50 χρόνια μετά το Nobel στον Γ. Σεφέρη.

Δημοσίευση: 10-12-2013 ώρα 10:01:32

ΣτοκχÏŒλμη, 10/12/1963. Ο σπουδαίος ποιητής και διπλωμάτης ΓιÏŽργος Σεφέρης γίνεται ο πρÏŽτος Ελληνας που βραβεύεται με ΝÏŒμπελ Λογοτεχνίας. Με αυτά τα λÏŒγια ξεκίνησε η ομιλία του, κατά τη λαμπρή απονομή. Διαβάστε το πλήρες κείμενο, καθÏŽς και σημαντικά στοιχεία της πορείας του.

Ο ΓιÏŽργος Σεφέρης (Βουρλά Σμύρνης 29 Φεβρουαρίου 1900 – Αθήνα 20 Σεπτεμβρίου 1971) είναι ένας απÏŒ τους σημαντικÏŒτερους Eλληνες ποιητές και ο 1ος εκ των 2 μοναδικÏŽν βραβευμένων Ελλήνων με ΝÏŒμπελ Λογοτεχνίας -ο άλλος είναι ο Οδυσσέας Ελύτης, έλαβε το Nobel το 1979.

Η ομιλία του ΓιÏŽργου Σεφέρη κατά την απονομή του βραβείου Νομπέλ στη Λογοτεχνία

«Τούτη την ÏŽρα αισθάνομαι πως είμαι ο ίδιος μια αντίφαση. Αλήθεια, η

Σουηδική Ακαδημία έκρινε πως η προσπάθειά μου σε μια γλÏŽσσα περιλάλητη

επί αιÏŽνες, αλλά στην παρούσα μορφή της περιορισμένη, άξιζε αυτή την

υψηλή διάκριση. Θέλησε να τιμήσει τη γλÏŽσσα μου, και να - εκφράζω τÏŽρα

τις ευχαριστίες μου σε ξένη γλÏŽσσα. Σας παρακαλÏŽ να μου δÏŽσετε τη

συγγνÏŽμη που ζητÏŽ πρÏŽτα-πρÏŽτα απÏŒ τον εαυτÏŒ μου.

Ανήκω σε μια χÏŽρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη ΜεσÏŒγειο, που δεν

έχει άλλο αγαθÏŒ παρά τον αγÏŽνα του λαού του, τη θάλασσα, και το φως

του ήλιου. Είναι μικρÏŒς ο τÏŒπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι

τεράστια και το πράγμα που μας χαρακτηρίζει είναι ÏŒτι μας παραδÏŒθηκε

χωρίς διακοπή. Η ελληνική γλÏŽσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται.

Δέχτηκε τις αλλοιÏŽσεις που δέχεται καθετί ζωντανÏŒ, αλλά δεν

παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικÏŒ αυτής της παράδοσης

είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά· κανÏŒνας της είναι η δικαιοσύνη.

Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τÏŒση ακρίβεια, ο άνθρωπος που

ξεπερνά το μέτρο, πρέπει να τιμωρηθεί απÏŒ τις Ερινύες. Ο Î¯διος νÏŒμος

ισχύει και ÏŒταν ακÏŒμα πρÏŒκειται για φυσικά φαινÏŒμενα: Ήλιος ουχ

υπερβήσεται μέτρα λέει ο Ηράκλειτος, ει δε μη, Ερινύες μιν Δίκης

επίκουροι εξευρήσουσιν.

