Zero Dark Thirty

• 
• 
• 
• 

Δημοσίευση: 23-02-2013 ώρα 11:47:03

Το «Zero Dark Thirty» ξεκινά μ' ένα ηχητικÏŒ ντοκουμέντο απÏŒ την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους τον Σεπτέμβρη του 2001, για να καταλήξει μέσα απÏŒ πολλά, αιματηρά επεισÏŒδια (ανακρίσεις κρατουμένων μετά βασανιστηρίων, νέα τρομοκρατικά χτυπήματα κ.λπ.) σε αυτÏŒ που είναι εξαρχής γνωστÏŒ στο θεατή, στο πÏŽς φτάσαμε δηλαδή, δέκα χρÏŒνια μετά, στον εντοπισμÏŒ και την εξÏŒντωση του ηγέτη της Al Qaeda, Osama Bin Laden (2 Μαΐου 2011). Σύμφωνα με τη νέα ταινία της βραβευμένης με Oscar, Kathryn Bigelow («The Hurt Locker»), ρÏŒλο-κλειδί στο "ξετρύπωμα" του Laden έπαιξε μία νεαρή πράκτορας της CIA (Jessica Chastain), της οποίας η πρÏŽτη εμπειρία απÏŒ την υπηρεσία ήταν η ανάκριση αιχμάλωτων που οι Αμερικανοί συνέδεαν με τις τρομοκρατικές επιθέσεις και τον ηγετικÏŒ πυρήνα των Ταλιμπάν.

Το φιλμ της Καλιφορνέζας σκηνοθέτιδας, το οποίο ολοκληρÏŽθηκε μÏŒλις ενάμιση χρÏŒνο μετά τη μυστική επιχείρηση δολοφονίας του Bin Laden, βασίζεται σε μαρτυρίες ÏŒσων έζησαν απÏŒ κοντά αυτÏŒ που σήμερα λογίζεται ως το μεγαλύτερο ανθρωποκυνηγητÏŒ στην Ιστορία. Και παρÏŒλο που είναι φρÏŒνιμο να διατηρούμε τις απαραίτητες επιφυλάξεις ως προς το ποσοστÏŒ αλήθειας των γεγονÏŒτων που εξιστορεί, τÏŒσο η ίδια η ταινία, ÏŒσο και οι ποικίλες συζητήσεις που εγείρει γύρω απÏŒ πολιτικά και ηθικά ζητήματα, προσφέρουν αρκετές αφορμές για ανάλυση.

Το χωρισμένο σε κεφάλαια «Zero Dark Thirty» οριοθετεί την ιστορία του μέσα σε ένα απολύτως ντετερμινιστικÏŒ σύμπαν, εντÏŒς του οποίου ο περίφημος "πÏŒλεμος κατά της τρομοκρατίας" συνιστά επί της ουσίας την απάντηση των ΗΠΑ στην πρωταρχική αιτία, που δεν είναι άλλη απÏŒ τις επιθέσεις των Ταλιμπάν το 2001. Σε αυτÏŒ το συμπέρασμα μας οδηγεί η πρÏŽτη, κιÏŒλας, σκηνή βασανισμού ενÏŒς στελέχους της Al Qaeda, η οποία ακολουθεί αμέσως μετά το εισαγωγικÏŒ ηχητικÏŒ ντοκουμέντο της επίθεσης στους πύργους. ΕντÏŒς αυτού του πλαισίου, που δε διαφέρει ουσιαστικά απÏŒ την επίσημη θέση της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, τα πάντα μοιάζουν εκ πρÏŽτης ÏŒψεως δικαιολογημένα, συμπεριλαμβανομένων και των περιβÏŒητων πρακτικÏŽν βασανισμού που υιοθέτησαν απροκάλυπτα στις ανακρίσεις τους οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.

