Η Παγκόσμια ΗμÎÏα των ΕÏγατών
Η 1η ΜαÎου καθιερÏŽθηκε ως η ΠαγκÏŒσμια ΗμÎρα των EργατÏŽν κατά τη διάρκεια του ιδρυτικοÏ συνεδρίου της ΔευτÎρας (Σοσιαλιστικής) ΔιεθνοÏς στις 20 Ιουλίου 1889 στο Παρίσι, εις μνήμην των θυμάτων του μακελειοÏ του Σικάγου την 1η ΜαÎου του 1886, ÏŒταν η αστυνομία άνοιξε πυρ κατά εργατÏŽν που διεκδικοÏσαν οκτάωρη εργασία και καλÏτερες συνθήκες δουλειάς.
Την 1η ΜαÎου 1886, με βασικÏŒ αίτημα το οκτάωρο και οδηγÏŒ τις επιτυχημÎνες διεκδικήσεις ΚαναδÏŽν συναδÎλφων τους, τα εργατικά συνδικάτα των ΗΠΑ αποφάσισαν την Îναρξη απεργιακÏŽν κινητοποιήσεων, αφοÏ την περίοδο εκείνη στις ΗΠΑ οι εργαζÏŒμενοι αναγκάζονταν να δουλεÏουν αμÎτρητες ÏŽρες, ακÏŒμα και ΚυριακÎς, χωρίς κανÎνα ρυθμιστικÏŒ πλαίσιο.
Στην απεργία συμμετείχαν περίπου 350.000 εργάτες απÏŒ 1.200 εργοστάσια, ενÏŽ στην πορεία-διαδήλωση του Σικάγου πήραν μÎρος περισσÏŒτεροι απÏŒ 90.000 εργαζÏŒμενοι.
Τρεις μÎρες αργÏŒτερα, στις 4 ΜαÎου, άρχισαν βίαιες συμπλοκÎς στην πλατεία ΧεÏŠμάρκετ της πÏŒλης, αφοÏ, παρά τον ειρηνικÏŒ χαρακτήρα της πορείας, η αστυνομία πήρε εντολή να τη διαλÏσει με τη βία κατά τη διάρκεια συγκÎντρωσης προς συμπαράσταση των απεργÏŽν, στην οποία συμμετείχαν ενεργά μÎλη του αναρχικοÏ κινήματος.
ΠυροβÏŒλησαν το πλήθος
Στις συμπλοκÎς που ακολοÏθησαν, άγνωστος απÏŒ το πλήθος πÎταξε προς τις αστυνομικÎς δυνάμεις μία χειροβομβίδα, η οποία εξερράγη, σκοτÏŽνοντας Îναν αστυνομικÏŒ και τραυματίζοντας δεκάδες άλλους.
Σε απάντηση, οι αστυνομικοί άρχισαν να πυροβολοÏν κατά των συγκεντρωμÎνων, με αποτÎλεσμα να σκοτωθοÏν τÎσσερις διαδηλωτÎς και να τραυματιστοÏν πολλοί περισσÏŒτεροι.
Στις συγκροÏσεις Îχασαν τη ζωή τους και άλλοι Îξι αστυνομικοί απÏŒ πυρά, αδιευκρίνιστης προÎλευσης. Την προηγοÏμενη ημÎρα, άλλοι τÎσσερις διαδηλωτÎς είχαν σκοτωθεί απÏŒ τις αστυνομικÎς δυνάμεις Îξω απÏŒ το εργοστάσιο ΜακΚÏŒρμικ.
Μετά το μακελειÏŒ, οκτÏŽ συνδικαλιστÎς, απÏŒ τους οποίους οι Îξι ήταν Γερμανοί μετανάστες, καταδικάστηκαν σε απαγχονισμÏŒ για τη βομβιστική επίθεση που προκάλεσε το θάνατο του αστυνομικοÏ παρÏŒλο που ο εισαγγελÎας δεν είχε κανÎνα ουσιαστικÏŒ επιβαρυντικÏŒ στοιχείο εναντίον τους.
Ως μοναδικÏŒ επιχείρημα για την απÏŒφασή του χρησιμοποίησε τους λÏŒγους που εκφÏŽνησαν, οι οποίοι κατά την άποψή του ενθάρρυναν τον άγνωστο που πÎταξε τη βÏŒμβα εναντίον των αστυνομικÏŽν. ΑπÏŒ την πλευρά της υπεράσπισης των συνδικαλιστÏŽν υποστηρίχθηκε ÏŒτι, η ρίψη της βÏŒμβας στους αστυνομικοÏς, ήταν πράξη προβοκάτσιας απÏŒ το διαβÏŒητο πρακτορείο ντετÎκτιβ "Πίνκερτον", απεργοσπαστικÏŒ μηχανισμÏŒ που χρησιμοποιοÏσαν οι εργοδÏŒτες.
