Γεώργιος Παπανικολάου: Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Έλληνας επιστήμονας!

Δημοσίευση: 13-05-2014 ώρα 15:53:36

Ο κορυφαίος γιατρÏŒς με την παγκÏŒσμια ακτινοβολία γεννήθηκε στην Κύμη Ευβοίας στις 13 Μαΐου του 1883 και πέθανε στις 19 Φεβρουαρίου του 1962 στο Μαϊάμι ΦλÏŽριδας...

Ο πατέρας του ΝικÏŒλαος Παπανικολάου ήταν γιατρÏŒς που άσκησε το επάγγελμα του για πολλά χρÏŒνια στην Κύμη και διετέλεσε για αρκετÏŒ χρονικÏŒ διάστημα Δήμαρχος της πÏŒλης και είχε επίσης εκλεγεί και Βουλευτής Ευβοίας και Καρυστίας.

Τα παιδικά του χρÏŒνια ο ΓεÏŽργιος τα πέρασε στην Κύμη ÏŒπου και τελείωσε το ΔημοτικÏŒ Σχολείο. ΚατÏŒπιν οι γονείς του τον έστειλαν στην Αθήνα για να τελειÏŽσει τις εγκύκλιες σπουδές.

Είχε και ένα μεγαλύτερο αδελφÏŒ ο οποίος σπούδασε Νομικά. Σύμφωνα με την παράδοση και την πάγια συνήθεια, που ήταν πολύ ζωντανή την εποχή εκείνη στις ελληνικές οικογένειες, ο πρωτÏŒτοκος γιος έπρεπε ν' ακολουθήσει το επάγγελμα του πατέρα. Μιας ÏŒμως και ο πρωτÏŒτοκος γιος ακολούθησε τη Νομική Επιστήμη, έμελλε να εκπληρωθεί η πατρική επιθυμία και η παράδοση απÏŒ τον ΓεÏŽργιο ο οποίος έδειχνε και ιδιαίτερη κλίση στην ιατρική επιστήμη.

Σαν παιδί ο ΓεÏŽργιος Παπανικολάου ανατράφηκε σε ένα ιδιαίτερα θερμÏŒ και συναισθηματικÏŒ οικογενειακÏŒ περιβάλλον. Ο πατέρας του ήταν άνθρωπος δραστήριος και με έντονη προσωπικÏŒτητα, ενÏŽ η μητέρα του, τα αδέλφια του και ÏŒλοι οι συγγενείς και φίλοι του έδειχναν ξεχωριστή αδυναμία στον σπάνια προικισμένο νέο, το ΓεÏŽργιο, ο οποίος είχε ήδη αρχίσει να ξεχωρίζει απÏŒ τους συνομήλικους του για τα ψυχικά, φυσικά και πνευματικά του χαρίσματα.

Μετά την αποπεράτωση των γυμνασιακÏŽν του σπουδÏŽν γράφτηκε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου ΑθηνÏŽν, το 1898, και έλαβε το πτυχίο του το 1904, σε ηλικία δηλαδή μÏŒλις 21 ετÏŽν.

ΚαθÏŽς ήταν φιλομαθής, και διακρινÏŒταν απÏŒ μικρÏŒς για τη μεγάλη του θέληση, κατά τη διάρκεια των σπουδÏŽν του στην Αθήνα, διεύρυνε την μÏŒρφωση του με την εκμάθηση ξένων γλωσσÏŽν. Παράλληλα ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία, αλλά και το μεγάλο πάθος του, που ήταν η μουσική. Γι' αυτÏŒ ασχολήθηκε επί 8 οκτÏŽ χρÏŒνια με το βιολί, και ÏŒπως θα δούμε πιο κάτω, στα δύσκολα χρÏŒνια της παραμονής του στην Αμερική, η γνÏŽση αυτή του φάνηκε χρήσιμη.

ÎŒταν ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Ιατρική Σχολή και πήρε το δίπλωμά του, ο Παπανικολάου επέστρεψε στην γενέτειρά του την Κύμη.

