Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής της Ελένης Τσιρέκα-Λάμπρου, ΔΡΥΑΔΕΣ, στην Κατερίνη!

• 
• 

Δημοσίευση: 14-12-2013 ώρα 0:53:32

Οι εκδÏŒσεις ΜΑΤΙ και το Λύκειο Ελληνίδων Κατερίνης σας προσκαλούν στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής της Ελένης Τσιρέκα-Λάμπρου, ΔΡΥΑΔΕΣ, που θα γίνει την Τετάρτη 18 Δεκεμβρίου στις 8:00 μ.μ στο χÏŽρο του βιβλιοπωλείου (Αβέρωφ 4, 23510 31275).

Το βιβλίο θα παρουσιάσει η κ. Παπαστεργίου Καίτη, φιλÏŒλογος

Αποσπάσματα θα διαβάσει η κ. Βασιλική Παρασίδου – Παραμύθα

Κιθάρες : Λευτέρης ΚηπÏŒπουλος, Σάκης ΓατσιÏŒς

Φωνή : Μαρία Αυγουστίδου, Ιωάννα Μπεκηροπούλου

Παρακάτω διαβάστε τις κριτικές απÏŒ τους κυρίους Καψή και Αραμπατζή

Κριτική κ. Γιάννη Καψή - Δημοσιογράφος

΄΄ Το δράμα των προγÏŒνων μου

Θέλω να στοχασθούμε

Πού προσφυγάκια

Φύγανε απ’ την Μικρά Ασία ΄΄

Η ποιητική ευαισθησία ζυμωμένη με τον ασίγαστο πÏŒνο για τις χαμένες πατρίδες συναρπάζει τον αναγνÏŽστη, ακÏŒμη και τον μη μυημένο στα κρυφά μηνύματα της ποίησης και τον σέρνει σε ένα μαρτυρικÏŒ οδοιπορικÏŒ, πονεμένο μα και γοητευτικÏŒ…

Κριτική κ. Δ. Κ. Αραμπατζή

Η Ελένη Τσιρέκα-Λάμπρου, απÏŒ την Κατερίνη, με το πολύστιχο ποίημά της Δρυάδες κάνει την πρÏŽτη της εμφάνιση στο ποιητικÏŒ προσκήνιο της πατρίδας της. Η ποιήτρια ασχολείται με το είδος αυτÏŒ της λογοτεχνίας απÏŒ τα γυμνασιακά της χρÏŒνια. Αποκαλύπτει το ταλέντο της και απαιτεί απÏŒ αυτÏŒ να τη βοηθήσει, ÏŽστε να αφηγηθούν μαζί τον ξεριζωμÏŒ του Ελληνισμού απÏŒ τη Μ.Ασία με ποιητικÏŒ ÏŒμως λÏŒγο.

Το επιχειρεί σε μια ηλικία που αισθάνεται περισσÏŒτερο ÏŽριμη και ικανή να εξωτερικεύσει τα ÏŒσα τη συγκινούσαν ή τη βασάνιζαν ακÏŒμη απÏŒ τα παιδικά χρÏŒνια. Είναι τα ÏŒσα άκουγε με ενδιαφέρον απÏŒ τους δικούς της ανθρÏŽπους για τη Μικρασιατική καταστροφή και τον ξεριζωμÏŒ του ελληνισμού απÏŒ τις πανάρχαιες εστίες του. Αυτά τα ακούσματα για τη μεγάλη τραγωδία του Ελληνισμού την ÏŽθησαν στο μεγάλο και αποφασιστικÏŒ βήμα να εγκαταλείψει τη σιωπή της και, με τη βοήθεια της μούσας της, δηλαδή του ταλέντου της, να στοχαστούνε μαζί και να αφηγηθούν τα γεγονÏŒτα του ξεριζωμού.