ΠαρÏŒλα αυτά, η κρίσιμη καμπή στην πλοκή, η οποία αποκαλύπτεται λίγο μετά τα πρÏŽτα 60 λεπτά της ταινίας, φαίνεται να θολÏŽνει τα νερά ως προς τον παραπάνω συλλογισμÏŒ. Στον αντίποδα, βέβαια, τÏŒσο στο «The Hurt Locker» ÏŒσο και εδÏŽ, η Kathryn Bigelow και ο σεναριογράφος-συνεργάτης της, Mark Boal, επιλέγουν να προσκολληθούν στην οπτική γωνία των ΑμερικανÏŽν, αφήνοντας αχαρτογράφητο το προφίλ και τα κίνητρα της αντίπαλης πλευράς, αυτού του "σκιÏŽδους εχθρού", στον οποίο τελικά αποδίδουν χαρακτηριστικά ενÏŒς φαντάσματος. Την ίδια στιγμή, ωστÏŒσο, το στοιχείο του ηρωισμού εκλείπει, ακÏŒμα και απÏŒ τη σκηνή της επιχείρησης στο κρησφύγετο του Μπιν Λάντεν. Εν ολίγοις, η ÏŒλη ιστορία μοιάζει να εκτυλίσσεται ανάμεσα σε δύο μάλλον αδιÏŒρατους πÏŒλους, μεταξύ των οποίων τα αμφιλεγÏŒμενα στοιχεία είναι εκείνα που επικρατούν.

Αφήνοντας κατά μέρος το ανθρωποκυνηγητÏŒ κι επιχειρÏŽντας να περάσουμε στο δεύτερο επίπεδο, ερχÏŒμαστε αντιμέτωποι με την κυρίαρχη προβληματική πάνω στην οποία οικοδομείται η ταινία. Εκείνο που προσπαθεί να αναδείξει η Bigelow δεν είναι ο πÏŒλεμος ή η κατάληξή του, αλλά ο άνθρωπος που εγκλωβίζεται μέσα σ' αυτÏŒν και που αλλοτριÏŽνεται απÏŒ τον (ανÏŽτερο) σκοπÏŒ. Για το «Zero Dark Thirty», αυτή η προβληματική αντικατοπτρίζεται στο πρÏŒσωπο της κεντρικής ηρωίδας, της Maya, την οποία η CIA έχει στρατολογήσει απÏŒ το Λύκειο, στέλνοντάς τη πια στην πρÏŽτη της αποστολή. Η Chastain υποδύεται ιδανικά αυτÏŒ το ευφυές, πλην ÏŒμως αφυλικÏŒ και στεγνÏŒ απÏŒ συναισθήματα πλάσμα, το οποίο ξεχωρίζει για το ερευνητικÏŒ του ταλέντο, την ταχύτατη ψυχοσωματική προσαρμογή στις ακραίες ανακριτικές τεχνικές και την αταλάντευτη στοχοπροσήλωση. Κι ÏŒμως, καθÏŽς ξετυλίγεται το κουβάρι της ιστορίας και αναδεικνύεται προοδευτικά η κρισιμÏŒτητα του ρÏŒλου της Maya στον εντοπισμÏŒ και την εξÏŒντωση του Μπιν Λάντεν, η Bigelow, παρά το συναισθηματικά αποστειρωμένο στυλ κινηματογράφησης που υιοθετεί, κατορθÏŽνει να φυτέψει περίτεχνα και υπαινικτικά στο σÏŽμα της ταινίας ορισμένα ψήγματα ανθρÏŽπινων αντιδράσεων της ηρωίδας της, προτού της χαρίσει το απολύτως ανοικτÏŒ σε ερμηνείες, καταληκτικÏŒ πλάνο.

ΑπÏŒ αισθητικής άποψης, η Bigelow παραδίδει ένα εντυπωσιακÏŒ υβρίδιο ντοκιμαντέρ και κατασκοπικού θρίλερ, η κλιμάκωση του οποίου υπογραμμίζεται εκπληκτικά απÏŒ τους διακριτικούς μουσικούς τÏŒνους του Alexandre Desplat, προτού φτάσει η ÏŽρα της κορύφωσης κατά τη - γεμάτη απÏŒ διπλής ανάγνωσης μηνύματα - σεκάνς της επιχείρησης εξÏŒντωσης του ηγέτη της Al Qaeda. ΤαυτÏŒχρονα, η σκηνοθέτις του «Zero Dark Thirty» αποδεικνύει πως δε φοβάται το επίμονο φλερτ με τα ÏŒρια της ηθικής, ακÏŒμα κι αν αυτÏŒ προσδίδει στο πÏŒνημά της τον χαρακτηρισμÏŒ του αμφιλεγÏŒμενου, αφήνοντας και την ίδια εκτεθειμένη σε κριτικές, οι οποίες μάλιστα τυγχάνει να προέρχονται απÏŒ διαμετρικά αντίθετες ιδεολογικές αφετηρίες.

cinemanews.gr

Zero Dark Thirty νέα, eidiseis, ειδήσεις, news