Επιστρέφοντας ÏŒμως εκεί, αναρωτιÏŒταν γιατί έγινε γιατρÏŒς, αφού δεν ήθελε να ασκήσει το επάγγελμα. Καθημερινά έκανε ατελείωτους περιπάτους στους καταπράσινους λÏŒφους της Κύμης, διαβάζοντας φιλοσοφία. Ο Καντ και ο Νίτσε ήταν εκείνοι που ικανοποιούσαν περισσÏŒτερο τις αναζητήσεις του. Η φιλοσοφική σκέψη του Νίτσε έπαιξε τον κύριο ρÏŒλο στη διαμÏŒρφωση του χαρακτήρα του.

Ο ΓεÏŽργιος Παπανικολάου, ο οποίος στα νεανικά του χρÏŒνια βίωσε τη σκληρή δοκιμασία και τη δραματικÏŒτητα του άτυχου πολέμου του 1897, προβληματίσθηκε απÏŒ τα ιδεολογικά ρεύματα και επηρεάσθηκε απÏŒ τις φιλοσοφικές θεωρίες των αρχÏŽν του 20ου αιÏŽνα Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, το γεγονÏŒς ÏŒτι ο Παπανικολάου απÏŒ το 1904, αριστούχος πτυχιούχος της Ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου ΑθηνÏŽν, είχε αποφασίσει να μην ασκήσει το ιατρικÏŒ επάγγελμα, προκειμένου να αποσυρθεί στην Κύμη, καλλιεργεί μονάχος τη γη του, διαβάζει φιλοσοφία και βιολογία, ασχολείται με τη γλÏŽσσα και με το δημοτικισμÏŒ και προετοιμάζει καλύτερα το έδαφος για τις μεταπτυχιακές του σπουδές.

Ο πατέρας του γνωρίζοντας τον χαρακτήρα και τις ικανÏŒτητές του παιδιού του, την ολοφάνερη εξυπνάδα του και την έμφυτη τάση του προς την επιστημονική έρευνα, θυσιάζοντας τις οικονομίες του, έστειλε το ΓεÏŽργιο στα 1907 για ανÏŽτερες σπουδές στη Γερμανία.

Επιλέγει τον κλάδο της Βιολογίας, που ανταποκρίνεται περισσÏŒτερο στα ενδιαφέροντά του και μεταβαίνει στην Ιένα πρÏŽτο σταθμÏŒ της μετεκπαίδευσής του ÏŒπου θα παρακολουθήσει τα μαθήματα του καθηγητή Ερνέστου Χαίκελ, ινδάλματος των φοιτητικÏŽν χρÏŒνων του. Το 1908 θα συνεχίσει τις σπουδές του στο Freiburg και τέλος στο ΜÏŒναχο, ÏŒπου το 1910 θα του απονεμηθεί ο τίτλος του Διδάκτορα της Φιλοσοφίας για την εργασία του «Περί των συνθηκÏŽν της διαφοροποιήσεως του φύλου των ΔαφνιδÏŽν».

