Σαν σήμερα, 15 Ιουνίου 1994, "έφυγε" ο Μάνος Χατζιδάκις!

• 
• 
• 
• 

Δημοσίευση: 15-06-2013 ώρα 13:16:48

Ο Μάνος Χατζιδάκις γεννήθηκε στην Ξάνθη, γιος του δικηγÏŒρου Γεωργίου Χατζιδάκι, απÏŒ τον Μύρθιο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου και της Αλίκης Αρβανιτίδου.

Σύμφωνα με τον ίδιο κληρονÏŒμησε απÏŒ τη μητέρα του «ÏŒλους τους γρίφους που απÏŒ παιδί μ’ απασχολούν και μέχρι σήμερα κάνω προσπάθειες να τους λύσω. Χωρίς τους γρίφους της δεν θα ‘μουν ποιητής…».

Η μουσική του εκπαίδευση ξεκινά σε ηλικία τεσσάρων ετÏŽν και περιλαμβάνει μαθήματα πιάνου απÏŒ την αρμενικής καταγωγής πιανίστρια Αλτουνιάν. Παράλληλα, εξασκείται στο βιολί και το ακορντεÏŒν.

Ο Χατζιδάκις εγκαθίσταται οριστικά στην Αθήνα, με τη μητέρα του, το 1932 έπειτα απÏŒ το χωρισμÏŒ των γονέων του. Λίγα χρÏŒνια αργÏŒτερα, το 1938, ο πατέρας του πεθαίνει σε αεροπορικÏŒ δυστύχημα, γεγονÏŒς που σε συνδυασμÏŒ με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου επιφέρει μεγάλες οικονομικές δυσχέρειες στην οικογένεια και αναγκάζει τον Χατζιδάκι να εργαστεί απÏŒ αρκετά νεαρή ηλικία.

ΣυγχρÏŒνως επεκτείνει τις μουσικές του γνÏŽσεις παρακολουθÏŽντας ανÏŽτερα θεωρητικά μαθήματα με τον Μενέλαο Παλλάντιο, την περίοδο 1940 – 1943, ενÏŽ ξεκινά και σπουδές Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο ΑθηνÏŽν, τις οποίες ÏŒμως δεν θα ολοκληρÏŽσει. Την ίδια περίοδο συνδέεται με άλλους καλλιτέχνες και διανοούμενους, μεταξύ των οποίων ο Νίκος Γκάτσος, οι ποιητές ΓιÏŽργος Σεφέρης, Οδυσσέας Ελύτης, Άγγελος ΣικελιανÏŒς και ο ζωγράφος Γιάννης Τσαρούχης.

Κατά την τελευταία περίοδο της Κατοχής, συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση μέσα απÏŒ τις γραμμές της ΕΠΟΝ με το ψευδÏŽνυμο Πέτρος Γρανίτης. Ο Μάνος Χατζιδάκις έγραφε και κείμενα, παιδικά ποιήματα και τραγούδια, που δημοσιεύονταν στο περιοδικÏŒ Νέα Γενιά και σε άλλα έντυπα της ΕΠΟΝ. Μετά την Απελευθέρωση, μάλιστα έγραψε και τον ύμνο «ΕΠΟΝ, ΕΠΟΝ, είσαι ο εχθρÏŒς των φασιστÏŽν, καμάρι του λαού ΕΠΟΝ».

Η πρÏŽτη εμφάνιση του Χατζιδάκι ως συνθέτη πραγματοποιείται το 1944 με τη συμμετοχή του στο έργο Τελευταίος ΑσπροκÏŒρακας του Αλέξη Σολομού, στο Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν. Στη σχολή του Θεάτρου Τέχνης, ο Χατζιδάκις θα παρακολουθήσει και μαθήματα υποκριτικής, αν και τελικά ο ίδιος ο Κουν θα τον αποτρέψει. Η συνεργασία του με το Θέατρο Τέχνης θα διαρκέσει περίπου δεκαπέντε χρÏŒνια και αποφέρει μουσική για σημαντικÏŒ αριθμÏŒ έργων του σύγχρονου θεάτρου..

