Σαν σήμεÏα, 23 ΑπÏιλίου Îφυγε ο Κωνσταντίνος Γ. ΚαÏαμανλής (1907 – 1998)
Κορυφαίος Îλληνας πολιτικÏŒς, με καθοριστική συμβολή στον οικονομικÏŒ και πολιτικÏŒ εκσυγχρονισμÏŒ της χÏŽρας. Το σπουδαιÏŒτερο επίτευγμά του είναι η είσοδος της Ελλάδας στην ΕυρωπαÏŠκή Οικονομική ΚοινÏŒτητα, σημερινή ΕυρωπαÏŠκή Ένωση.
1907 - 1950
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής γεννήθηκε στις 8 Μαρτίου 1907 στο ΚιοÏπκιοÏŠ (σήμερα ΠρÏŽτη), μια κωμÏŒπολη κοντά στις ΣÎρρες, που τÏŒτε ανήκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ο πατÎρας του, ΓεÏŽργιος, δημοδιδάσκαλος και καλλιεργητής, είχε διωχθεί για την εθνική δράση του, τÏŒσο απÏŒ τις τουρκικÎς, ÏŒσο και μεταγενÎστερα απÏŒ τις βουλγαρικÎς αρχÎς κατοχής. Έζησε ως μαθητής, διαδοχικά, στην ΠρÏŽτη, τη ΝÎα Ζίχνη, τις ΣÎρρες και τελικά στην Αθήνα, ÏŒπου μετά την αποπεράτωση των γυμνασιακÏŽν του σπουδÏŽν, εγγράφηκε στη Νομική Σχολή, απÏŒ την οποία αποφοίτησε το 1929.
Το 1930 υπηρÎτησε επί τετράμηνο τη στρατιωτική του θητεία, ως προστάτης πολÏτεκνης οικογÎνειας. Στη συνÎχεια εργάστηκε ως δικηγÏŒρος στις ΣÎρρες, μÎχρις ÏŒτου εκλÎχθηκε για πρÏŽτη φορά βουλευτής το 1935 με το αντιβενιζελικÏŒ ΛαÏŠκÏŒ ΚÏŒμμα. ΕπανεξελÎγη βουλευτής το 1936, στις τελευταίες εκλογÎς πριν απÏŒ τον Β' ΠαγκÏŒσμιο ΠÏŒλεμο.
Με την Îκρηξη του ελληνοÏŠταλικοÏ πολÎμου, ο Καραμανλής παρουσιάστηκε για να στρατευθεί στο ΣιδηρÏŒκαστρο, αλλά κρίθηκε ανίκανος να υπηρετήσει λÏŒγω βαρηκοÎας. Στη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη δικηγορία. Επανήλθε στην ενεργÏŒ πολιτική το 1946, ÏŒταν Îλαβε μÎρος στις εκλογÎς της 31ης Μαρτίου ως υποψήφιος του ΛαÏŠκοÏ ΚÏŒμματος στις ΣÎρρες και εξελÎγη πρÏŽτος σε ψήφους βουλευτής.
1950 - 1974
Το ÏŒνομά του θα γίνει γνωστÏŒ στο πανελλήνιο απÏŒ τη θητεία του ως ΥπουργÏŒς Δημοσίων Έργων στην κυβÎρνηση Παπάγου (1952-1955). Θα επιτελÎσει σπουδαίο Îργο, με την κατασκευή βασικÏŽν Îργων υποδομής (εγγειοβελτιωτικά Îργα, οδικÎς αρτηρίες, ενεργειακÎς μονάδες, Îργα Ïδρευσης κ.ά.). Ο δυναμισμÏŒς και η αποφασιστικÏŒτητα του Κωνσταντίνου Καραμανλή, αλλά και η απήχηση του Îργου του στην κοινή γνÏŽμη, αποτÎλεσε ισχυρÏŒ πρÏŒκριμα για την ανάδειξή του στην πρωθυπουργία, μετά τον θάνατο του ΑλÎξανδρου Παπάγου. Η πρωτοβουλία του βασιλÎα ΠαÏλου να του αναθÎσει τον σχηματισμÏŒ της κυβÎρνησης, στις 5 Οκτωβρίου 1955, εξÎπληξε τους πάντες, αφοÏ επικρατÎστεροι για τη διαδοχή ήταν οι αντιπρÏŒεδροι της κυβÎρνησης Παπάγου, ΣτÎφανος ΣτεφανÏŒπουλος και ΠαναγιÏŽτης ΚανελλÏŒπουλος.
