Η Γνώση όπλο στον αγώνα κατά των Γενετικά ΤÏοποποιημÎνων ΚαλλιεÏγειών
Φως στο μεγάλο θÎμα των Γενετικά ΤροποποιημÎνων ΟργανισμÏŽν και το κατά πÏŒσο η καλλιÎργειά τους είναι βήμα προÏŒδου ή μια λάθος στροφή χωρίς γυρισμÏŒ Îριξε η εκδήλωση που διοργάνωσαν το απÏŒγευμα του Σαββάτου στην Εκάβη η Εθελοντική Ομάδα Δράσης νομοÏ Πιερίας, η Οικολογική Ομάδα ΜητÎρα Γη, η Κοινωνική Κουζίνα ΑλληλεγγÏης, ο Κοιν.Σ.Επ. ΜοÏσες Πιερίων και ο ΣÏλλογος Προστασίας ΠαιδιÏŽν Βενιαμίν, με τη στήριξη και τη συμμετοχή της Ιεράς ΜητρÏŒπολης Κίτρους, Κατερίνης & ΠλαταμÏŽνα.
Οι ομιλίες εγκεκριμÎνων επιστημÏŒνων Îδωσαν στο κοινÏŒ της Κατερίνης Îνα πλήθος πληροφοριÏŽν και το ιστορικÏŒ, ηθικÏŒ αλλά και πνευματικÏŒ υπÏŒβαθρο του ζητήματος, καθÏŽς υπήρξε και η τοποθÎτηση του ΙερÎα Ευάγγελου Καρακάση. Στο τÎλος της εκδήλωσης, ÏŒταν και μοιράστηκαν σπÏŒροι παραδοσιακÏŽν ποικιλιÏŽν απÏŒ την «ΚιβωτÏŒ ΣπÏŒρων», η πλάστιγγα είχε γείρει προς το μÎρος ÏŒσων εναντιÏŽνονται στην καλλιÎργεια και κατανάλωση «μεταλλαγμÎνων», κάτι που φάνηκε και απÏŒ τις τοποθετήσεις και ερωτήσεις απÏŒ μÎρους του κοινοÏ.
Ανοίγοντας την εκδήλωση ο Ηλίας Τσολακίδης καλωσÏŒρισε τους καλεσμÎνους ομιλητÎς και Îθεσε τα ερωτήματα που εκφράζονται ÏŒλο και πιο συχνά ÏŒσο πλησιάζει το τÎλος του 2014 ÏŒποτε και το ΕυρωπαÏŠκÏŒ ΚοινοβοÏλιο θα κληθεί να επικυρÏŽσει ή ÏŒχι την πρÏŒταση για άρση της γενικής απαγÏŒρευσης καλλιÎργειας ΓΤΟ στην ΕΕ με την ευθÏνη να μετακυλά στα μÎλη-κράτη. Ποιοι είναι οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι απÏŒ την απελευθÎρωση των μεταλλαγμÎνων οργανισμÏŽν στο περιβάλλον; Τι σημαίνει αυτÏŒ για τη διατροφική μας ασφάλεια;
Ο Ηλίας ΕλευθεροχωρινÏŒς
Τον κÏκλο των ομιλιÏŽν άνοιξε ο Καθηγητής Ζιζανιολογίας του ΑριστοτÎλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, που θÎλησε να ξεκαθαρίσει κάποιους ÏŒρους, εξηγÏŽντας ÏŒτι οι ΓΤΟ είναι βελτιωμÎνοι χωρίς διασταÏρωση (που αποτελεί την κλασική μÎθοδο). ÎŒπως σημείωσε, μια απÏŒ τις βασικÎς ανησυχίες προκÏπτουν απÏŒ το γεγονÏŒς ÏŒτι απÏŒ τους 105 δημιουργημÎνους ΓΤΟ, στους 70 Îχουν εισαχθεί γονίδια ÏŒχι απÏŒ άλλο φυτÏŒ αλλά βακτήρια, ιοί ή γονίδια ζÏŽων.