Το 1946 καταγράφεται και η πρÏŽτη του εργασία για τον κινηματογράφο, στην ταινία Αδούλωτοι Σκλάβοι και στα επÏŒμενα χρÏŒνια συνθέτει μουσική για πολλές ελληνικές ή ξένες ταινίες. Ειδικά για τη μουσική της ταινίας Το ποτάμι (1959) θα κερδίσει το μουσικÏŒ βραβείο του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Το 1950 θα αποτελέσει ιδρυτικÏŒ στέλεχος και καλλιτεχνικÏŒ διευθυντή του Ελληνικού Χοροδράματος της Ραλλούς Μάνου, ÏŒπου παρουσιάζει τα τέσσερα μπαλέτα του, Μαρσύας (1950), Έξι ΛαÏŠκές Ζωγραφιές (1951), Το Καταραμένο Φίδι (1951) και Ερημιά (1958).

Παράλληλα με το ΕλληνικÏŒ ΧορÏŒδραμα, η τραγωδÏŒς Μαρίκα Κοτοπούλη αναθέτει στον Χατζιδάκι τη σύνθεση της μουσικής για τις ΧοηφÏŒρους (1950) απÏŒ την Ορέστεια του Αισχύλου.

Το γεγονÏŒς αυτÏŒ αποτελεί την αρχή της ενασχÏŒλησης του Χατζιδάκι με πολλές αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες, μεταξύ των οποίων η Μήδεια (1956), ο Κύκλωπας (1959), οι Βάκχες (1962), οι Εκκλησιάζουσες (1956), η Λυσιστράτη (1957) και οι ÎŒρνιθες (1959). Την ίδια εποχή (1950), ο Χατζιδάκις συνεργάζεται και με τον Άγγελο ΣικελιανÏŒ προκειμένου να συνθέσει τη μουσική για την τελευταία του τραγωδία Ο Θάνατος του Διγενή.

Το 1961 του απονέμεται το βραβείο ÎŒσκαρ για το τραγούδι Τα παιδιά του Πειραιά, απÏŒ την ταινία του Ζυλ ΝτασÎ­ν «Ποτέ την Κυριακή», το οποίο συμπεριλαμβάνεται και στα δέκα εμπορικÏŒτερα τραγούδια του 20ού αιÏŽνα. Ο Î¯διος ο Χατζιδάκις, θεωρεί πως η ελαφρά μουσική του για τον κινηματογράφο του προσδίδει μια «ανεπιθύμητη λαÏŠκÏŒτητα» την οποία δεν αποδέχεται και φθάνει στο σημείο να αποκηρύξει μεγάλο μέρος της.

ΣημαντικÏŒς σταθμÏŒς στο έργο του Χατζιδάκι για το θέατρο αποτελεί ακÏŒμα η παράσταση ΟδÏŒς Ονείρων (1962) σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού και πρωταγωνιστή το Δημήτρη Χορν.

Την περίοδο 1963-1966 διευθύνει την «Πειραματική Ορχήστρα ΑθηνÏŽν» -της οποίας είναι και ιδρυτής- και στο σύντομο χρονικÏŒ διάστημα της λειτουργίας της δίνει 20 συναυλίες με πρÏŽτες παρουσιάσεις δεκαπέντε έργων Ελλήνων συνθετÏŽν.

Το 1966 ο Μάνος Χατζιδάκις επισκέπτεται την Αμερική προκειμένου να ανεβάσει στο Broadway με τον Ζυλ Ντασέν και τη Μελίνα Μερκούρη τη θεατρική διασκευή του «Ποτέ την Κυριακή» με τον τίτλο Illya Darling.

Κατά την παραμονή του στην Αμερική έρχεται σε επαφή με την ποπ και ροκ αμερικανική μουσική σκηνή, γεγονÏŒς που έχει σαν αποτέλεσμα την ηχογράφηση του κύκλου τραγουδιÏŽν Reflections σε συνεργασία με το συγκρÏŒτημα New York Rock and Roll Ensemble ενÏŽ ηχογραφεί και Το ΧαμÏŒγελο της ΤζοκÏŒντας, ένα απÏŒ τα περισσÏŒτερο γνωστά έργα του.

Το 1972, επιστρέφει στην Αθήνα και τον επÏŒμενο χρÏŒνο ιδρύει το μουσικÏŒ καφεθέατρο «Πολύτροπο», το οποίο επιδιÏŽκει, σύμφωνα με τον ίδιο, «μια τελετουργική παρουσίαση του τραγουδιού, μ” ÏŒλα τα μέσα που μας παρέχει η σύγχρονη θεατρική εμπειρία». Η περίοδος αυτή, μέχρι το τέλος της ζωής του, θεωρείται η περισσÏŒτερο ÏŽριμη στη μουσική του σταδιοδρομία και σηματοδοτείται με την ηχογράφηση του Μεγάλου Ερωτικού.