Ο Καραμανλής, απÏŒ την πρÏŽτη μÎρα της πρωθυπουργίας του, θÎλησε να βάλει τη δική του σφραγίδα στην πολιτική ζωή της χÏŽρας. Ίδρυσε νÎο κÏŒμμα, την Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση (ΕΡΕ) και προσÎφυγε στις κάλπες τον Φεβρουάριο του 1956. Τις κÎρδισε, παρÏŒτι το κÏŒμμα του ήλθε δεÏτερο σε ψήφους, χάρις στο «τριφασικÏŒ» εκλογικÏŒ σÏστημα. Η επικράτηση στην πρÏŽτη αυτή και στη συνÎχεια σε δÏο ακÏŒμη εκλογικÎς αναμετρήσεις, το 1958 και το 1961, του επÎτρεψε να διατηρήσει αδιάλειπτα την εξουσία για μία οκταετία (1955-1963), Îνα επίτευγμα χωρίς προηγοÏμενο στην πολιτική ιστορία της χÏŽρας.
Πρωταρχική φροντίδα του Καραμανλή ήταν ο σχεδιασμÏŒς και η εφαρμογή ενÏŒς προγράμματος ταχÏρρυθμης οικονομικής ανάπτυξης, σε μια χÏŽρα που βίωνε ακÏŒμη τις συνÎπειες του καταστροφικοÏ εμφÏλιου πολÎμου. ÎŒραμά του υπήρξε μια Ελλάδα απαλλαγμÎνη απÏŒ τα σÏνδρομα της δυσπραγίας και της φτÏŽχειας. Η σταθερή αÏξηση του εθνικοÏ εισοδήματος, με μÎσο ετήσιο ρυθμÏŒ 6,25%, η άνοδος του κατά κεφαλήν εισοδήματος απÏŒ 305 σε 565 δολάρια με πληθωρισμÏŒ 2%, η ραγδαία άνοδος των επενδÏσεων και η μείωση της ανεργίας στο 4,5% (βοηθοÏμενη και απÏŒ την αυξανÏŒμενη μετανάστευση) συνθÎτουν τις κÏριες παραμÎτρους του θετικοÏ απολογισμοÏ της διακυβÎρνησης Καραμανλή στο πεδίο της οικονομίας.
Η ανοδική πορεία της οικονομίας θα του δÏŽσει τη δυνατÏŒτητα να στραφεί, με την πάροδο του χρÏŒνου, προς την ενίσχυση της παιδείας, του πολιτισμοÏ και,για πρÏŽτη ουσιαστικά φορά, του αθλητισμοÏ, με τη θεσμοθÎτηση του ΠΡΟ-ΠΟ (1959). ΑκÏŒμη, αÏξησε τη χρηματοδÏŒτηση του κοινωνικοÏ τομÎα κι Îλαβε θεσμικά μÎτρα κοινωνικοÏ χαρακτήρα, με κορυφαίο γεγονÏŒς τη σÏσταση του ΟΓΑ (1961). ÎŒμως, παρά τις προσπάθειÎς του, ο εκσυγχρονισμÏŒς στο πολιτικÏŒ πεδίο κινοÏνταν με χαμηλÎς ταχÏτητες, λÏŒγω των εμφυλιοπολεμικÏŽν συνδρÏŒμων, που παρÎμειναν ισχυρά στην Ελληνική Δεξιά.
Το διεθνÎς περιβάλλον ήταν αρνητικÏŒ για την άσκηση πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, λÏŒγω του ΨυχροÏ ΠολÎμου και της πρÏŒσδεσης της χÏŽρας στο άρμα των ΗΠΑ. Έτσι, ήταν φυσικÏŒ για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να αναζητήσει ερείσματα για την κατοχÏρωση της ασφάλειας και της εδαφικής ακεραιÏŒτητας της Ελλάδας στους κÏŒλπους του ΝΑΤΟ. Εν τοÏτοις, ο Καραμανλής, με αρκετή δÏŒση αποτελεσματικÏŒτητας, κατÏŒρθωσε να προαγάγει τις σχÎσεις με τον Τρίτο ΚÏŒσμο, ιδιαίτερα με τις αραβικÎς χÏŽρες, προτάσσοντας, οσάκις χρειαζÏŒταν, τα περιφερειακά συμφÎροντα της Ελλάδας.
Το 1959 υπÎγραψε τις Συμφωνίες Ζυρίχης - Λονδίνου, με τις οποίες τερματίστηκε η βρετανική κυριαρχία επί της ΚÏπρου και ιδρÏθηκε ανεξάρτητο ΚυπριακÏŒ κράτος, με εγγυήτριες δυνάμεις την Ελλάδα, την Τουρκία και τη Μεγάλη Βρετανία με δικαίωμα στρατιωτικής παρÎμβασης. Ο Καραμανλής δÎχθηκε αυστηρή κριτική για τις συμφωνίες αυτÎς, που κατοχÏρωναν ως ισÏŒτιμο εταίρο στη μεγαλÏŒνησο την Τουρκία.