Η «γερμανική περίοδος» της ζωής του ΓεÏŽργιου Παπανικολάου υπήρξε και αυτή εποχή αναζητήσεων και φιλοσοφικού στοχασμού. Με τους φίλους του Αλέξανδρο Δελμούζο και Γ. ΣκληρÏŒ, το γνωστÏŒ λογοτέχνη Κωνσταντίνο ΧατζÏŒπουλο, που επίσης βρισκÏŒταν εκείνα τα χρÏŒνια στη Γερμανία και τον Μ. Ζαβιτσιάνο, ο ΓεÏŽργιος Παπανικολάου συγκροτεί βραχύβια σοσιαλιστική ομάδα. ΣταθερÏŒς υπέρμαχος του δημοτικισμού, που τÏŒτε ταυτιζÏŒταν με ριζοσπαστικές αντιλήψεις για την πολιτική και την επιστήμη, δημοσιεύει ενυπÏŒγραφο άρθρο στο αθηναÏŠκÏŒ περιοδικÏŒ «Ο Νουμάς» (φύλλα 319 έως 321 του 1908). Το εν λÏŒγω άρθρο που έφερε τον τίτλο «Για τον εγωισμÏŒ και τους εγωιστάς» αποτελεί κατά κάποιο τρÏŒπο απάντηση σε κείμενο που είχε δημοσιευθεί σε προηγούμενο φύλλο με τίτλο «ΕγωισμÏŒς ή αγάπη;». Το άρθρο παρουσιάζει ενδιαφέρον διÏŒτι μαρτυρεί τις τÏŒτε αντιλήψεις και τις πνευματικές αναζητήσεις του μετέπειτα διάσημου ερευνητή. Γρήγορα ÏŒμως και αφού γνÏŽρισε διάφορα φιλοσοφικά ρεύματα αποφασίζει να αφιερωθεί στη βιολογική έρευνα, την οποία θα καταστήσει σκοπÏŒ της ζωής του. Γράφει ο ίδιος στον πατέρα του: «Δεν είμαι πλέον ονειροπÏŒλος. Η επιστήμη με άρπαξε απÏŒ τα χέρια του Νίτσε. ΠατÏŽ απάνω σε έδαφος στερεÏŒ...».

Δεν του αρκούσε να ασκήσει το ιατρικÏŒ επάγγελμα, αλλά ήθελε να στραφεί στην επιστημονική έρευνα, επηρεασμένος απÏŒ τις θεωρίες των Ιμμάνουελ Καντ, Φρήντριχ Νίτσε, Αρθουρ Σοπενχάουερ και ΓιÏŒχανν ΒÏŒλφγκανγκ Γκαίτε και απÏŒ το βιβλίο του Ερνστ Χαίκελ για «το αίνιγμα του σύμπαντος».

ÎŒταν γύρισε στην Ελλάδα (1910), ο Παπανικολάου διαπίστωσε ÏŒτι οι συνθήκες δεν ήταν ευνοÏŠκές για τα μελλοντικά του σχέδια. Αμέσως μετά το γάμο του με την Ανδρομάχη Μαυρογένη, αποφάσισε να φύγει πάλι για το εξωτερικÏŒ, διευκρινίζοντας στους γονείς του πως «το ιδανικÏŒν μου δεν είναι να πλουτίσω, ούτε να ζήσω ευτυχής αλλά να εργασθÏŽ, να δράσω, να δημιουργήσω, να κάμω κάτι τι αντάξιον ενÏŒς ανθρÏŽπου ηθικού και δυνατού» ΠρÏŽτος σταθμÏŒς της επιστημονικής Οδύσσειας του Παπανικολάου το ΩκεανογραφικÏŒ Ινστιτούτο του ΜονακÏŒ, ÏŒπου έλαβε μέρος σε μία απÏŒ τις ερευνητικές αποστολές του ωκεανογραφικού σκάφους «L' Hirodelle» (1911) του πρίγκιπα Αλβέρτου Α'.

ΔιακÏŒπτει την παραμονή στο εξωτερικÏŒ για να συμμετάσχει στο ΒαλκανικÏŒ πÏŒλεμο του 1912, μετά τη λήξη του μεταναστεύει μαζί με τη γυναίκα του στις ΗΠΑ. Δύσκολες οι συνθήκες λÏŒγω οικονομικÏŽν δυσκολιÏŽν, με αποτέλεσμα να εργαστούν και οι δυο σε ένα εμπορικÏŒ κατάστημα. Ο Î­νας πουλÏŽντας χαλιά και η άλλη ράβοντας κουμπιά με αμοιβή 5 δολάρια την εβδομάδα. Τα προβλήματα τελειÏŽνουν ÏŒταν ο Παπανικολάου διορίστηκε βοηθÏŒς του παθολογοανατομικού τμήματος του Νοσοκομείου της Νέας ΥÏŒρκης, ύστερα απÏŒ μεσολάβηση του διάσημου γενετιστή του Πανεπιστημίου Κολούμπια Τ.Χ. ΜÏŒργκαν.