Η νίκη των εργατÏŽν
Η πρωτομαγιάτικη απεργία του 1886 είχε ως αποτÎλεσμα να κερδίσουν το 8ωρο 185.000 εργάτες και να μειÏŽσουν το χρÏŒνο εργασία τους απÏŒ δÏŽδεκα σε δÎκα ή και εννÎα ÏŽρες, τουλάχιστον άλλοι 200.000 εργάτες. Επίσης, σε πολλÎς περιοχÎς αναγνωρίστηκε η ημιαργία του Σαββάτου, ενÏŽ αρκετÎς βιομηχανίες σταμάτησαν την κυριακάτικη εργασία.
ÎŽστερα απÏŒ αυτά τα συγκλονιστικά γεγονÏŒτα, η Πρωτομαγιά υιοθετήθηκε ως η παγκÏŒσμια μÎρα της εργατικής τάξης και οι εκδηλÏŽσεις της Îλαβαν Îκτοτε ετήσιο χαρακτήρα λÏŒγω της μεγάλης ανταπÏŒκρισης σε ÏŒλο τον κÏŒσμο.
Επίσημη γιορτή πολÏ μεγάλης σημασίας, αφοÏ είναι αφιερωμÎνη στους εργατικοÏς αγÏŽνες και το σοσιαλιστικÏŒ κίνημα, είναι η Πρωτομαγιά στη ΛαÏŠκή Δημοκρατία της Κίνας και στην ΚοÏβα, ενÏŽ υπήρξε κορυφαίο γεγονÏŒς στην πρÏŽην ΕΣΣΔ που συνοδευÏŒταν απÏŒ μεγάλη στρατιωτική παρÎλαση στην ΚÏŒκκινη Πλατεία της ΜÏŒσχας, παρουσία του γενικοÏ γραμματÎα του ΚΚΣΕ, της κυβÎρνησης και σÏσσωμου του Ανωτάτου ΣοβιÎτ.
Η Εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα
Η πρÏŽτη ελληνική κινητοποίηση για την εργατική Πρωτομαγιά πραγματοποιήθηκε το 1893 απÏŒ τον ΚεντρικÏŒ ΣοσιαλιστικÏŒ ΣÏλλογο του ΣταÏρου ΚαλλÎργη που ιδρÏθηκε στις 20 Ιουλίου 1890 και εξÎδιδε την εφημερίδα «Σοσιαλιστής». Περίπου 2000 άνθρωποι συγκεντρÏŽθηκαν στο ΠαναθηναÏŠκÏŒ Στάδιο (την Κυριακή στις 2 ΜαÎου, αφοÏ η Πρωτομαγιά ήταν Σάββατο και εργάσιμη ημÎρα) και διαδήλωσαν υπÎρ της οκτάωρης εργασίας, της καθιÎρωσης της Κυριακής ως αργίας και της κρατικής ασφάλισης για τα θÏματα εργατικÏŽν ατυχημάτων.
Οι συγκεντρωμÎνοι ενÎκριναν ψήφισμα, το οποίο επÎδωσαν στον ΠρÏŒεδρο της Βουλής για να το εκφωνήσει, αλλά αυτÏŒς κωλυσιεργοÏσε προκαλÏŽντας την Îντονη και μεγαλÏŒφωνη αντίδραση του ΚαλλÎργη που είχε ως αποτÎλεσμα τη σÏλληψή του για διατάραξη της συνεδρίασης.
Ο ΚαλλÎργης ξυλοκοπήθηκε και μεταφÎρθηκε στο αστυνομικÏŒ τμήμα, ÏŒπου παρÎμεινε για δÏο μÎρες και στη συνÎχεια καταδικάστηκε σε φυλάκιση 10 ημερÏŽν.
Η Πρωτομαγιά γιορτάστηκε και το 1894 στο ΠαναθηναÏŠκÏŒ Στάδιο Ïστερα απÏŒ ενωτικÏŒ προσκλητήριο των διαφÏŒρων σοσιαλιστικÏŽν ομάδων με ομιλητή τον Πλάτωνα ΔρακοÏλη που αναφÎρθηκε στα ιστορικά γεγονÏŒτα του Σικάγου. ΠαρÎμβαση με πολεμικÏŒ Ïφος κατά της πλουτοκρατίας Îκανε τÏŒτε και ο ΣταÏρος ΚαλλÎργης.