Η καίρια τομή στην εξωτερική πολιτική του εντοπίζεται στην προσπάθεια για την Îνταξη της Ελλάδας στην ΕυρωπαÏŠκή Οικονομική ΚοινÏŒτητα. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής πίστευε ÏŒτι η ΕΟΚ δεν αποτελοÏσε «απλÏŽς οικονομικήν κοινοπραξίαν, αλλά οντÏŒτητα με ευρυτÎραν πολιτικήν αποστολήν και σημασίαν». Έπειτα απÏŒ επίπονες διαπραγματεÏσεις διετοÏς διάρκειας, η Ελλάδα θα γίνει δεκτή στην αρχική ομάδα των Έξι, ως πρÏŽτο συνδεδεμÎνο μÎλος, στις 9 Ιουλίου 1961.
Η πρÏŽτη κυβερνητική οκταετία του Κωνσταντίνου Καραμανλή διακÏŒπηκε απρÏŒβλεπτα, με την παραίτησή του, τον ΙοÏνιο του 1963, Ïστερα απÏŒ διαφωνία με τον βασιλÎα ΠαÏλο, η οποία σηματοδÏŒτησε τη ρήξη του με τα Ανάκτορα. Η κρίση δεν ήταν ανεξάρτητη απÏŒ το κλίμα πολιτικής Îντασης εκείνης της εποχής. Ο αρχηγÏŒς της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πρÏŒεδρος της «ΕνÏŽσεως ΚÎντρου» ΓεÏŽργιος ΠαπανδρÎου είχε κηρÏξει τον ανÎνδοτο αγÏŽνα, κατηγορÏŽντας τον Καραμανλή ÏŒτι είχε κερδίσει τις εκλογÎς του 1961 με βία και νοθεία, ενÏŽ η δολοφονία Λαμπράκη απÏŒ παρακρατικοÏς στη Θεσσαλονίκη είχε ρίξει βαριά τη σκιά της στη χÏŽρα. («Ποιος επιτÎλους κυβερνά αυτÏŒ τον τÏŒπο» είχε πει ο Καραμανλής).
Στις εκλογÎς της 3ης Νοεμβρίου 1963 ηγήθηκε της ΕΡΕ, αλλά υπÏŒ το βάρος των καταγγελιÏŽν της αντιπολίτευσης, ηττήθηκε απÏŒ την «Îˆνωση ΚÎντρου» του Γεωργίου ΠαπανδρÎου. ΤÏŒτε, ο Καραμανλής παραιτήθηκε απÏŒ την ηγεσία της ΕΡΕ κι Îφυγε μυστικά για το Παρίσι με το ψευδÏŽνυμο «Τριανταφυλλίδης», ÏŒπου ιδιÏŽτευσε επί 11 χρÏŒνια μÎχρι τη Μεταπολίτευση.
1974 - 1998
Στις 24 Ιουλίου 1974 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επανήλθε θριαμβευτικά στην Ελλάδα, μετά την κατάρρευση της δικτατορίας υπÏŒ το βάρος του άφρονος πραξικοπήματος στην ΚÏπρο και της τουρκικής εισβολής στη μεγαλÏŒνησο. Επικεφαλής της κυβÎρνησης «Εθνικής ΕνÏŒτητας», κατÏŒρθωσε με συνετÎς και αποφασιστικÎς κινήσεις να αποκαταστήσει πλήρως τη λειτουργία του δημοκρατικοÏ πολιτεÏματος στην Ελλάδα. Νομιμοποίησε το ΚΚΕ Îπειτα απÏŒ 26 χρÏŒνια παρανομίας, ενÏŽ προχÏŽρησε στην αποχÏŽρηση της Ελλάδας απÏŒ το στρατιωτικÏŒ σκÎλος του ΝΑΤΟ ως αντίδραση για την άρνηση της Συμμαχίας να αντιταχθεί στην προÎλαση των ΤοÏρκων στην ΚÏπρο (Αττίλας 2) και αντικατÎστησε τη χουντική ηγεσία των ΕνÏŒπλων Δυνάμεων.
Στις πρÏŽτες ελεÏθερες εκλογÎς (17 Νοεμβρίου 1974) ο Καραμανλής επικράτησε με το επιβλητικÏŒ 54,2% των ψήφων. Η Î¬νετη νίκη του και στην επÏŒμενη εκλογική αναμÎτρηση (ΝοÎμβριος 1977), θα του επιτρÎψει να παραμείνει αδιάλειπτα στην εξουσία για μία εξαετία, επικεφαλής της ΝÎας Δημοκρατίας, ενÏŒς νεοσÏστατου σχηματισμοÏ, που εντάσσεται στον κεντροδεξιÏŒ χÏŽρο, με ιδεολογικÏŒ στίγμα τον ριζοσπαστικÏŒ φιλελευθερισμÏŒ. Η διενÎργεια δημοψηφίσματος, στις 8 Δεκεμβρίου 1974, τερμάτισε τη μακρά διÎνεξη για το πολιτειακÏŒ, με την οριστική εγκαθίδρυση της αβασίλευτης δημοκρατίας.
