Η Σονάτα του Σεληνόφωτος
ΆφησÎ με να ‘ρθω μαζί σου. Τι φεγγάρι απÏŒψε! Είναι καλÏŒ το φεγγάρι, δε θα φαίνεται που άσπρισαν τα μαλλιά μου. Το φεγγάρι θα κάνει πάλι χρυσά τα μαλλιά μου. Δε θα καταλάβεις. ΆφησÎ με να ‘ρθω μαζί σου.
ÎŒταν Îχει φεγγάρι, μεγαλÏŽνουν οι σκιÎς μες στο σπίτι, αÏŒρατα χÎρια τραβοÏν τις κουρτίνες, Îνα δάχτυλο αχνÏŒ γράφει στη σκÏŒνη του πιάνου λησμονημÎνα λÏŒγια – δε θÎλω να τ’ ακοÏσω. ΣÏŽπα.
ΆφησÎ με να ‘ρθω μαζί σου λίγο πιο κάτου, ως τη μάντρα του τουβλάδικου, ως εκεί που στρίβει ο δρÏŒμος και φαίνεται η πολιτεία τσιμεντÎνια κι αÎρινη, ασβεστωμÎνη με φεγγαρÏŒφωτο, τÏŒσο αδιάφορη κι άυλη, τÏŒσο θετική σαν μεταφυσική που μπορείς επιτÎλους να πιστÎψεις πως υπάρχεις και δεν υπάρχεις πως ποτÎ δεν υπήρξες, δεν υπήρξε ο χρÏŒνος κ’ η φθορά του. ΆφησÎ με να ‘ρθω μαζί σου.
Θα καθίσουμε λίγο στο πεζοÏλι, πάνω στο Ïψωμα, κι ÏŒπως θα μας φυσάει ο ανοιξιάτικος αÎρας μπορεί να φανταστοÏμε κιÏŒλας πως θα πετάξουμε, γιατί, πολλÎς φορÎς, και τÏŽρα ακÏŒμη, ακοÏω το θÏŒρυβο του φουστανιοÏ μου, σαν το θÏŒρυβο δυο δυνατÏŽν φτερÏŽν που ανοιγοκλείνουν, κι ÏŒταν κλείνεσαι μÎσα σ’ αυτÏŒν τον ήχο του πετάγματος νιÏŽθεις κρουστÏŒ το λαιμÏŒ σου, τα πλευρά σου, τη σάρκα σου, κι Îτσι σφιγμÎνος μες στους μυÏŽνες του γαλάζιου αγÎρα, μÎσα στα ρωμαλÎα νεÏρα του Ïψους, δεν Îχει σημασία αν φεÏγεις ή αν γυρίζεις οÏτε Îχει σημασία που άσπρισαν τα μαλλιά μου, (δεν είναι τοÏτο η λÏπη μου – η λÏπη μου είναι που δεν ασπρίζει κ’ η καρδιά μου). ΆφησÎ με να ‘ρθω μαζί σου.
Το ξÎρω πως καθÎνας μοναχÏŒς πορεÏεται στον Îρωτα, μοναχÏŒς στη δÏŒξα και στο θάνατο. Το ξÎρω. Το δοκίμασα. Δεν ωφελεί. ΆφησÎ με να ‘ρθω μαζί σου.
Γιάννης Ρίτσος (ΑπÏŒσπασμα)
«Η Σονάτα του ΣεληνÏŒφωτος», το πασίγνωστο αριστοÏργημα του Ρίτσου γράφτηκε το 1956 και είναι το πιο πρÏŽιμο απÏŒ τα ποιήματα της συλλογής «ΤÎταρτη Διάσταση». Ένας απÏŒ τους δεκαεπτά μονολÏŒγους που χαρακτηρίστηκε ως υπαρξιακÏŒ ψυχÏŒδραμα και βραβεÏτηκε με το Α’ ΚρατικÏŒ Βραβείο Ποίησης. Έχει θÎμα μελαγχολικÏŒ που ταιριάζει με το φως του φεγγαριοÏ. ΑναφÎρεται στο χρÏŒνο, τη φθορά, τα λάθη, την ερωτική στÎρηση, την αποξÎνωση αλλά και την επιθυμία για υπÎρβαση. ÎŒλα διαδραματίζονται τη νÏχτα σε Îνα δωμάτιο ÏŒπου απÏŒ το παράθυρο μπαίνει το φεγγαρÏŒφωτο. Καθ’ ÏŒλη τη διάρκεια της εξομολÏŒγησης ακοÏγεται η Σονάτα του ΜπετÏŒβεν απÏŒ Îνα γειτονικÏŒ μπαρ. Η ηρωίδα του ποιήματος είναι μια ÏŽριμη γυναίκα, ντυμÎνη στα μαÏρα, που απευθÏνεται σε Îνα νεαρÏŒ (βουβÏŒ πρÏŒσωπο). ΜονολογÏŽντας αναπολεί τη ζωή που Îζησε τονίζοντας τα λάθη που Îκανε και δεν Îκανε, τα οποία αναγνωρίζει, συνειδητοποιεί και αξιολογεί. Αλλά και ÏŒλα ÏŒσα, αργά πλÎον καταλαβαίνει βιÏŽνοντας μÎσα απÏŒ τον πÏŒθο της για Îναν νεÏŒτερο άνδρα που θÎλει να τον ακολουθήσει στη ζωή δηλαδή στη νεÏŒτητα, στην ελπίδα και στην αισιοδοξία. ÎŒμως δεν τολμάει! Η φράση «Î†φησÎ με να ‘ρθω μαζί σου» που επαναλαμβάνεται αρκετÎς φορÎς εκφράζει την σπαρακτική Îκκληση της γυναίκας να αγκιστρωθεί απÏŒ την ίδια τη ζωή, που εμφανίζεται με την Ïπαρξη του νεαροÏ Î¬νδρα. Ο Ρίτσος κατάφερε με ευαισθησία να περιγράψει τη γυναικεία ψυχή γι’ αυτÏŒ και η ανάγνωση του ποιήματος προκαλεί ιδιαίτερη συγκίνηση.
ΣκÎψου… πριν μιλήσεις!
