Γιατί τα μωÏά στη Φινλανδία κοιμοÏνται σε χαÏτονÎνια κουτιά;
75 χρÏŒνια τÏŽρα, οι μÎλλουσες μαμάδες στη Φινλανδία παίρνουν απÏŒ το κράτος Îνα κουτί. Είναι Îνα αρχικÏŒ σετ απÏŒ ροÏχα, σεντÏŒνια και παιχνίδια που μπορεί ακÏŒμη και να χρησιμοποιηθεί ως κρεβάτι. Και ορισμÎνοι λÎνε πως Îχει βοηθήσει τη Φινλανδία να επιτÏχει Îνα απÏŒ τα χαμηλÏŒτερα ποσοστά βρεφικής θνησιμÏŒτητας στον κÏŒσμο.
Το κουτί αυτÏŒ αποτελεί παράδοση απÏŒ τη δεκαετία του 1930 και Îχει σχεδιαστεί για να δÏŽσει σε ÏŒλα τα παιδιά στη Φινλανδία, ανεξάρτητα απÏŒ το υπÏŒβαθρÏŒ τους, μία ίση ευκαιρία στο ξεκίνημα της ζωής τους.
Το πακÎτο μητρÏŒτητας – το οποίο παρÎχεται δωρεάν απÏŒ την κυβÎρνηση – είναι διαθÎσιμο σε ÏŒλες τις μÎλλουσες μητÎρες.
ΠεριÎχει φορμάκια, Îναν υπνÏŒσακο, τα απαραίτητα για Îξω, βρεφικά προÏŠÏŒντα μπάνιου, καθÏŽς και πάνες, σεντÏŒνια και Îνα μικρÏŒ στρÏŽμα.
Με το στρÏŽμα στον πάτο του κουτιοÏ, το κουτί μεταμορφÏŽνεται στο πρÏŽτο κρεβάτι του μωροÏ. Πολλά παιδιά, ανεξαρτήτως κοινωνικοÏ υπÏŒβαθρου, παίρνουν τον πρÏŽτο τους υπνάκο ασφαλή, μÎσα στους τÎσσερις χαρτονÎνιους τοίχους αυτοÏ του κουτιοÏ.
Οι μητÎρες μποροÏν να επιλÎξουν αν θα πάρουν το κουτί ή Îνα συμβολικÏŒ ποσÏŒ, αυτή τη στιγμή Ïψους 140€, το 95% ÏŒμως επιλÎγουν το κουτί γιατί αξίζει πολλά περισσÏŒτερα.
Η παράδοση αυτή κρατάει απÏŒ το 1938. Αρχικά, το σχÎδιο εφαρμÏŒστηκε για οικογÎνειες χαμηλÏŽν εισοδημάτων, αλλά αυτÏŒ άλλαξε το 1949.
«Δεν το Îκαναν απλά διαθÎσιμο για ÏŒλες τις μÎλλουσες μητÎρες, η νÎα νομοθεσία ÏŒριζε πως για να πάρουν τα χρήματα ή το κουτί μητρÏŒτητας, οι μητÎρες θα Îπρεπε να επισκεφθοÏν Îνα γιατρÏŒ ή μία δημοτική κλινική προγεννητικοÏ ελÎγχου πριν απÏŒ τον τÎταρτο μήνα της εγκυμοσÏνης τους», λÎει η Heidi Liesivesi, η οποία εργάζεται στην Kela – το Ίδρυμα ΚοινωνικÏŽν Ασφαλίσεων της Φινλανδίας.
Έτσι το κουτί παρείχε στις μητÎρες ÏŒσα θα μποροÏσαν να χρειαστοÏν για τη φροντίδα του μωροÏ τους, βοήθησε ÏŒμως παράλληλα να οδηγηθοÏν οι εγκυμονοÏσες στα χÎρια των γιατρÏŽν και των νοσοκÏŒμων στο εκκολαπτÏŒμενο κράτος πρÏŒνοιας της Φινλανδίας.