Οι τεράστιες επιστημονικές ικανÏŒτητες, αλλά και το ήθος του αφοσιωμένου ερευνητή δεν άργησαν να εκτιμηθούν και να καρποφορήσουν στο ΙατρικÏŒ Κολέγιο του Πανεπιστημίου του Κορνέλλ, στο οποίο εργάστηκε το διάστημα 1914-61, αποκτÏŽντας ÏŒλους τους τίτλους της ακαδημαÏŠκής ιεραρχίας, χωρίς, ÏŒμως, να του δοθούν ποτέ διδακτικά καθήκοντα για να μπορεί να αφοσιωθεί στο ερευνητικÏŒ του έργο.

Στην αρχή της επιστημονικής σταδιοδρομίας του, αποφασισμένος να συνεχίσει και να ολοκληρÏŽσει τις πειραματικές έρευνες τις οποίες είχε αρχίσει στη Γερμανία, ο Παπανικολάου μελέτησε πειραματικά το κολπικÏŒ επίχρισμα σε ινδικά χοιρίδια με ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Ο Βενιζέλος προσπάθησε να τον πείσει να γυρίσει στην Ελλάδα, ÏŒπου θα του απονεμÏŒταν τιμητικά ο τίτλος του καθηγητή της έδρας της Ζωολογίας στο Πανεπιστήμιο ΑθηνÏŽν. Οι σχετικές ÏŒμως διαπραγματεύσεις ναυάγησαν γιατί ο Βενιζέλος έχασε τις επÏŒμενες βουλευτές εκλογές. Η δημιουργικÏŒτερη αλλά και σκληρÏŒτερη περίοδος των ερευνητικÏŽν του προσπαθειÏŽν ήταν η δεκαετία του 1920. Ήταν η εποχή που πραγματοποιήθηκαν και ευδοκίμησαν οι πρÏŽτες κλινικοεργαστηριακές μελέτες του για τη διαγνωστική αξία της κυτταρολογικής εξέτασης του κολπικού επιχρίσματος στις γυναίκες.

Η πρωτοποριακή κυτταροδιαγνωστική μέθοδος του «Dr Pap» έγινε γνωστή με τις ιατρικές συντμήσεις «Pap smear» (επίχρισμα Παπανικολάου) και «Pap test» (δοκιμασία Παπανικολάου).

Ο Παπανικολάου, αφού εργάστηκε σκληρά επί μισÏŒ σχεδÏŒν αιÏŽνα στο ΙατρικÏŒ Κολέγιο του Πανεπιστημίου του Κορνέλλ - χωρίς να κάνει διακοπές, εκτÏŒς απÏŒ ένα σύντομο επιστημονικÏŒ ταξίδι στην ΕυρÏŽπη, με τελικÏŒ σταθμÏŒ την Ελλάδα και την Κύμη (1957) - αποφάσισε παρά τα 78 χρÏŒνια του να εγκαταλείψει τη Νέα ΥÏŒρκη και να εγκατασταθεί στο Μαϊάμι για να αναλάβει την οργάνωση και τη διεύθυνση του εκεί Καρκινολογικού Ινστιτούτου. Δεν πρÏŒλαβε να το εγκαινιάσει ο ίδιος, λÏŒγω του θανάτου του, αλλά ο φίλος του καρκινολÏŒγος Τσαρλς Κάμερον.

