Αρχίζει από σήμερα η απονομή των βραβείων Νόμπελ

Δημοσίευση: 07-10-2013 ώρα 11:20:09

Για μια ακÏŒμη χρονιά, αρχίζει σήμερα η απονομή των σημαντικÏŒτερων επιστημονικÏŽν -και ÏŒχι μÏŒνο- βραβείων στον κÏŒσμο, των ΝÏŒμπελ. Η αρχή γίνεται τη Δευτέρα με το ΝÏŒμπελ Φυσιολογίας/Ιατρικής και ακολουθούν την Τρίτη το ΝÏŒμπελ Φυσικής, την Τετάρτη το ΝÏŒμπελ Χημείας, την Παρασκευή το ΝÏŒμπελ Ειρήνης και την επÏŒμενη Δευτέρα το ΝÏŒμπελ ΟικονομικÏŽν ΕπιστημÏŽν, ενÏŽ αργÏŒτερα θα δοθεί και το ΝÏŒμπελ Λογοτεχνίας.

Ποιος ÏŒμως ήταν ο δημιουργÏŒς των ΝÏŒμπελ και γιατί τα θεσμοθέτησε; Ο 'Αλφρεντ ΝÏŒμπελ γεννήθηκε το 1833 στη ΣτοκχÏŒλμη, την πρωτεύουσα της Σουηδίας. Ο πατέρας του Ιμάνουελ ήταν μηχανικÏŒς και εφευρέτης, ο οποίος, αφού υπέστη την οδυνηρή δοκιμασία της πτÏŽχευσης, αναγκάστηκε να δοκιμάσει το 1837 την τύχη του στη Ρωσία, ÏŒπου πράγματι αυτή του χαμογέλασε. Το «κλειδί» ήταν ÏŒτι κατάφερε να εντυπωσάσει τον τσάρο με μια απÏŒ τις εφευρέσεις του, την υποθαλάσσια νάρκη κατά εχθρικÏŽν πλοίων.

Ο γιÏŒς του 'Αλφρεντ, μορφÏŽθηκε στην Αγία Πετρούπολη και (παρÏŒλο που είχε κλίση στην ποίηση) συνέχισε στα βήματα του πατέρα του, ασχολούμενος με τη χημεία και τη μηχανική. Ανάμεσα στις πολλές εφευρέσεις του τα επÏŒμενα χρÏŒνια, η κυριÏŒτερη ήταν, το 1867, η «χειραγÏŽγηση» της επικίνδυνα ασταθούς νιτρογλυκερίνης (απÏŒ την οποία είχε σκοτωθεί ο νεÏŒτερος αδελφÏŒς του Εμίλ το 1864) σε ένα νέο ασφαλέστερο μίγμα, που ονομάστηκε απÏŒ τον ίδιο «δυναμίτης», απÏŒ την ελληνική λέξη «δύναμις».

Η εφεύρεση του δυναμίτη έφερε πραγματική επανάσταση στην εξορυκτική βιομηχανία, στις κατασκευές και στα πάσης φύσης έργα (π.χ. στη διάνοιξη των νέων σιδηροδρομικÏŽν γραμμÏŽν σε ÏŒλο τον κÏŒσμο), με αποτέλεσμα ο ΝÏŒμπελ -ο οποίος στη συνέχεια εφηύρε ακÏŒμα πιο εξελιγμένες εκρηκτικές ουσίες- να γίνει πάμπλουτος. Πολύ γρήγορα ο δυναμίτης αξιοποιήθηκε ÏŒχι μÏŒνο για ειρηνικούς σκοπούς, αλλά και για πολεμικούς. Ο Î¯διος, αν και, μεταξύ άλλων, ήταν ιδιοκτήτης της εταιρείας ÏŒπλων Bofors, είναι αβέβαιο κατά πÏŒσο ενέκρινε τη στρατιωτική χρήση του δυναμίτη.

Ήταν ÏŒμως μια τραγική ειρωνεία της τύχης αυτή που τον ÏŽθησε να δημιουργήσει τα βραβεία ΝÏŒμπελ. ÎŒταν το 1888 πέθανε ο αδελφÏŒς του Λούντβιχ, εξαιτίας κάποιου δημοσιογραφικού λάθους δημοσιεύθηκε σε μια γαλλική εφημερίδα η νεκρολογία του ίδιου του 'Αλφρεντ, ο οποίος είχε έτσι το «προνÏŒμιο» να δει, ÏŒντας ακÏŒμα ζωντανÏŒς, τι πίστευε ο κÏŒσμος και ποια θα ήταν η μεταθανάτια γνÏŽμη γι' αυτÏŒν. Στη «νεκρολογÎ¯α» του ο 'Αλφρεντ ΝÏŒμπελ χαρακτηριζÏŒταν ως ο άνθρωπος που έβγαλε εκατομμύρια απÏŒ τον θάνατο άλλων ανθρÏŽπων, ως ένας «Î­μπορος του θανάτου» και ως «αυτÏŒς που πλούτισε εφευρίσκοντας τρÏŒπους να σκοτÏŽνονται περισσÏŒτεροι άνθρωποι πιο γρήγορα απÏŒ ποτέ».

Συγκλονισμένος απÏŒ αυτά που διάβασε, ο ΝÏŒμπελ αποφάσισε να κάνει κάτι για την υστεροφημία του και, κάπως έτσι, ένα χρÏŒνο πριν πεθάνει το 1896, συνέταξε τη διαθήκη του και κληροδÏŒτησε το μεγαλύτερο μέρος (94%) της τεράστιας περιουσίας του για τη θεσμοθέτηση των πέντε βραβείων. Το ποσÏŒ που έδωσε για τη χρηματοδÏŒτηση αυτÏŽν των ετήσιων βραβείων, έφθανε τα 31,2 εκατ. σουηδικές κορÏŽνες (περίπου 1,69 εκατ. βρετανικές λίρες εκείνης της εποχής), ενÏŽ σήμερα πια το κεφάλαιο αυτÏŒ έχει διαμορφωθεί γύρω στα 337 εκατ. ευρÏŽ.

Παύλος ΔρακÏŒπουλος, ΑΠΕ

Αρχίζει από σήμερα η απονομή των βραβείων Νόμπελ νέα, eidiseis, ειδήσεις, news