Βεβαίως, αυτοί οι βελτιωμÎνοι οργανισμοί προσφÎρουν νÎες επιλογÎς φυτοπροστασίας και μεγαλÏτερα κÎρδη για τις εταιρείες που τα εμπορεÏονται. Οι 4 ΓΤΟ(ΣÏŒγια, ΚαλαμπÏŒκι, Ελαιοκράμβη, Βαμβάκι) που χρησιμοποιοÏνται διεθνÏŽς καταλαμβάνουν το 15% της καλλιεργοÏμενης γης, κυρίως σε Αμερική, Κίνα, Ινδία, Αυστραλία και Ν. Αφρική. Με την αντοχή τους σε ζιζάνια-Îντομα Îχουν φÎρει μια Îμμεση αÏξηση της παραγωγής, αλλά και πολλÎς ανησυχίες απÏŒ βιο-ηθικής, περιβαλλοντικής, κοινωνικÏŒ-οικονομικής και διατροφικής σκοπιάς.
ÎŒπως ανÎφερε ο κ. ΕλευθεροχωρινÏŒς, Îχουν αναπτυχθεί ΓΤΟ Πατάτα και ΡÏζι με γονίδια ανθρÏŽπου. Αυτά μεταβολίζουν τα ζιζανιοκτÏŒνα, απορυπαίνοντας Îτσι το περιβάλλον. ΠÎραν αυτοÏ, οι συνÎπειες της καλλιÎργειας ΓΤΟ είναι να γίνονται ανθεκτικÏŒτερα τα ζιζάνια και τα Îντομα, αλλά και να μεταφÎρονται τα γονίδια ΓΤΟ σε συγγενή φυτά, καθιστÏŽντας Îτσι αδÏνατη την συνÏπαρξη ΓΤΟ και παραδοσιακÏŽν ποικιλιÏŽν, επιφÎροντας αλλαγή σε χλωρίδα και πανίδα.
Για τον φÏŒβο εξάρτησης απÏŒ τις εταιρείες που παράγουν τους ΓΤΟ, ο καθηγητής είπε ÏŒτι τÎτοιου είδους σχÎσεις υπάρχουν ήδη, ενÏŽ επιπλÎον η χρήση τους μειÏŽνει το ενδιαφÎρον ανάπτυξης ζιζανιοκτÏŒνων και μειÏŽνει θÎσεις εργασίας. Διατροφικά, ωστÏŒσο, είναι ασφαλή και ισοδÏναμα με τα συμβατικά φυτά.
«Το μÎλλον των ΓΤΟ περνά απÏŒ το δικÏŒ μας μÎλλον. ΖητοÏν απÏŒ τους επιστήμονες να παράγουν στο μÎλλον 80% περισσÏŒτερη τροφή εν μÎσω κλιματικής αλλαγής. ΑυτÏŒ θα απαιτοÏσε αÏξηση καλλιεργοÏμενων εκτάσεων ή αÏξηση εισροÏŽν (φαρμάκων) ή βελτίωση μÎσω κλασικής γενετικής ή ΓΤΟ. Αν χρειαστοÏμε την τελευταία λÏση θα πρÎπει να θÎσουμε κανÏŒνες. ÎŒλα στη ζωή είναι επικίνδυνα, υπάρχει ÏŒμως διαβάθμιση. Η δÏŒση κάνει το δηλητήριο είχε πει ο Παράκελσος», είπε κλείνοντας ο κ. ΕλευθεροχωρινÏŒς.
Ο Ευάγγελος Καρακάσης
ΕπÏŒμενη εισήγηση ήταν αυτή του ΙερÎα και ΓεωπÏŒνου που Îχει ασχοληθεί με την γενετική βελτίωση φυτÏŽν, ο οποίος το χαρακτήρισε ως μεγάλο ζήτημα που «θα μποροÏσε να χωρίσει την εποχή σε προ και μετά της καλλιÎργειας ΓΤΟ». ΞεκινÏŽντας, αμφισβήτησε τις πατÎντες αντιπαραθÎτοντας ÏŒτι μÎσω της φυλετικής αναπαραγωγής οι σπÏŒροι φÎρουν εκατομμÏρια χρÏŒνια γνÏŽσης και εξÎλιξης, ενÏŽ οι ΓΤΟ είναι συνδυασμοί που δεν θα προÎκυπταν ποτÎ στην φÏση.
