18 ΔεκεμβÏίου 1911.Σαν σήμεÏα γεννήθηκε ο Ζυλ ÎτασÎν!
Σαν σήμερα, στις 18 Δεκεμβρίου του 1911, γεννήθηκε στο ΚονÎκτικατ των ΗΠΑ, ο ΑμερικανÏŒς σκηνοθÎτης του θεάτρου και του κινηματογράφου, Ζυλ ΝτασÎν.
Ήταν το 8ο παιδί ενÏŒς ρωσοεβραίου κουρÎα. Ξεκίνησε την κινηματογραφική του πορεία ως μαθητευÏŒμενος στο πλευρÏŒ του Άλφρεντ Χίτσκοκ. ΑργÏŒτερα, συνεργάστηκε με τον σκηνοθÎτη Μαρκ ΧÎλνγκερ, με τον οποίο Îκανε δÏο ταινίες. Η συνεργασία τους διακÏŒπηκε, ÏŒταν αναγκάστηκε να αυτοεξοριστεί τη σκοτεινή εποχή του ΜακαρθισμοÏ, λÏŒγω των διÏŽξεων και των παρεμβάσεων που δεχÏŒταν στη δουλειά του. ÎŒταν κλήθηκε να απολογηθεί στο ΚογκρÎσο, κατηγοροÏμενος για αντιαμερικανική δράση, γÏριζε την ταινÎ¯α «Night and the City».
Εγκαταλείποντας τις ΗΠΑ, εγκαταστάθηκε στη Γαλλία. Εκεί γÏρισε την ταινÎ¯α «Ριφιφί», Îνα απÏŒ τα σημαντικÏŒτερα κινηματογραφικά φιλμ νουάρ της παγκÏŒσμιας κινηματογραφίας, με το οποίο κÎρδισε το Βραβείο Σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ των ΚανÏŽν το 1955.
Στη Γαλλία, επίσης, παντρεÏτηκε την Μπεατρίς ΛονÎρ, με την οποία απÎκτησε δÏο παιδιά, τον διάσημο γάλλο τραγουδιστή Τζο ΝτασÎν (1938-1980) και την ηθοποιÏŒ Ζουλί ΝτασÎν. ΩστÏŒσο, τη ζωή του χάραξε βαθιά ο Îρωτάς του με τη Μελίνα ΜερκοÏρη, την οποία γνÏŽρισε δÏο χρÏŒνια μετά το «Ριφιφί».
ΑπÏŒ τη στιγμή εκείνη άρχισε η δεÏτερη καριÎρα του, καθÏŽς οι περισσÏŒτερες ταινίες που σκηνοθÎτησε είχαν πρωταγωνίστρια τη Μελίνα. Μαζί γÏρισαν εννÎα ταινίες, μεταξÏ των οποίων το «Τοπκαπί», η «Φαίδρα» και το «ΠοτÎ την Κυριακή», που τιμήθηκε με το βραβείο καλÏτερης ταινίας στο Φεστιβάλ ΚανÏŽν το 1960. Η Î¯δια ταινία ήταν υποψήφια για ÎŒσκαρ σκηνοθεσίας και σεναρίου, ÏŒμως τελικά απÎσπασε το ÎŒσκαρ καλÏτερης μουσικής και τραγουδιοÏ για «Τα Παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι.
Με τη Μελίνα, παντρεÏτηκε το 1966 και υιοθÎτησε τÏŒσο την υπηκοÏŒτητα του Έλληνα, ÏŒσο και το ÏŒραμα της συντρÏŒφου του για την επιστροφή των μαρμάρων του ΠαρθενÏŽνα. Μαζί ανÎπτυξαν Îντονη αντιδικτατορική δράση την περίοδο της χοÏντας των συνταγματαρχÏŽν και με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974 εγκαταστάθηκαν μÏŒνιμα στην Ελλάδα.
Σε μία συνÎντευξή του είχε πει: «ΖοÏσα μια διαφορετική εξορία απÏŒ το ' 67 Îως το '74. ΣκηνοθÎτησα μία μÏŒνο ταινία, γιατί η καρδιά μου είχε μÏŒνο απογοήτευση για τη δικτατορία στην Ελλάδα. ΑφοσιÏŽθηκα στη Μελίνα, μÎνοντας πλάι της ÏŒσο το δυνατÏŒν περισσÏŒτερο. Οι ταινίες δεν βρίσκονταν καν στο μυαλÏŒ μας, γυρίσαμε μία, την "ΥπÏŒσχεση την αυγή", απλÏŽς και μÏŒνο επειδή είχαμε υπογράψει τα συμβÏŒλαια».
Στην Αθήνα ο Ζυλ ΝτασÎν σκηνοθÎτησε και τρία θεατρικά Îργα, την «ÎŒπερα της Πεντάρας», τον «Γλάρο», και τον «Θάνατο του εμποράκου». Σε συνÎντευξή του είχε δηλÏŽσει: «Ξεκίνησα απÏŒ το θÎατρο και λÏŒγω του θεάτρου είχα αρχίσει απÏŒ νωρίς να σÎβομαι και να αγαπÏŽ την Ελλάδα».
Μετά το θάνατο της διάσημης ηθοποιοÏ και πολιτικοÏ, ο ΝτασÎν δημιοÏργησε στη μνήμη της το Ίδρυμα «Μελίνα ΜερκοÏρη», με στÏŒχο την προÏŽθηση της δημιουργίας του νÎου Μουσείου της ΑκρÏŒπολης και την προβολή του ελληνικοÏ πολιτισμοÏ. ΚατÎχοντας τη θÎση του προÎδρου, παραχÏŽρησε στο ίδρυμα τα Îσοδα απÏŒ τις ταινίες του, προκειμÎνου να ενισχυθεί ο αγÏŽνας για την επιστροφή των μαρμάρων του ΠαρθενÏŽνα απÏŒ το ΒρετανικÏŒ Μουσείο.
ΠÎθανε πλήρης ημερÏŽν, σε ηλικία 97 ετÏŽν, στις 31 Μαρτίου 2008.
tvxs.gr