Το 1930 η Φινλανδία ήταν μία φτωχή χÏŽρα και η βρεφική θνησιμÏŒτητα ήταν υψηλή – πÎθαιναν 65 μωρά στα 1000. Τα στατιστικά ÏŒμως βελτιÏŽθηκαν ραγδαία στις επÏŒμενες δεκαετίες.
Η Mika Gissler, καθηγήτρια στο ΕθνικÏŒ ΙνστιτοÏτο Υγείας και ΠρÏŒνοιας του Ελσίνκι, εξηγεί τους λÏŒγους που συνÎβη αυτÏŒ – ήταν το κουτί μητρÏŒτητας και η προγεννητική φροντίδα των γυναικÏŽν το 1940, ÏŒπως επίσης και το εθνικÏŒ σÏστημα υγειονομικής ασφάλισης και το κεντρικÏŒ δίκτυο νοσοκομείων που αναπτÏχθηκαν τη δεκαετία του ’60.
Τα περιεχÏŒμενα του κουτιοÏ
ΣτρÏŽμα, κάλυμμα στρÏŽματος, κατωσÎντονο, παπλωματοθήκη, κουβÎρτα, υπνÏŒσακος/πάπλωμα
Το ίδιο το κουτί που λειτουργεί και ως κρεβατάκι μωροÏ
Στολή για τα χιÏŒνια, καπÎλο, γάντια με μÏŒνωση και μποτάκια
ΛεπτÏŒ μπουφάν με κουκοÏλα και πλεκτÏŒ φορμάκι
Κάλτσες και γάντια, πλεκτÏŒ καπÎλο και μπαλακλάβα
Φορμάκια, μωρουδιακά ροÏχα και κολάν σε unisex χρÏŽματα και σχÎδια
ΠετσÎτα μπάνιου με κουκοÏλα, ψαλιδάκι νυχιÏŽν, βοÏρτσα μαλλιÏŽν, οδοντÏŒβουρτσα, θερμÏŒμετρο μπάνιου, κρÎμα για τις πάνες, πανάκι για πλÏσιμο
Σετ απÏŒ υφασμάτινες πάνες και τετράγωνα κομμάτια μουσελίνας
Βιβλίο με εικÏŒνες και παιχνίδι για τα δÏŒντια
Μαξιλαράκια σουτιÎν και προφυλακτικά
ÎŽστερα απÏŒ 75 χρÏŒνια, το κουτί πλÎον Îχει γίνει Îνα καθιερωμÎνο κομμάτι της ιεροτελεστίας προς τη μητρÏŒτητα για τους ΦινλανδοÏς, ενÏŽνοντας γενιÎς γυναικÏŽν.
Η Reija Klemetti, 49 ετÏŽν απÏŒ το Ελσίνκι, θυμάται να πηγαίνει στο ταχυδρομείο για να παραλάβει το κουτί για Îνα απÏŒ τα Îξι της παιδιά.
«Î‰ταν υπÎροχο και είχα ενθουσιαστεί που το Îπαιρνα και ήταν σαν την πρÏŽτη μου υπÏŒσχεση στο μωρÏŒ», λÎει. «Η μαμά μου, φίλοι και συγγενείς, ÏŒλοι ανυπομονοÏσαν να δουν τι περιείχε και τι χρÏŽματα είχαν επιλÎξει τη χρονιά εκείνη».
Η πεθερά της, 78 ετÏŽν, βασίστηκε πολÏ στο κουτί ÏŒταν Îκανε το πρÏŽτο απÏŒ τα τÎσσερα παιδιά της τη δεκαετία του ’60. Σε εκείνη τη φάση δεν είχε ιδÎα τι θα μποροÏσε να χρειαστεί, αλλά το κουτί τα περιείχε ÏŒλα.
Πιο πρÏŒσφατα, η κÏŒρη της Klemetti, η Solja, 23 ετÏŽν, μοιράστηκε κι αυτή τον ενθουσιασμÏŒ που είχε τÏŒτε η μητÎρα της, ÏŒταν κράτησε κι αυτή στα χÎρια της το «πρÏŽτο ουσιαστικÏŒ πράγμα» πριν απÏŒ το ίδιο το μωρÏŒ. Σήμερα είναι μητÎρα δÏο μικρÏŽν παιδιÏŽν.