Κάτι τÎτοιο μπορεί να θεωρείται τεχνολογική πρÏŒοδος, «δεν μποροÏμε ÏŒμως να ξÎρουμε αν αυτοί οι οργανισμοί απελευθερÏŽνουν τοξικÎς ή αλλεργιογÏŒνες ουσίες». ΑναφÎρθηκε στην επιμÏŒλυνση που θα φÎρει η γÏρη των ΓΤΟ στις συμβατικÎς καλλιÎργειες αλλά και στο σÏνδρομο κατάρρευσης των μελισσÏŽν που πολλοί συνδÎουν με τους ΓΤΟ, θυμίζοντας τον ΑÏŠνστάιν που είχε πει ÏŒτι αν αφανιστοÏν οι μÎλισσες μετά απÏŒ λίγα χρÏŒνια θα ακολουθήσει ο άνθρωπος.
Για το επιχείρημα της περισσÏŒτερης και φθηνÏŒτερης τροφής για τον 3ο ΚÏŒσμο, εξÎφρασε την αμφισβήτηση «μήπως αλλάξουμε την πείνα με την αρρÏŽστια;» και στη συνÎχεια υπογράμμισε ÏŒτι «η μετάλλαξη προκαλεί, προσβάλει και αμφισβητεί την Αλήθεια. «Είναι δυνατÏŒν να ρισκάρουμε πάνω στα δημιουργήματα του ΘεοÏ; Είναι φθορά της Δημιουργίας ÏŒταν αλλάζουμε την φÏση, που είναι το προς εμάς στραμμÎνο πρÏŒσωπο του ΘεοÏ».
Ο ΠαναγιÏŽτης ΣαÏŠνατοÏδης
ΑκολοÏθησε η τοποθÎτηση του ΓενικοÏ Συντονιστή του Πελίτι που εξ αρχής τÏŒνισε ÏŒτι οι ΓΤΟ είναι ποικιλίες που δημιουργήθηκαν σκÏŒπιμα και ÏŒχι τυχαία, σπάζοντας τα φράγματα διασταÏρωσης που θÎτει η φÏση, για τις οποίες δεν υπάρχει ανάκληση εφÏŒσον εφαρμοστοÏν και επÎστησε την προσοχή στον καταναλωτή να ελÎγχει, καθÏŽς εδÏŽ και χρÏŒνια τα μεταλλαγμÎνα είναι στα ράφια μÎσω εισαγÏŒμενων επεξεργασμÎνων τροφÏŽν, που Îχουν ωστÏŒσο την σχετική σήμανση, κάτι που δεν υπάρχει στις ζωοτροφÎς.
«Βλαβερά ή αβλαβή δεν υπάρχει απÏŒδειξη, ÏŒμως οι μελÎτες που συνηγοροÏν για τους ΓΤΟ είναι χρηματοδοτοÏμενες και διαρκοÏν 3 μήνες, ενÏŽ αυτÎς που είναι κατά είναι ανεξάρτητες και μακροχρÏŒνιες. ΑπÏŒ τον 4ο μήνα και μετά αρχίζουν οι επιπτÏŽσεις, ÏŒπως φαίνεται σε αυτÎς. Έχουμε περιπτÏŽσεις που διÏŽκονται οι επιστήμονες για τÎτοιες Îρευνες».
ΑναφερÏŒμενος στο τι Îχει θεσπίσει μÎχρι τÏŽρα η ΕΕ, πιο αυστηρή απÏŒ τις ΗΠΑ στο ζήτημα, είπε ÏŒτι Îχει επιβάλει τη σήμανση για τρÏŒφιμα που περιÎχουν ΓΤΟ, ÏŒμως στιγμάτισε και το γεγονÏŒς ÏŒτι σε μεγάλο βαθμÏŒ στηρίζεται σε μελÎτες που γίνονται απÏŒ επιστήμονες που στο παρελθÏŒν ήταν στελÎχη των εταιρειÏŽν που προωθοÏν τους ΓΤΟ, λαμβάνουν για κάποιο διάστημα θÎσεις στην ΕΕ και συχνά τυχαίνει να επιστρÎφουν στις εταιρείες, πρακτική που είναι γνωστή ως «περιστρεφÏŒμενες πÏŒρτες».
Για το επιχείρημα αντιμετÏŽπισης της πείνας, είπε ÏŒτι αυτÏŒ το ζήτημα είναι πολιτικÏŒ ÏŒταν τÏŒσα τρÏŒφιμα καταλήγουν στα σκουπίδια και υπάρχουν πιÎσεις απÏŒ πλευράς του λÏŒμπι των μεταφορÎων επισιτιστικής βοήθειας. ΕπιπλÎον, στάθηκε σε ανακοίνωση του ΙατρικοÏ ΣυλλÏŒγου Θεσσαλονίκης που καλεί να ανασταλεί η χρήση ΓΤΟ μÎχρι να ανακαλυφθεί η αναγκαία τεχνολογία που θα διασφαλίζει την μη πρÏŒκληση βλάβης στην υγεία και το περιβάλλον.