Η εκπÏŒνηση και η ψήφιση νÎου και προοδευτικοÏ Συντάγματος, τον ΙοÏνιο του 1975, δημιοÏργησε τις προÏ‹ποθÎσεις για την εμβάθυνση και την παγίωση της Δημοκρατίας. Η επικράτηση ήπιου πολιτικοÏ κλίματος, η αναβάθμιση των πολιτικÏŽν ηθÏŽν και της κοινοβουλευτικής πρακτικής και γενικÏŒτερα η κατοχÏρωση του δημοκρατικοÏ διαλÏŒγου και των ατομικÏŽν ελευθεριÏŽν, καταγράφονται Îκτοτε ως επιτεÏγματά του. ÎŒπως και η λÏση του χρονίζοντος γλωσσικοÏ ζητήματος, με την καθιÎρωση της δημοτικής, ως επίσημης γλÏŽσσας του κράτους.
Την εξαετία 1974-1980 και παρά τη διεθνή ενεργειακή κρίση, που Îπληξε και τη χÏŽρα μας, το εθνικÏŒ εισÏŒδημα αυξανÏŒταν με ρυθμοÏς 5% ετησίως, ενÏŽ το κατά κεφαλήν εισÏŒδημα σημείωσε αÏξηση 50%. Ο Καραμανλής δεν δίστασε να εθνικοποιήσει μεγάλες επιχειρήσεις του ιδιωτικοÏ τομÎα (Ολυμπιακή, Εμπορική), ÏŒταν οι περιστάσεις το επÎβαλαν, με αποτÎλεσμα κάποιοι κÏκλοι των βιομηχάνων να τον κατηγορήσουν για σοσιαλμανία. Στην εξωτερική πολιτική, η Îνταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ, τα διπλωματικά ανοίγματα τις γειτονικÎς κομμουνιστικÎς χÏŽρες και τη ΜÏŒσχα καταγράφονται στο ενεργητικÏŒ του.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής εγκατÎλειψε την ενεργÏŒ πολιτική το 1980, μετά την υπογραφή της συνθήκης προσχÏŽρησης της Ελλάδας στην ΕΟΚ. Τον διαδÎχθηκε στην πρωθυπουργία ο ΓεÏŽργιος Ράλλης. Στις 5 ΜαÎου 1980 εκλÎχθηκε ΠρÏŒεδρος της Δημοκρατίας, σε μια περίοδο που το ΠΑΣΟΚ του ΑνδρÎα ΠαπανδρÎου βρισκÏŒταν προ των πυλÏŽν της εξουσίας. Η αυστηρή προσήλωση στην τήρηση των συνταγματικÏŽν κανÏŒνων και η συνεπής τοποθÎτηση πάνω απÏŒ τις κομματικÎς διαμάχες, η εξασφάλιση της ομαλής διαδοχής των κομμάτων στην εξουσία, η συμβολή στην εκτÏŒνωση των πολιτικÏŽν παθÏŽν και η συνεισφορά του στην εμπÎδωση της εθνικής ενÏŒτητας, συνÎθεσαν τις κÏριες παραμÎτρους της παρουσίας του στο Ïπατο αξίωμα, σε συνδυασμÏŒ και με την ενίσχυση του διεθνοÏς κÏρους της χÏŽρας.
Το 1985 ο πρωθυπουργÏŒς ΑνδρÎας ΠαπανδρÎου αθετεί την υπÏŒσχεση του προς τον Καραμανλή για δεÏτερη θητεία και προτείνει για ΠρÏŒεδρο της Δημοκρατίας τον αρεοπαγίτη Χρήστο Σαρτζετάκη. Ο Καραμανλής αποχωρεί πικραμÎνος. ΕπανεξελÎγη στο Ïπατο αξίωμα της χÏŽρας την πενταετία 1990-1995, οπÏŒτε αποχÏŽρησε οριστικά απÏŒ την πολιτική. Είχε συμπληρÏŽσει 60 χρÏŒνια στο πολιτικÏŒ προσκήνιο: 8 χρÏŒνια ως υπουργÏŒς, 14 ως πρωθυπουργÏŒς και 10 ως ΠρÏŒεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής Îφυγε απÏŒ τη ζωή σε ηλικία 91 ετÏŽν, στις 23 Απριλίου 1998. Δεν άφησε απογÏŒνους απÏŒ το γάμο του με την Αμαλία Μεγαπάνου (1952), που διαλÏθηκε κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.
sansimera.gr