ΑυτÏŒ είναι το θέμα του ποιήματος. ΑυτÏŒν το μεγάλο καημÏŒ νιÏŽθει την ανάγκη να αφηγηθεί στον κÏŒσμο. Θέλει να καταστήσει γνωστÏŒ το δράμα των δικÏŽν της ανθρÏŽπων, που τÏŒσα υπÏŒφεραν, ÏŽσπου να φτάσουν πρÏŒσφυγες στην Ελλάδα. Ενεργεί έτσι, γιατί πιστεύει πως φωτίζει με τον ποιητικÏŒ της λÏŒγο το δράμα ολÏŒκληρου του Ελληνισμού της Μ.Ασίας.

Το ποίημα αρχίζει με την αναφορά στον εαυτÏŒ της και κλείνει πάλι με τον ίδιο τρÏŒπο. ΠρÏŒκειται για ένα χρονικÏŒ σε έμμετρο λÏŒγο, ÏŒπου η αγωνία του αναγνÏŽστη βρίσκεται πάντα σε εγρήγορση και παρακολουθεί το δράμα των Ελλήνων που φεύγουν απ’ τις εστίες τους, για να σÏŽσουν τη ζωή τους απÏŒ τη μανία του τουρκικού στρατού και τις ανεξέλεγκτες Τσέτες, που σφάζουν αδιάκριτα.

ΜερÏŒνυχτα ταξίδευε

με τη φαμίλια του ÏŒλη

ο ΛιÏŒντας ο Ασλάνταης

μαζί με τη Φουρσάλα

κραδαίνοντας στο πλάι τους

ÏŒσα παιδιά απομείναν

με χέρια ολάδεια τρέχοντας

μες στο πυκνÏŒ σκοτάδι

απÏŒ φαράγγια και βουνά

να φτάσουνε στη Σμύρνη

Η εικÏŒνα φυγής εντυπωσιάζει. Φεύγει μια ολÏŒκληρη οικογένεια με άδεια χέρια. Το μÏŒνο για το οποίο ενδιαφέρεται είναι να κάνει γρήγορα και να φτάσει στη Σμύρνη. Μαζί τους φεύγουν και άλλοι, που κι αυτοί με πÏŒνο ψυχής άφησαν τα υπάρχοντά τους, για να γλιτÏŽσουν τη ζωή τους.

Το ποίημα απÏŒ την αρχή ως το τέλος διαρρέεται απÏŒ την αγωνία και τον τρÏŒμο των ανθρÏŽπων που φεύγουν, για να φτάσουν στη Σμύρνη. Προχωρούν, συνεχÏŽς και βλέπουν παντού στο δρÏŒμο σφαγμένους ανθρÏŽπους και εντείνουν το βηματισμÏŒ τους προσπαθÏŽντας να μη δÏŽσουν το στίγμα τους στις τουρκικές Τσέτες.

Ο δρÏŒμος ÏŒμως για τη Σμύρνη είναι μακρύς και γίνεται μακρύτερος και δύσβατος, ÏŒταν προσπαθεί να τον διαβεί ένα πλήθος απÏŒ άνδρες, γυναίκες, μικρά παιδιά και γέροντες, κάτω απÏŒ συνθήκες φÏŒβου και τρÏŒμου.

Μα ÏŒσο πλησιάζανε

οι φÏŒβοι μεγαλÏŽναν

που βλέπανε τα μάτια τους

ο νους δε τα σηκÏŽνει

μάνες σφαγμένες κατά γης

με τα μωρά στο στήθος.

Κι οι Τούρκοι να ουρλιάζουνε

………………………………

πως θα τους σφάξουν ÏŒλους

Κι ενÏŽ η απειλή ορθÏŽνεται μπροστά τους, εκείνοι, μÏŒλις ξεφύγουν τον κίνδυνο, θυμούνται με θλίψη αυτά που άφησαν πίσω και δεν πήραν τίποτα μαζί τους. Υπάρχει ÏŒμως μια ψυχή που θέλει ακÏŒμα να ελπίζει. Είναι η Μαρίτσα. Έχει κρυμμένο στον κÏŒρφο της ένα θησαυρÏŒ και θέλει να τον σÏŽσει στην Αγία Φωτεινή της Σμύρνης, για να τον βρει αργÏŒτερα, ÏŒταν θα ξαναγυρίσουν στις πατρίδες τους. Η ελπίδα παραμένει ακÏŒμη ζωντανή, έστω και σαν μικρή σπίθα στην καρδιά τους.