Ο Δημήτρης ΚουρÎτας
ΕπÏŒμενος που βρÎθηκε στο βήμα ήταν ο Καθηγητής Φυσιολογίας ζωικÏŽν οργανισμÏŽν του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας που περιÎγραψε Îνα διεθνÎς σκηνικÏŒ αβεβαιÏŒτητας και προβληματισμοÏ που Îχει σχηματιστεί απÏŒ αντικρουÏŒμενες μελÎτες. ΕιδικÏŒτερα αναφÎρθηκε σε κάποιες απÏŒ αυτÎς που είχαν οδηγήσει στην παραίτηση του ΒρετανοÏ ΥπουργοÏ Γεωργίας και στην Επίτροπο Περιβάλλοντος ΜαργκÏŒτ Γουάλστρομ που δÎχθηκε επίθεση με μαχαίρι, ενÏŽ κάποιο διάστημα νωρίτερα είχε καταγγείλει ÏŒτι «οι εταιρείες ήθελαν να λÏσουν το πρÏŒβλημα της δικής τους πείνας».
Κάποιες απÏŒ αυτÎς τις μελÎτες λοιπÏŒν Îδειξαν ÏŒτι η γÏρη των ΓΤΟ φυτÏŽν μπορεί να ταξιδÎψει μÎχρι και 16 μίλια, ενÏŽ για να καθαρίσει Îνα χωράφι ÏŒπου Îχουν καλλιεργηθεί χρειάζονται 16 χρÏŒνια. ΑναφÎρθηκε και σε Îρευνα που είχε παραγγείλει ο Îλληνας Επίτροπος ΣταÏρος Δήμας το 2007 και με βάση αυτή αποσÏρθηκε μια καλλιÎργεια που αρχικά είχε αδειοδοτηθεί, αλλά και το μακρινÏŒ 1989, ÏŒταν απÏŒ Îνα προÏŠÏŒν με ΓΤΟ μÏκητες πÎθαναν 40 άνθρωποι.
«Το συμφÎρον διαπλÎκεται με την επιστήμη», είπε χαρακτηριστικά ο κ. ΚουρÎτας και αναφÎρθηκε σε Îναν κορυφαίο επιστήμονα που λÏŒγω της στάσης του κατά των ΓΤΟ περιθωριοποιήθηκε, Îχασε τη δουλειά και τÎλος Îφυγε απÏŒ την Μ. Βρετανία. ΑκÏŒμα, ανÎφερε αποτελÎσματα που περιείχαν βλαβερÎς συνÎπειες σε πειραματÏŒζωα και άρθρα-μελÎτες που δημοσιεÏονται και μετά αποσÏρονται, σε μια διελκυστίνδα συμφερÏŒντων, ÏŒπου «δεν φθάνει το ήθος και η ακεραιÏŒτητα. Χρειάζονται υπομονή και εμπεριστατωμÎνα επιχειρήματα για να συνδράμουμε προς ÏŒφελος της κοινωνίας».
Ο ΓιÏŽργος Μπάλιας
Τελευταίος που πήρε το λÏŒγο ήταν ο Καθηγητής Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΧαροκÏŒπειου Πανεπιστημίου ΑθηνÏŽν, εκφράζοντας εισαγωγικά την άποψη ÏŒτι το θÎμα δεν Îχει τη δημοσιÏŒτητα που θα Îπρεπε βάσει της σπουδαιÏŒτητάς του. Πηγαίνοντας στην αρχή του ζητήματος, σημείωσε ÏŒτι στις ΗΠΑ δεν υπάρχει ειδικÏŒ καθεστÏŽς αδειοδÏŒτησης, με την εκεί επιστημονική κοινÏŒτητα να το εκλαμβάνει ως προÏŠÏŒν.