ΑπÏŒ τÏŒτε χρειάστηκε να περάσουν δεκαεπτά ολÏŒκληρα χρÏŒνια, ως το 1911 που γιορτάστηκε και πάλι η εργατική Πρωτομαγιά. Στο διάστημα αυτÏŒ ξÎσπασαν μεγάλες απεργίες σε ÏŒλες σχεδÏŒν τις πÏŒλεις της Ελλάδας και σε πολλοÏς κλάδους, ενÏŽ πολλά σωματεία και δευτεροβάθμιες οργανÏŽσεις δημιουργήθηκαν.
Το 1911, η ΦεντερασιÏŒν Θεσσαλονίκης ανÎλαβε τη διοργάνωση της εργατικής Πρωτομαγιάς στη συμπρωτεÏουσα. Οι αστυνομικÎς δυνάμεις επενÎβησαν και συνÎλαβαν τους πρωτεργάτες, ανάμεσα σ? αυτοÏς τον Α. ΜπεναρÏŒγια, που εξορίστηκε στη Σερβία.
Την ίδια χρονιά, στην Αθήνα, αποφασίζεται να γιορταστεί εκ νÎου η Πρωτομαγιά με πρωτοβουλία του Ν. ΓιαννιοÏ στο Μετς, με κεντρικÏŒ σÏνθημα «8 ÏŽρες δουλειά, 8 ÏŽρες ανάπαυση και 8 ÏŽρες Ïπνο».
Η Πρωτομαγιά γιορτάζεται ξανά το 1919, Îνα χρÏŒνο μετά την ίδρυση της ΓΣΕΕ, σε δÏŽδεκα πÏŒλεις. Τη χρονιά εκείνη Îγινε και η πρÏŽτη διάσπαση της ΓΣΕΕ, αφοÏ απÏŒ τα 11 μÎλη τα 5 ήταν με το νεοÏŠδρυθÎν ΣΕΚΕ (ΣοσιαλιστικÏŒ ΕργατικÏŒ ΚÏŒμμα Ελλάδος) και τα υπÏŒλοιπα με το κÏŒμμα του ΒενιζÎλου και διαφωνοÏσαν ως προς το περιεχÏŒμενο του εορτασμοÏ της. Στο μεταξÏ, ψηφίστηκε ο Ν.281/1914 «περί Σωματείων» με τον οποίο κατοχυρÏŽνεται το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και τα σωματεία αρχίζουν να αποκτοÏν καθαρά εργατικÏŒ χαρακτήρα.
Η 1η ΜαÎου, σÏμφωνα με το άρθρο 1 του Α.Ν. 380/68, αποτελεί υποχρεωτική αργία, ÏŒταν κηρÏσσεται ως τÎτοια με απÏŒφαση του υπουργοÏ ΑπασχÏŒλησης, διαφορετικά εντάσσεται στις προαιρετικÎς αργίες. Για το εργατικÏŒ κίνημα και τους εκπροσÏŽπους του είναι απεργία.
Ξεχωριστή σημασία στην ιστορία του τÏŒπου Îχουν επίσης τα γεγονÏŒτα που συνÎβησαν την Πρωτομαγιά του 1936, του 1944 και του 1976:
Η σφαγή των καπνεργατÏŽν στη Θεσσαλονίκη
Σαράντα χιλιάδες περίπου καπνεργάτες της Θεσσαλονίκης, του ΒÏŒλου, της Ξάνθης, της Δράμας και της Καβάλας συμμετείχαν σε απεργία την Πρωτομαγιά ζητÏŽντας την εφαρμογή της συλλογικής σÏμβασης. Σε απεργία αλληλεγγÏης είχαν κατÎβει και οι αυτοκινητιστÎς οι οποίοι είχαν στήσει στην Εγνατία οδοφράγματα για να προστατευτοÏν.
Στις 9 ΜαÎου οι χωροφÏλακες άρχισαν επιθÎσεις στις συγκεντρÏŽσεις των απεργÏŽν χτυπÏŽντας «στο ψαχνÏŒ». ΠρÏŽτος Îπεσε νεκρÏŒς ο Τάσος ΤοÏσης και ακολοÏθησαν άλλοι τÎσσερις.
Αντί για σημαίες υψÏŽνονταν μαντίλια βουτηγμÎνα στο αίμα. Οι διαδηλωτÎς φÏŽναζαν: «Κάτω οι δολοφÏŒνοι, να φÏγει η κυβÎρνηση Μεταξά». Λίγο πιο πÎρα οι χωροφÏλακες πυροβολοÏν άοπλο πλήθος. «ΑπολογισμÏŒς»: 20 νεκροί, 300 τραυματίες. Το απÏŒγευμα γίνεται νÎα διαδήλωση, τη νÏχτα η κυβÎρνηση Μεταξά στÎλνει στρατιωτικÎς δυνάμεις απÏŒ τη Λάρισα και τÎσσερα αντιτορπιλικά.