Συλλογίζομαι πως δεν αποκλείεται ολωσδιÏŒλου να ωφεληθεί ένας σύγχρονος

επιστήμων, αν στοχαστεί τούτο το απÏŒφθεγμα του Ίωνα φιλοσÏŒφου. ÎŒσο για

μένα συγκινούμαι παρατηρÏŽντας πως η συνείδηση της δικαιοσύνης είχε

τÏŒσο πολύ διαποτίσει την ελληνική ψυχή, ÏŽστε να γίνει κανÏŒνας και του

φυσικού κÏŒσμου. Και ένας απÏŒ τους διδασκάλους μου (εννοεί τον

Μακρυγιάννη), των αρχÏŽν του περασμένου αιÏŽνα, γράφει: ...θα χαθούμε

γιατί αδικήσαμε... ΑυτÏŒς ο άνθρωπος ήταν αγράμματος· είχε μάθει να

γράφει στα τριανταπέντε χρÏŒνια της ηλικίας του. Αλλά στην Ελλάδα των

ημερÏŽν μας, η προφορική παράδοση πηγαίνει μακριά στα περασμένα ÏŒσο και

η γραπτή. Το ίδιο και η ποίηση. Είναι για μένα σημαντικÏŒ το γεγονÏŒς

ÏŒτι η Σουηδία θέλησε να τιμήσει και τούτη την ποίηση και ÏŒλη την

ποίηση γενικά, ακÏŒμη και ÏŒταν αναβρύζει ανάμεσα σ ένα λαÏŒ

περιορισμένο. Γιατί πιστεύω πως τούτος ο σύγχρονος κÏŒσμος ÏŒπου ζούμε,

ο τυραννισμένος απÏŒ το φÏŒβο και την ανησυχία, τη χρειάζεται την

ποίηση. Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρÏŽπινη ανάσα, και τι θα

γινÏŒμασταν αν η πνοή μας λιγÏŒστευε; Είναι μια πράξη εμπιστοσύνης κι

ένας ΘεÏŒς το ξέρει αν τα δεινά μας δεν τα χρωστάμε στη στέρηση

εμπιστοσύνης.

Παρατήρησαν, τον περασμένο χρÏŒνο γύρω απÏŒ τούτο το τραπέζι, την πολύ

μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις ανακαλύψεις της σύγχρονης επιστήμης και

στη λογοτεχνÎ¯α· παρατήρησαν πως ανάμεσα σ ένα αρχαίο ελληνικÏŒ δράμα

και ένα σημερινÏŒ, η διαφορά είναι λίγη. Ναι, η συμπεριφορά του

ανθρÏŽπου δε μοιάζει να έχει αλλάξει βασικά. Και πρέπει να προσθέσω πως

νιÏŽθει πάντα την ανάγκη ν ακούσει τούτη την ανθρÏŽπινη φωνή που

ονομάζουμε ποίηση. Αυτή τη φωνή που κινδυνεύει να σβήσει κάθε στιγμή

απÏŒ στέρηση αγάπης και ολοένα ξαναγεννιέται. Κυνηγημένη, ξέρει πού να

βρει καταφύγιο· απαρνημένη, έχει το ένστικτο να πάει να ριζÏŽσει στους

πιο απροσδÏŒκητους τÏŒπους. Γι αυτή δεν υπάρχουν μεγάλα και μικρά μέρη

του κÏŒσμου. Το βασίλειÏŒ της είναι στις καρδιές ÏŒλων των ανθρÏŽπων της

γης. Έχει τη χάρη να αποφεύγει πάντα τη συνήθεια, αυτή τη βιομηχανία.

ΧρωστÏŽ την ευγνωμοσύνη μου στη Σουηδική Ακαδημία που ένιωσε αυτά τα

πράγματα· που ένιωσε πως οι γλÏŽσσες, οι λεγÏŒμενες περιορισμένης

χρήσης, δεν πρέπει να καταντούν φράχτες ÏŒπου πνίγεται ο παλμÏŒς της

ανθρÏŽπινης καρδιάς· που έγινε ένας Άρειος Πάγος ικανÏŒς:

να κρίνει με αλήθεια επίσημη την άδικη μοίρα της ζωής,

για να θυμηθÏŽ τον ΣέλεÏ‹, τον εμπνευστή, καθÏŽς μας λένε, του Αλφρέδου

ΝÏŒμπελ, αυτού του ανθρÏŽπου που μπÏŒρεσε να εξαγοράσει την αναπÏŒφευκτη

βία με τη μεγαλοσύνη της καρδιάς του.

Σ αυτÏŒν τον κÏŒσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται

ÏŒλους τους άλλους. Πρέπει ν αναζητήσουμε τον άνθρωπο, ÏŒπου κι αν

βρίσκεται.

ÎŒταν, στο δρÏŒμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του

έθεσε το αίνιγμά της, η απÏŒκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή

λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας

συλλογιστούμε την απÏŒκριση του Οιδίποδα.»

ΠΗΓΗ: Το κείμενο στα Ελληνικά απÏŒ τον ΤÏŒμο Ένας αιÏŽνας ΝÏŒμπελ. Οι ομιλίες

των συγγραφέων που τιμήθηκαν με το Βραβείο ΝÏŒμπελ στον 20ÏŒ αιÏŽνα,

(Επιμέλεια-Επίλογος: Θανάσης Θ. Νιάρχος), εκδ. ΚαστανιÏŽτη, Αθήνα 2001

50 χρόνια μετά το Nobel στον Γ. Σεφέρη. νέα, eidiseis, ειδήσεις, news, 50 χρόνια μετά το Nobel στον Γ. Σεφέρη.