ÎŒσο ÏŒμως το πλήθος πλησιάζει στη Σμύρνη τÏŒσο ο κίνδυνος γίνεται μεγαλύτερος, γιατί οι Τσέτες είναι κοντά και μπορεί να τους εντοπίσουν απÏŒ τις φωνές των μικρÏŽν παιδιÏŽν. Το πρÏŒβλημα τÏŽρα το αντιμετωπίζουν οι δύσμοιρες μάνες, που, για να μην προδÏŽσουν τη θέση τους τα κλάματα και οι φωνές των μωρÏŽν, τους κλείνουν με την παλάμη τους το στÏŒμα. Το φαινÏŒμενο των γυναικÏŽν του Μεσολογγιού και της Αραπίτσας μοιραία επαναλαμβάνεται.

Κι ÏŒποτε κλαίει ένα μωρÏŒ

τρέμει το φυλλοκάρδι

του κλει το στÏŒμα η μάνα του

με φοβισμένο χέρι

και το κρατά σφιχτά εκεί

ÏŽσπου το κλάμα παύει

ÎŒταν ÏŒμως η δύστυχη μητέρα βλέπει σε λίγο τα μελανά χείλη του μωρού, ξεσπά σε ουρλιαχτÏŒ και αναμαλλιασμένη χτυπά να ξεριζÏŽσει τα στήθη της.

Σε τέσσερις στίχους η ποιήτρια κλείνει ÏŒχι ένα στÏŒμα παιδιού, αλλά ένα δράμα ενÏŒς λαού, ένα δράμα μιας τραγικής μάνας, που εδÏŽ γίνεται μάνα-σύμβολο ÏŒλου του κÏŒσμου.

Τη δυστυχισμένη μάνα συντρέχουν οι άλλες γυναίκες.

Άλλη της σιάζει τα μαλλιά

που σύρθηκαν στο χÏŽμα

κι άλλη το παίρνει το παιδί

να το μοιρολογήσει

κι ÏŒλες μαζί-αργά

το σιγοτραγουδάνε

Η σκηνή του νεκρού παιδιού, που γύρω του μαζεύονται οι γυναίκες να το νεκροστολίσουν θυμίζει σκηνή τραγωδίας. Η τραγική μάνα έχει χάσει τα λογικά της, σαν την Εκάβη. Κλαίει κι αυτή το μικρÏŒ εγγονÏŒ της, τον Αστυάνακτα, που της παράγγειλαν να τον νεκροστολίσει, αφού τον σκÏŒτωσαν αναίτια οι Δαναοί.

Κι ενÏŽ με αγωνία και φÏŒβο μαζί τα πλήθη πλησιάζουν στη Σμύρνη το πλήθος αντιλαμβάνεται πως η κατάσταση είναι αναπÏŒτρεπτη και παραδέχεται πως ούτε ο θεÏŒς μπορεί να αλλάξει τα γεγονÏŒτα.

ÏŒπου ακÏŒμα κι ο ΘεÏŒς

τα χέρια του σηκÏŽνει

ανήμπορος στους άπιστους

να βάλει τάξη

Κι εκείνοι, που πρÏŽτοι φτάσανε στη Σμύρνη, μιλούν για φοβερά πράγματα

Για τις φωτιές στο μαχαλά

της Αρμενιάς διηγούνταν

και πως συνθηκολÏŒγησε η μάνα Έλλάδα

να σταματήσει ο πÏŒλεμος

και να οπισθοχωρήσουν,

μα σαν ήρθε ο βασιλιάς,

τη βρήκαμε την αφορμή

να αναμετρηθούμε

και ως την κÏŒκκινη μηλιά

να διÏŽξουμε τ’ ασκέρι

Με τους στίχους αυτούς η αφήγηση γυρίζει χρονικά πίσω στα γεγονÏŒτα που προηγήθηκαν και ενημερÏŽνει τον αναγνÏŽστη πως αιτία του κακού ήταν η αλÏŒγιστη εκστρατεία στην κÏŒκκινη Μηλιά.