Στην ΕΕ υπάρχει μια αυστηρή διαδικασία αδειοδÏŒτησης που δεν δίνει σημασία στο προÏŠÏŒν αλλά στη διαδικασία παραγωγής. «Κάθε αίτηση εταιρείας περνά απÏŒ την ΕυρωπαÏŠκή Αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων, ÏŒπου αξιολογείται και ο περιβαλλοντικÏŒς κίνδυνος ÏŒμως ποτÎ μÎχρι τÏŽρα δεν εκφράστηκε αρνητική άποψη. Οι πολιτικοί εÏκολα αφήνουν την ευθÏνη στους επιστήμονες, ÏŒμως τα μÎλη αυτής της Αρχής είχαν ÏŒλοι αρθρογραφήσει υπÎρ τον ΓΤΟ στο παρελθÏŒν».
Σχολιάζοντας την κατάσταση που επικρατεί χρησιμοποίησε την περιγραφή «οργανωμÎνη ανευθυνÏŒτητα, καθÏŽς οι επιστήμονες δεν λαμβάνουμε τις αποφάσεις και τοÏμπαλιν». Στη συνÎχεια, ανÎπτυξε την προβληματική για τις ΠατÎντες, πάνω στις οποίες Îχει στηθεί ÏŒλο το οικοδÏŒμημα των ΓΤΟ. «Η Διεθνής νομοθεσία δίνει δυνατÏŒτητα πατÎντας γενετικοÏ υλικοÏ και η ΕΕ Îχει επίσης σχετική οδηγία, είναι ÏŒμως ηθικÏŒ;» αναρωτήθηκε και πρÏŒσθεσε την άποψή του ÏŒτι άλλο εφεÏρεση και άλλο ανακάλυψη.
Ο κ. Μπάλιας Îθιξε και την οικονομική πλευρά του θÎματος, με τις εταιρείες αυτÎς να είναι Îτοιμες να αποκτήσουν τεράστια ισχÏ, παίρνοντας τον διατροφικÏŒ Îλεγχο του πλανήτη. ΑκολοÏθως Îθεσε την ανάγκη δημοκρατικοÏ διαλÏŒγου με αξιακά στοιχεία, σε μια ΕΕ ÏŒπου το 75%-80% των πολιτÏŽν είναι κατά των ΓΤΟ. ΑπÏŒ την άλλη, «η ΕΕ γνÏŽρισε την ήττα απÏŒ τις ΗΠΑ στον ΠαγκÏŒσμιο ΟργανισμÏŒ Εμπορίου το 2006 και τÏŽρα προβληματίζουν οι συζητήσεις προς μια υπερατλαντική εμπορική συμφωνία, στην βάση ÏŒσων ισχÏουν στις ΗΠΑ. Τα ÏŒσα Îχουν διαρρεÏσει για αυτÎς τις συζητήσεις δείχνουν ÏŒτι επιβάλλονται οι απÏŒψεις των ΗΠΑ σε ζητήματα προστασίας. Δεν θα υπάρχουν αρμÏŒδια δικαστήρια αλλά ιδιÏŽτες διαιτητÎς».
Στον αντίποδα, οι κινηματικÎς αντιδράσεις που υπάρχουν και εντείνονται φÎρνουν μια αισιοδοξία και ζητοÏν εκδημοκρατισμÏŒ στις λήψεις αποφάσεων γενικά και στις δομÎς του ΠΟΕ ειδικά. ΣυγκεκριμÎνα, Îγιναν βήματα προς αυτή την κατεÏθυνση με τη συνεργασία του ΠΟΕ με μεγάλες ΜΚΟ. Κλείνοντας, ο κ. Μπάλιας κάλεσε τους παρευρισκÏŒμενους σε μια προσπάθεια «να πολλαπλασιαστοÏν οι απÏŒψεις μας, μην περιμÎνουμε απÏŒ τα ΜΜΕ. Ο πολίτης μπορεί να πιÎσει σε ζητήματα βλάβης του περιβάλλοντος».
Κλείνοντας, προειδοποίησε ÏŒτι αν περάσει στο τÎλος του Îτους η πρÏŒταση που είχε καταθÎσει η ελληνική προεδρεία της ΕΕ, το κάθε κράτος μÎλος θα μπορεί να απαγορεÏει την καλλιÎργεια ΓΤΟ στο ÎδαφÏŒς του για μια σειρά άλλων λÏŒγων, ÏŒμως Îχει τη δυνατÏŒτητα και η κάθε εταιρεία βιοτεχνολογίας να στραφεί εναντίον αυτής της χÏŽρας, με την πλάστιγγα να γÎρνει συνήθως υπÎρ του ισχυροÏ.