Την επÏŒμενη ημÎρα η κηδεία των θυμάτων είναι πραγματικÏŒς παλλαÏŠκÏŒς ξεσηκωμÏŒς αφοÏ στο νεκροταφείο συγκεντρÏŽθηκαν 150.000 άνθρωποι. Στις 11 ΜαÎου κηρÏσσονται απεργίες διαμαρτυρίας σε πολλÎς πÏŒλεις της χÏŽρας και στις 13 ΜαÎου πανελλαδική απεργία.
Οι καπνÎμποροι υποχωροÏν στις περισσÏŒτερες οικονομικÎς διεκδικήσεις, ενÏŽ η κυβÎρνηση Μεταξά αρνείται να ικανοποιήσει τα πολιτικά αιτήματα.
Ο Γιάννης Ρίτσος, ο οποίος είχε γεννηθεί την Πρωτομαγιά του 1909, συγκλονισμÎνος απ' τα γεγονÏŒτα, και ιδιαίτερα απÏŒ το μοιρολÏŒι της μάνας του πρÏŽτου νεκροÏ πάνω απÏŒ το πτÏŽμα του γιου της, Îγραψε τον «Επιτάφιο».
ΕκτÎλεση Ελλήνων στην Καισαριανή
Την Πρωτομαγιά του 1944 οι Γερμανοί κατακτητÎς εκτÎλεσαν 200 Έλληνες πατριÏŽτες στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής σε αντίποινα για το θάνατο ενÏŒς ΓερμανοÏ στρατηγοÏ και των τριÏŽν συνοδÏŽν του στους Μολάους.
ΔÎκα φορτηγά χρειάστηκαν, να μεταφÎρουν τους διακÏŒσιους, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής Îξω απÏŒ το οποίο μαζεÏτηκε πλήθος κÏŒσμου ψάχνοντας να βρει αν είναι κάποιος δικÏŒς του στα καμιÏŒνια του θανάτου.
Έγιναν δÎκα φορÎς εκτελÎσεις ανά εικοσάδες βάφοντας κÏŒκκινο τον τοίχο απÏŒ το ζεστÏŒ αίμα που οι υπάλληλοι του δήμου προσπαθοÏσαν να μαζÎψουν.
Οι μελλοθάνατοι Îβαζαν τους νεκροÏς στα φορτηγά, ενÏŽ αρκετοί που δεν πÎθαναν αμÎσως, ξεψÏχησαν στο δρÏŒμο. ΗρωικÎς και οι τελευταίες τους λÎξεις που ζητωκραÏγαζαν για τη λευτεριά και το ΕΑΜ.
Κάθε χρÏŒνο, στο Σκοπευτήριο, τον ιερÏŒ εκείνο τÏŒπο της θυσίας των αγωνιστÏŽν της πατρίδας, γίνεται προσκλητήριο νεκρÏŽν, φÏŒρος τιμής σ' εκείνους, που δÎχτηκαν περήφανα το θάνατο, για να μας θυμίζει το καθήκον μας, για να μην ξεχνάμε τις υποχρεÏŽσεις μας...
Γι αυτοÏς που πÎθαναν με το κεφάλι ψηλά, τÏŒσο ψηλά ÏŒσο είναι τα ιδανικά που υπερασπίστηκαν.
"...ΜÏŒνο θυμηθείτε το αν η ελευθερία δε βαδίσει στα χνάρια του αίματÏŒς μας, εδÏŽ θα μας σκοτÏŽνουν κάθε μÎρα. Γεια σας" (Γιάννης Ρίτσος - Σκοπευτήριο Καισαριανής...).
Ο θάνατος του ΑλÎκου ΠαναγοÏλη
Ένα άλλο γεγονÏŒς που συνδÎεται με την Πρωτομαγιά και Îχει ιστορικÎς και πολιτικÎς προεκτάσεις είναι ο χαμÏŒς του ΑλÎκου ΠαναγοÏλη, ενÏŒς απÏŒ τους κορυφαίους αγωνιστÎς ενάντια στη χοÏντα των συνταγματαρχÏŽν της 21ης Απριλίου 1967.
Την Πρωτομαγιά του 1976, ο ΑλÎκος ΠαναγοÏλης, ο οποίος συνÎδεσε το ÏŒνομά του με την ηρωική πράξη της απÏŒπειρας δολοφονίας του δικτάτορα Γεωργίου ΠαπαδÏŒπουλου, βρήκε τον θάνατο σε Îνα περίεργο αυτοκινητιστικÏŒ δυστÏχημα, τα αίτια του οποίου παραμÎνουν μÎχρι σήμερα αδιευκρίνιστα.
news247.gr