Και ξαναγυρίζοντας στη φυγή και στις απÏŽλειες του πληθυσμού σημειÏŽνει επιγραμματικά:

Απ’ το λιμάνι του Τσεσμέ

ως και αυτÏŒ της Σμύρνης

μυριάδες οι ταλαίπωροι

κι οι σκοτωμένοι στρÏŽμα

Και η οικογένεια του Ασλάν, που ολοένα πλησιάζει με το πλήθος του κÏŒσμου τη Σμύρνη, αναρωτιέται πως θα φτάσει στα πλοία, για να σωθεί.

γιατί ούτε στην εκκλησιά

δεν είναι ασφαλισμένοι

Πριν ξεκινήσουν, ψάλλουν «τη Υπερμάχω στρατηγÏŽ», φιλιούνται ίσως για τελευταία φορά, γιατί οι Τούρκοι που βρίσκονται εκεί κοντά συνεχίζουν τη σφαγή.

ποτάμι το αίμα ξεκινά

κι άλλο δε σταματάει

παρά σε φλέβα αδειανή

και ρÏŒγχο του θανάτου

Κι ÏŒσοι σÏŽθηκαν και ανέβηκαν στα καράβια αδημονούν.

Θεέ μου, ήρθε η λύτρωση

τελειÏŽνει η ταλαιπωρία.

ÎŒμως γιατί δεν προχωρούν;

γιατί βήμα δεν κάνουν;

Οι στιγμές είναι δύσκολες, τραγικές και γι’ αυτούς που είναι στα καράβια, αλλά κυρίως γι’ αυτούς που προσπαθούν να ανεβούν και πέφτουν στη θάλασσα, αφού ακÏŒμη και οι ναύτες με το σπαθί τους απειλούν.

Και γύρω ακούγονταν φωνές

κλάματα και τσιρίδες

και τα σπαθιά τα σήκωναν

ακÏŒμα και οι ναύτες

Να μην αφήσουνε ποτέ

κανέναν να ανέβει

απ’ ÏŒσους προσπαθούσανε

να φτάσουν στο καράβι

ÏŒταν μονάχοι πέφτανε

απÏŒ την τρικυμία

και με κολύμπι έφταναν

στην άγκυρα του πλοίου

Η Μαρίτσα βλέπει τις σκηνές που εκτυλίσσονται μπροστά της και επιβεβαιÏŽνει με τρÏŒπο αδιαμφισβήτητο.

Τους είδανε τα μάτια μου

…………………………

να κÏŒβουνε απ’ τον καρπÏŒ

τα χέρια των ανθρÏŽπων

Και ÏŒσοι πέφτανε πάλι στα νερά κολυμπούσαν πλάι σε κουφάρια ανθρÏŽπων που δεν άντεξαν.

ΤÏŒτε αντικρίσανε ξανά

την κÏŒλαση απÏŒ πάνω.

Είδαν της Σμύρνης το γιαγκίν,

τη Σμύρνη μες στις φλÏŒγες

τον κÏŒσμο τον ανήμπορο

έναν πάνω στον άλλο

Θάνατος και φρίκη στη θάλασσα, φωτιά και συμφορά απέναντι στη Σμύρνη. Κι ενÏŽ το καράβι με το πλήθος που είναι στοιβαγμένο σ’ αυτÏŒ ανοίγεται στη θάλασσα η αγωνία για την τύχη τους παραμένει, πλην ÏŒμως ÏŒλοι τους έχουν συνειδητοποιήσει και ξέρουν καλά, πως πια τίποτα δεν πρÏŒκειται να ξαναδούν απÏŒ ÏŒσα άφησαν στις πατρίδες τους.

