Η στωικότητα των ΕβÏαίων στη ναζιστική ΓεÏμανία και η στάση των Ελλήνων όσον αφοÏά την οικονομική κÏίση.
ΣÏμφωνα με τις μαρτυρίες απ τα στρατÏŒπεδα συγκεντρÏŽσεως των ναζί, οι Εβραίοι ως επι το πλείστον δÎχονταν με υποτακτική στωικÏŒτητα το θάνατÏŒ τους. Έφταναν πάντα στην ÏŽρα τους στα σημεία απο τα οποία θα τους μετÎφεραν, βάδιζαν ως τους τÏŒπους εκτÎλεσης, Îσκαβαν με τα χÎρια τους τον τάφο τους, Îβγαζαν τα ροÏχα τους και τα στοίβαζαν επιμελÏŽς, και μετά ξάπλωναν ο Îνας πλάι στον άλλον περιμÎνοντας να τουφεκιστοÏν. Ελάχιστοι διαμαρτυρήθηκαν, ελάχιστοι αρνήθηκαν να ανεβοÏν στα τρÎνα αν κ υπερτεροÏσαν κατα πολÏ αριθμητικά των στρατιωτÏŽν που τους επÎβλεπαν, ελάχιστοι επαναστάτησαν. ΜÏŒνοι κάποιοι λίγοι στο γκÎτο της Βαρσοβίας και μερικοί ακÏŒμα ηρωικοί αρνήθηκαν τον σχετικά ανÏŽδυνο θάνατο που τους Îδιναν οι ναζί στο εκτελεστικÏŒ απÏŒσπασμα ή στο θάλαμο αερίων.
Το 1967 ο ΑμερικανÏŒς ψυχολÏŒγος Martin Seligman μελετÏŽντας την κατάθλιψη διατÏπωσε μια θεωρία την οποία ονÏŒμασε Learned Helplessness (επίκτητη απελπιστικÏŒτητα/ανημποριά). ΣÏμφωνα με τη θεωρία αυτή το συναίσθημα απελπισίας και αδυναμίας αντιμετÏŽπισης μιας κατάστασης (Îστω κι αν υπάρχει διÎξοδος) και η παραίτηση που παρατηρείται, είναι αποτÎλεσμα μια διαδικασίας εκμάθησης και προσαρμογής στη συγκεκριμÎνη κατάσταση.
Ο Seligman χρησιμοποίησε σκÏλους για να φτάσει σ’αυτÏŒ το συμπÎρασμα- τους οποίους χÏŽρισε σε τρία γκρουπ. Στο πρÏŽτο γκρουπ οι σκÏλοι παρÎμεναν δεμÎνοι για κάποιο χρονικÏŒ διάστημα και μετά αφήνονταν ελεÏθεροι. Στο δεÏτερο γκρουπ οι σκÏλοι ήταν επίσης δεμÎνοι αλλά δÎχονταν ηλεκτροσÏŒκ τα οποία μποροÏσαν να σταματήσουν πιÎζοντας με τη μÏτη τους Îνα διακÏŒπτη. Στο τρίτο γκρουπ ίσχυε ακριβÏŽς το ίδιο με τη διαφορά οτι ο διακÏŒπτης δεν σταματοÏσε τα ηλεκτροσÏŒκ. ΑκολοÏθησε μια δεÏτερη φάση του πειράματος στην οποία οι σκÏλοι τοποθετήθηκαν σε Îνα δωματιάκι με δÏο τμήματα. Το Îνα διÎθετε ηλεκτροφÏŒρο πάτωμα και το άλλο ÏŒχι. Οι σκÏλοι μποροÏσαν πηδÏŽντας ενα μικρÏŒ εμπÏŒδιο στη μÎση να μετακινηθοÏν απ τη μια μεριά του χωρου στην άλλη, αποφεÏγοντας το ηλεκτροσÏŒκ. Τα αποτελÎσματα Îδειξαν πως οι σκÏλοι του τρίτου γκρουπ δεν Îκαναν καμία προσπάθεια να διαφÏγουν.
ΑκολοÏθησαν κάποιες παραλλαγÎς του πειράματος αυτοÏ και σε ανθρÏŽπους (χωρίς ηλεκτροσÏŒκ φυσικά) με παρÏŒμοια αποτελÎσματα.