Ο Î¬νθρωπος, ο οποίος «χάρισε ζωή στις γυναίκες ολÏŒκληρου του κÏŒσμου» -ÏŒπως θυμίζει μια αναμνηστική πλάκα του Καρκινολογικού Ινστιτούτου που έχει μετονομαστεί σε «ΕρευνητικÏŒ ΚαρκινολογικÏŒ Ινστιτούτο ΓεÏŽργιος Παπανικολάου»- ήταν πάντα ένας σιωπηλÏŒς αγωνιστής του πνεύματος και της επιστήμης, επίμονος και ατάραχος, ακούραστος και ταπεινÏŒς, ευγενής και αξιοπρεπής, ακÏŒμα και ÏŒταν αδικήθηκε ÏŒπως στην περίπτωση του ΝÏŒμπελ Ιατρικής, για το οποίο είχε προταθεί απÏŒ πολλούς Έλληνες και ξένους ερευνητές.

Το συγγραφικÏŒ έργο του Γεωργίου Παπανικολάου αποτελείται απÏŒ 158 άρθρα και 5 συγγράμματα. Τα εν λÏŒγω συγγράμματα, ιδιαιτέρως μάλιστα ο περίφημος Ατλας Αποφολιδωτικής Κυτταρολογίας, χάρη στη μεστÏŒτητα του κειμένου τους και την απαράμιλλη εικονογράφησή τους αποτελούν βιβλία-σταθμούς ÏŒχι μÏŒνο για τον κλάδο της κυτταρολογίας, αλλά και για ολÏŒκληρη την ιατρική βιβλιογραφία του 20ού αιÏŽνα. Ο Παπανικολάου τιμήθηκε με πολλές διακρίσεις. Το Πανεπιστήμιο Cornell, στο οποίο εργάστηκε συνεχÏŽς επί μισÏŒ σχεδÏŒν αιÏŽνα και απÏŒ το 1947 κατείχε τη θέση του καθηγητή της κλινικής ανατομικής, τον ανεκήρυξε το 1957 ομÏŒτιμο καθηγητή της ίδιας έδρας. Διετέλεσε επίσης σύμβουλος ιατρÏŒς (Consultant) του περίφημου Memorial Hospital της Νέας ΥÏŒρκης. Η Αμερικανική Ακαδημία ΤεχνÏŽν και ΕπιστημÏŽν, η Ένωση των ΑμερικανικÏŽν ΙατρικÏŽν Κολεγίων και η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία τού απένειμαν τιμητικά βραβεία. Το 1949 η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου ΑθηνÏŽν ονÏŒμασε τον Παπανικολάου επίτιμο διδάκτορά της, ενÏŽ η Ακαδημία ΑθηνÏŽν τον Νοέμβριο του 1957 τον ανεκήρυξε παμψηφεί επίτιμο μέλος της. Σημειωτέον ÏŒτι υπήρξε ο πρÏŽτος στον οποίο απονεμήθηκε η ανωτάτη τιμητική διάκριση της Ακαδημίας ΑθηνÏŽν. Μεταθανατίως του απενεμήθη και το Βραβείο του Οργανισμού Ηνωμένων ΕθνÏŽν.

Διατηρούσε άρρηκτους δεσμούς με την Ελλάδα, ενδιαφερÏŒταν για τα πολιτικά, τα πνευματικά και τα κοινωνικά ρεύματα και έτρεφε ιδιαίτερη εκτίμηση στο εθνικÏŒ έργο του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Η γυναίκα του, Μάχη Παπανικολάου, προσπάθησε να συνεχίσει το έργο του στο Μαϊάμι μέχρι το θάνατÏŒ της (1982), πιστεύοντας ÏŒτι οι επιστήμονες γεννιÏŒνται και ÏŒτι οι έρευνές τους καρποφορούν μέσα στα πειραματικά εργαστήρια. Για τούτο -ÏŒπως έγραψε αποκαλυπτικά η ίδια- «δεν υπήρχε για μέσα άλλη λύση απÏŒ να τον ακολουθÏŽ στο εργαστήριο, κάνοντας το δικÏŒ του τρÏŒπο ζωής και δικÏŒ μου».

Γεώργιος Παπανικολάου: Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Έλληνας επιστήμονας! νέα, eidiseis, ειδήσεις, news, Γεώργιος Παπανικολάου: Σαν σήμερα γεννήθηκε ο Έλληνας επιστήμονας!