Ούτε το σπίτι, το χωριÏŒ

τους γείτονες, τη βρύση

μα ούτε το καμπαναριÏŒ

απ’ την Αγιά Τριάδα

θ’ ακούσουνε ποτέ ξανά

να τους καλεί στα Άγια

Και το ποίημα τελειÏŽνει με την ευχαριστία στη μούσα, στο ταλέντο της και στο ΘεÏŒ που βοήθησαν την ποιήτρια να φέρει σε πέρας το δύσκολο έργο της.

Κι εγÏŽ δοξάζω το ΘεÏŒ

κι ευχαριστÏŽ τη μούσα

που μπÏŒρεσα και τέλεψα

ετούτο το βιβλίο

που ήταν κι απ’ τις γέννες μου

πιο οδυνηρή η γέννα

Αντιλαμβάνεται και ομολογεί το δύσκολο και επίπονο εγχείρημά της. Αποκαλεί το πολύστιχο, επικού χαρακτήρα, ποίημά της, βιβλίο, γιατί έτσι το αντιλαμβάνεται και πράγματι έτσι είναι, γι’ αυτÏŒ καλÏŒ θα είναι να το μελετήσει ÏŒποιος γνωρίζει ανάγνωση, γιατί πρÏŒκειται για μια μεταγραφή ενÏŒς ιστορικού γεγονÏŒτος, ιδωμένο μέσα απÏŒ τα μάτια μια μητέρας, μα περισσÏŒτερο γιατί είναι γραμμένο με ευαισθησία και ευθύνη και αυτÏŒ έχει αξία.

Τέτοια βιβλία, ας κρατήσω το χαρακτηρισμÏŒ της ποιήτριας, έχουν αξία ÏŒχι μÏŒνο να μελετÏŽνται απÏŒ κάποιους φιλαναγνÏŽστες, πρέπει να γίνουν και βοηθητικά βιβλία στα σχολεία μας, για να γνωρίζουν τα παιδιά και την ιστορική αλήθεια μέσα απÏŒ την ποίηση, που θα τους είναι περισσÏŒτερο ευχάριστη μια γνÏŽση που θα τους προσφέρεται με ποιητικÏŒ λÏŒγο.

Το αισθητήριο της Ελένης στη σμίλεψη της εικÏŒνας δεν έχει να ζηλέψει τίποτα απÏŒ εκείνη των δÏŒκιμων ποιητÏŽν της λογοτεχνίας μας. Η λαμπρή της δημιουργία διακρίνεται για τον τρÏŒπο που κρατά αδιάπτωτο το ενδιαφέρον του αναγνÏŽστη, τη θαυμάσια πλοκή και την αλήθεια που περιέχει, τον καθαρÏŒ ποιητικÏŒ λÏŒγο, το στίχο που ρέει ακούραστα, τη σαφήνεια της σκέψης της και τις εκπληκτικές εικÏŒνες, που ζωντανεύουν το δράμα ενÏŒς ξεριζωμένου λαού.

Η ποιήτρια δεν επιρρίπτει ευθύνες. Μένει μακριά απÏŒ χαρακτηρισμούς. Την ιστορική αλήθεια θα την αποκαλύψουν οι ιστορικοί. Τη δική της ÏŒμως αλήθεια την έχει διατυπÏŽσει αρκετά καθαρά, αν και ήταν μια πνευματική γέννα πιο οδυνηρή απÏŒ τις γέννες που έκανε ως μητέρα. Στην ποιήτρια ευχÏŒμαστε υγεία και πολλές ακÏŒμη ανάλογες πνευματικές γέννες, αφού είναι πια σίγουρο πως το αποτέλεσμά τους θα είναι αξιÏŒλογο και σημαντικÏŒ.

Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής της Ελένης Τσιρέκα-Λάμπρου, ΔΡΥΑΔΕΣ, στην Κατερίνη! νέα, eidiseis, ειδήσεις, news, Παρουσίαση της ποιητικής συλλογής της Ελένης Τσιρέκα-Λάμπρου, ΔΡΥΑΔΕΣ, στην Κατερίνη!