Με το πέρας της στρατιωτικής δικτατορίας διορίζεται «Αναπληρωτής ΓενικÏŒς Διευθυντής» της Λυρικής Σκηνής για το διάστημα 1975 – 1977 ενÏŽ την περίοδο 1975 – 1982 αναλαμβάνει καθήκοντα Διευθυντή της Κρατικής Ορχήστρας καθÏŽς και Διευθυντή του κρατικού ραδιοσταθμού Τρίτο ΠρÏŒγραμμα.

Η παρουσία του στο Τρίτο ΠρÏŒγραμμα αποτελεί μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς και ίσως την ποιοτικÏŒτερη περίοδο του ραδιοσταθμού.

Το 1979 ο Χατζιδάκις καθιερÏŽνει τις «Μουσικές Γιορτές» στα ΑνÏŽγεια της Κρήτης, που περιλαμβάνουν τοπικούς λαÏŠκούς χορούς και τραγούδια. Τον επÏŒμενο χρÏŒνο εγκαινιάζει και τον «ΜουσικÏŒ Αύγουστο» στο Ηράκλειο, ένα καλλιτεχνικÏŒ Φεστιβάλ με κύριο στÏŒχο την παρουσίαση νέων ρευμάτων τÏŒσο στη μουσική ÏŒσο και στο χορÏŒ, τον κινηματογράφο, τη ζωγραφική και το θέατρο. Την περίοδο 1981 – 1982 διοργανÏŽνει επίσης τους «Μουσικούς ΑγÏŽνες» στην Κέρκυρα, ένα μουσικÏŒ διαγωνισμÏŒ για νέους Έλληνες συνθέτες.

Αξιοσημείωτη είναι και η συμμετοχή του στην έκδοση του πολιτιστικού περιοδικού Το Τέταρτο (1985 – 1986), το οποίο καταγράφει τα καλλιτεχνικά και κοινωνικά δρÏŽμενα μέσα απÏŒ τις πολιτικές τους διαστάσεις. Παράλληλα, συστήνει το 1985, την ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεÎ¯α «Σείριος», η οποία λειτουργεί μέχρι σήμερα. ΑπÏŒ το 1976 συνεργάζεται με τη Μαρία Φαραντούρη σε τέσσερις δίσκους του: «Η εποχή της Μελισσάνθης» (1980), «Τα Παράλογα» ( 1976 ), «Σκοτεινή Μητέρα» (1986) και «ΡωμαÏŠκή Αγορά» (1986) καθÏŽς και σε πάρα πολλές συναυλίες μέχρι το 1991 .

Στα τέλη του 1989 ο Χατζιδάκις ιδρύει την «Ορχήστρα των Χρωμάτων» με σκοπÏŒ να παρουσιάσει έργα που συνήθως δεν καλύπτονται απÏŒ τις συμβατικές συμφωνικές ορχήστρες. Ο Î¯διος ο Χατζιδάκις διηύθυνε την ορχήστρα μέχρι το τέλος της ζωής του δίνοντας συνολικά είκοσι συναυλίες και δÏŽδεκα ρεσιτάλ ελληνικού και διεθνούς ρεπερτορίου. Το 1991, σε συνεργασία με τον Δήμο Καλαμάτας διοργανÏŽνει επίσης τους «ΠρÏŽτους ΑγÏŽνες Ελληνικού Τραγουδιού Καλαμάτας».

Ο Μάνος Χατζιδάκις «Î­φυγε» απÏŒ κοντά μας στις 15 Ιουνίου 1994, απÏŒ οξύ πνευμονικÏŒ οίδημα και ετάφη στην Παιανία.

Απολαύστε ένα συλλεκτικÏŒ βίντεο με τον Χατζιδάκι και την Μελίνα Μερκούρη "Κυρ ΑντÏŽνη"

Σαν σήμερα, 15 Ιουνίου 1994, "έφυγε" ο Μάνος Χατζιδάκις! νέα, eidiseis, ειδήσεις, news