«Είναι εÏκολο να καταλάβεις ποια χρονιά γεννήθηκαν τα μωρά, γιατί τα ροÏχα στο κουτί αλλάζουν λιγάκι κάθε χρÏŒνο. Είναι ÏŒμορφο να συγκρίνεις και να σκÎφτεσαι, «Α, αυτÏŒ το παιδί γεννήθηκε την ίδια χρονιά με το δικÏŒ μου»», αναφÎρει η Titta Vayrynen, μια 35χρονη μητÎρα δÏο μικρÏŽν αγοριÏŽν.
Για ορισμÎνες οικογÎνειες, τα περιεχÏŒμενα του κουτιοÏ θα ήταν οικονομικά απρÏŒσιτα αν δεν ήταν δωρεάν, η Vayrynen βρήκε ÏŒμως πως της εξοικονÏŒμησε περισσÏŒτερο χρÏŒνο απÏŒ ÏŒτι χρήματα.
ΕργαζÏŒταν πολλÎς ÏŽρες ÏŒσο ήταν Îγκυος στο πρÏŽτο της παιδί και ήταν ευχαριστημÎνη που δε χρειαζÏŒταν να βγει για ψÏŽνια και να συγκρίνει τιμÎς.
«Υπήρχε μία πρÏŒσφατη Îρευνα πως οι ΦιλανδÎζες μαμάδες ήταν οι πιο ευτυχισμÎνες στον κÏŒσμο και το κουτί ήταν το πρÏŽτο πράγμα που μου ήρθε στο μυαλÏŒ. Μας προσÎχουν πάρα πολÏ, ακÏŒμη και τÏŽρα που Îχουν γίνει κάποιες περικοπÎς σε δημÏŒσιες υπηρεσίες», αναφÎρει.
ÎŒταν Îκανε το δεÏτερο αγÏŒρι της, τον Ilmari, η Vayrynen επÎλεξε τα χρήματα αντί το κουτί και απλά χρησιμοποίησε τα ροÏχα του πρÏŽτου της γιου, Aarni.
Ένα αγÏŒρι μπορεί να δÏŽσει τα ροÏχα του και σε Îνα κορίτσι ή και το αντίστροφο, μιας και τα χρÏŽματα Îχουν επιλεγεί επίτηδες ουδÎτερα.
Βρεφική θνησιμÏŒτητα στη Φινλανδία, 1936 με 2010 για 1000 γÎννες
Τα περιεχÏŒμενα του κουτιοÏ Îχουν αλλάξει πολÏ με τα χρÏŒνια, ανταποκρινÏŒμενα στους διαφορετικοÏς καιροÏς.
Τις δεκαετίες ‘30 και ’40, περιείχε υφάσματα, επειδή οι μαμάδες συνήθιζαν να φτιάχνουν οι ίδιες τα ροÏχα των μωρÏŽν τους.
Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου ΠολÎμου ÏŒμως, οι φανÎλες και το βαμβάκι χρειάζονταν απÏŒ το Υπουργείο Άμυνας, Îτσι κάποια απÏŒ τα υλικά αντικαταστάθηκαν απÏŒ χάρτινα σεντÏŒνια και υφάσματα για φάσκιωμα.
Τη δεκαετία του ’50 υπήρχε μία αÏξηση στον αριθμÏŒ των Îτοιμων ενδυμάτων, ενÏŽ το ’60 και το ’70 άρχισαν να φτιάχνονται απÏŒ νÎα ελαστικά υφάσματα.
Το 1968 Îκανε την εμφάνισή του ο υπνÏŒσακος και τον επÏŒμενο χρÏŒνο εμφανίστηκαν για πρÏŽτη φορά πάνες μιας χρήσης.
ÎŒχι για πολÏ. Στα τÎλη του αιÏŽνα επÎστρεψαν οι υφασμάτινες πάνες και εγκαταλείφθηκαν οι μιας χρήσης, για λÏŒγους περιβαλλοντικής συνείδησης.