Η θεωρία του Seligman εξηγεί σε μεγάλο βαθμÏŒ τη στωικÏŒτητα των Εβραίων κρατουμÎνων στη ναζιστική Γερμανία και ενδεχομÎνως να εξηγεί σε ακÏŒμα μεγαλÏτερο βαθμÏŒ τη στάση των Ελλήνων ÏŒσον αφορά την οικονομική κρίση. ΠοιÏŒς αρνείται πως οι Έλληνες αυτή τη στιγμή είναι Îνας λαÏŒς σχεδον καταθλιπτικÏŒς που μÎσα απ τον καθημερινÏŒ βομβαρδισμÏŒ που δÎχεται απο τα ΜΜΕ Îχει αποδεχθεί την ανημποριά του και οδεÏει στωικά προς Îναν αργÏŒ οικονομικÏŒ θάνατο?
Το καλοκαίρι που μας πÎρασε γίναμε ÏŒλοι μάρτυρες των γνωστÏŽν ειρωνικÏŽν νεοφιλελεÏθερων κακεντρεχειÏŽν για τα “μπάνια του λαοÏ” και την Επανάσταση που θα “Îρθει μετά το ΣεπτÎμβρη”. Με χυδαίο τρÏŒπο ÏŒλοι αυτοί, ÏŒχι απλά Îδειχναν την πλήρη απάθειά τους για τους δοκιμαζÏŒμενους συνανθρÏŽπους τους, αλλά τους απαξίωναν κιÏŒλας χαρακτηρίζοντάς τους είτε ψεÏτες (κάνετε μπάνια άρα δεν υπάρχει κρίση), είτε δειλοÏς (αφοÏ υπάρχει κρίση γιατί δεν κάνετε τίποτα?). Φαντάζομαι με την ίδια ευκολία θα Îλεγαν τα ίδια και για τους Εβραίους που ξάπλωναν στις σεζ λονγκ Îξω απ τους θαλάμους αερίων στο Άουσβιτς. Μπορεί να τους Îλεγαν οτι δεν υπάρχουν θάλαμοι αερίων και μας κοροÏŠδεÏουν (αυτÏŒ το λÎνε οι χρυσαυγίτες οÏτως ή άλλως) ή οτι είναι άχρηστοι και τους αξίζει να πεθάνουν. ΕυτυχÏŽς, κατα την ανάσχεση της ναζιστικής Γερμανίας δεν υπήρχε ακÏŒμα ο made-in-greece νεολίμπεραλ αστÏŒς γιατί ενδεχομÎνως να τ’ακοÏγαμε κι αυτά.
ΠαρεμπιπτÏŒντως, ο Seligman δÎχθηκε σκληρή κριτική για την κακοποίηση ζÏŽων στη μελÎτη του. Η απάντησή του ήταν πως Îκανε Îνα μικρÏŒ κακÏŒ προς ÏŒφελος των πολλÏŽν. Η δικαιολογία αυτή θυμίζει λίγο το παράδειγμα του Βernard Williams στην “κριτική του ωφελιμισμοÏ” ÏŒπου κάποιος απειλεί οτι θα θανατÏŽσει μια ομάδα Ινδιάνων εκτÏŒς κι αν Îνας εξ αυτÏŽν αρπάξει Îνα ÏŒπλο και σκοτÏŽσει κάποιον άλλον.
Κι εδÏŽ ορθÏŽνεται το εξής ερÏŽτημα: Aν το πείραμα του Seligman ήταν μία φορά ανήθικο, πÏŒσο πολλαπλάσια ανήθικο είναι το (ασÏδοτο) νεοφιλελεÏθερο μοντÎλο που οδηγεί στην εξαθλίωση λαοÏς προς ÏŒφελος ενÏŒς ελάχιστου ποσοστοÏ του πληθυσμοÏ που κατÎχει τον πλοÏτο και την εξουσία?
Στη χÏŽρα μας δε, μετά την εξάρθρωση της εγκληματικής ομάδας της Χρυσής Αυγής, το ίδιο πολιτικÏŒ σÏστημα που Îδεσε τον Έλληνα στο δωματιάκι με το ηλεκτροφÏŒρο πάτωμα, ταυτίζει τον (δήθεν) αντιμνημονιακÏŒ χαρακτήρα της οργάνωσης με ÏŒλες τις αρνητικÎς της ιδιÏŒτητες, θÎλοντας να μας πείσει πως το απÎναντι άκρο (η φιλομνημονιακή νεοφιλελεÏθερη θεÏŽρηση δηλαδή) είναι το σοβαρÏŒ και το υπεÏθυνο. ΠρÏŒκειται για στάση ακÏŒμα πιο αποτρÏŒπαιη κι ακÏŒμα πιο χυδαία απο εκείνη των ναζί: Δε θÎλουν απλά να δεχθοÏμε αδιαμαρτÏρητα την εξÏŒντωσή μας, θÎλουν και να μας αρÎσει.
Ας μην τους κάνουμε τη χάρη.
chaospawn.wordpress.com