Το κουτί μητρÏŒτητας είχε σχεδιαστεί εξ αρχής για να ενθαρρÏνει τους γονείς να φροντίζουν σωστά τα παιδιά τους.
«Τα μωρά συνήθιζαν να κοιμοÏνται στο ίδιο κρεβάτι με τους γονείς τους και η σÏσταση ήταν να σταματήσουν να το κάνουν αυτÏŒ», λÎει ο Panu Pulma, καθηγητής Φινλανδικής και Σκανδιναβικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι. «Η χρήση του κουτιοÏ και ως κρεβάτι σήμαινε πως οι γονείς και τα μωρά άρχιζαν να κοιμοÏνται ξεχωριστά».
Σε κάποια φάση, σταμάτησε να περιÎχει μπιμπερÏŒ και πιπίλες για να προωθήσει τον θηλασμÏŒ.
«Îˆνας απÏŒ τους βασικοÏς στÏŒχους του συστήματος ήταν να παροτρÏνει τις μητÎρες να θηλάσουν περισσÏŒτερο», λÎει ο Pulma. «Κι αυτÏŒ συνÎβη», προσθÎτει.
ΠιστεÏει επίσης πως το βιβλίο με τις εικÏŒνες που περιλαμβάνεται Îχει θετικÏŒ αποτÎλεσμα, ενθαρρÏνοντας τα παιδιά να χειρίζονται τα βιβλία και μια μÎρα, να διαβάσουν.
ΕκτÏŒς απÏŒ ÏŒλα αυτά, λÎει ο Pulma, το κουτί είναι Îνα σÏμβολο. Ένα σÏμβολο για την ιδÎα της ισÏŒτητας και της σπουδαιÏŒτητας των παιδιÏŽν.
Η ιστορία του πακÎτου μητρÏŒτητας
1938: ΕφαρμÏŒστηκε το ΦινλανδικÏŒ ΣχÎδιο Επιχορηγήσεων ΜητρÏŒτητας – τα δÏο τρίτα των εγκÏων εκείνη τη χρονιά μποροÏσαν να λάβουν μετρητά, το κουτί μητρÏŒτητας ή Îνα συνδυασμÏŒ και των δÏο. Το κουτί άρχισε να χρησιμοποιείται ως βρεφικÏŒ κρεβατάκι στα φτωχά σπίτια γιατί δεν υπήρχε πάντα καθαρÏŒ μÎρος για να κοιμηθεί το μωρÏŒ
Δεκαετία 1940: Παρά τις ελλείψεις λÏŒγω πολÎμου, το πρÏŒγραμμα συνεχίστηκε μιας και πολλοί Φιλανδοί Îχασαν τα σπίτια τους λÏŒγω βομβαρδισμÏŽν και εκκενÏŽσεων
1942-6: Τα υφάσματα για το φάσκιωμα και τα σεντÏŒνια της μητÎρας αντικαταστάθηκαν απÏŒ χαρτί
1949: Σταμάτησε να γίνεται Îλεγχος εισοδήματος, το πακÎτο πλÎον προσφÎρεται σε ÏŒλες τις ΦιλανδÎζες μητÎρες – αρκεί να Îχουν κάνει προγεννητικÏŒ Îλεγχο
1957: Τα υφάσματα και τα υλικά ραπτικής αντικαταστάθηκαν πλήρως απÏŒ Îτοιμα ενδÏματα
1969: ΠροστÎθηκαν στο πακÎτο πάνες μιας χρήσης
Δεκαετία 1970: Με ÏŒλο και περισσÏŒτερες εργαζÏŒμενες μητÎρες, τα παλιά υφάσματα αντικαταστάθηκαν απÏŒ ελαστικÏŒ βαμβάκι για ευκολÏŒτερο πλÏσιμο και πολÏχρωμα σχÎδια
2006: ΕπÎστρεψαν οι υφασμάτινες πάνες, σταμάτησε να συμπεριλαμβάνεται μπιμπερÏŒ για να ενισχυθεί ο θηλασμÏŒς
bbc.co.uk
