Ξέρετε από πού πήραν τα ονόματά τους οι 12 μήνες του χρόνου;

Δημοσίευση: 09-01-2014 ώρα 11:04:00

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

Ο πρÏŽτος μήνας του χρÏŒνου πήρε το ÏŒνομά του απÏŒ το θεÏŒ των Ρωμαίων, τον ΙανÏŒ (Janus). Ο ΙανÏŒς ήταν θεÏŒς με δύο πρÏŒσωπα, τα οποία κοίταζαν σε αντίθετες κατευθύνσεις, γι' αυτÏŒ τον αποκαλούσαν και... Janus bifrons, δηλαδή διπρÏŒσωπο ΙανÏŒ. Τα δυο του πρÏŒσωπα συμβÏŒλιζαν την αρχή και το τέλος, τη νιÏŒτη και το γήρας, την είσοδο και την έξοδο. Γι' αυτÏŒ και του αφιέρωσαν τον Ιανουάριο, που, σαν πρÏŽτος μήνας του χρÏŒνου, κοίταζε προς τον προηγούμενο χρÏŒνο και προς τον επÏŒμενο.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

Το ÏŒνομά του προέρχεται απÏŒ το λατινικÏŒ ρήμα februare, που σημαίνει καθαρίζω, εξαγνίζω. Ήταν αφιερωμένος στο θεÏŒ του Άδη Φέβρουο και στους νεκρούς, γι' αυτÏŒ και στη διάρκειά του οι Ρωμαίοι διοργάνωναν τελετές καθαρμÏŽν και εξαγνισμÏŽν. Με το παλαιÏŒτερο ρωμαÏŠκÏŒ ημερολÏŒγιο ήταν ο τελευταίος μήνας του χρÏŒνου και οι άνθρωποι έπρεπε να μπουν στον καινούργιο χρÏŒνο καθαροί και αμÏŒλυντοι. Με την καθιέρωση του Ιουλιανού ημερολογίου το 46 π.Χ. περιορίστηκαν οι ημέρες του απÏŒ 30 σε 29 και την εποχή του αυτοκράτορα Αύγουστου του αφαιρέθηκε άλλη μια μέρα, η οποία προστέθηκε στον Αύγουστο, και έτσι έχει 28 ημέρες, και 29 κάθε τέσσερα χρÏŒνια, οπÏŒτε το έτος αντί 365 ημέρες έχει 366 και ονομάζεται δίσεκτο απÏŒ το bis sextus (δις έκτη), δηλαδή δύο φορές η 24η του μήνα, που ήταν η έκτη μέρα πριν απÏŒ τις Καλένδες του Μαρτίου. Εμείς τον λέμε «Φλεβάρη» επειδή τÏŒτε ανοίγουν οι φλέβες της γης, δηλαδή αναβρύουν πολλά νερά, τον λέμε και «Κουτσοφλέβαρο», επειδή έχει λιγÏŒτερες μέρες.

ΜΑΡΤΙΟΣ

Κατά το αρχαίο ρωμαÏŠκÏŒ ημερολÏŒγιο, ήταν ο πρÏŽτος μήνας του χρÏŒνου και ονομαζÏŒταν Primus. Μετά το 46 π.Χ. ονομάστηκε Μάρτιος, έγινε ο τρίτος μήνας του χρÏŒνου, αφιερωμένος στον θεÏŒ Μαρς που αρχικά ήταν ο θεÏŒς της γονιμÏŒτητας και των αγρÏŽν, αλλά αργÏŒτερα ταυτίστηκε με τον Άρη, θεÏŒ του πολέμου. Ήταν πατέρας του Ρέμου και του Ρωμύλου και γενάρχης των Ρωμαίων. Είναι ο πρÏŽτος μήνας της άνοιξης και στις 21 Μαρτίου είναι η εαρινή ισημερία.

Οι Έλληνες του έχουν δÏŽσει πολλά ονÏŒματα, ÏŒπως «ανοιξιάτης» επειδή φέρνει την άνοιξη, «γδάρτης», «παλουκοκαύτης» και «πεντάγνωμος», επειδή ο καιρÏŒς είναι άστατος, «βαγγελιÏŽτης» απÏŒ τη γιορτή του Ευαγγελισμού, «πενταγιÏŒματο» (δηλ. πέντε γεύματα) στην ορεινή ΠελοπÏŒννησο. Την 1η του Μάρτη τα παιδιά δένουν στο χέρι τους το «μάρτη» Î® αλλιÏŽς τη «μαρτιά», ένα κορδÏŒνι απÏŒ κÏŒκκινη και άσπρη κλωστή, για να μην τα κάψει ο μαρτιάτικος ήλιος.

ΑΠΡΙΛΙΟΣ

Είναι ο τέταρτος μήνας του χρÏŒνου. Το ÏŒνομά του προέρχεται απÏŒ το λατινικÏŒ ρήμα aperio, που σημαίνει ανοίγω, γιατί τÏŒτε ανοίγει ο καιρÏŒς και ανθίζουν τα λουλούδια. Ήταν αφιερωμένος στη θεά Αφροδίτη. Τον λέμε «Ανοιξιάτη», «Λαμπριάτη», απÏŒ τη μεγάλη γιορτή του Πάσχα, και «ΑÏŠγιωργίτη», απÏŒ τη γιορτή του Αγίου Γεωργίου.

Την Πρωταπριλιά συνηθίζουμε να λέμε αθÏŽα ψέματα και να κάνουμε ανÏŽδυνες φάρσες, ένα έθιμο που μας έχει έρθει απÏŒ τη δυτική ΕυρÏŽπη και που έγινε περισσÏŒτερο γνωστÏŒ περί το 1880 μέσω της «Εφημερίδας» του Κορομηλά.

ΜΑΪΟΣ

Ο πέμπτος μήνας του χρÏŒνου πήρε το ÏŒνομά του απÏŒ τη ρωμαÏŠκή θεÏŒτητα Maja (Μάγια). Το ÏŒνομα Maja προήλθε απÏŒ τη λέξη μαία (τροφÏŒς), τη μητέρα του θεού Ερμή, στον οποίο ήταν αφιερωμένος. Είναι ο μήνας των λουλουδιÏŽν και την 1η Μαΐου πλέκουμε στεφάνια με λουλούδια και τα κρεμάμε στις εξÏŽπορτες, μέχρι που στις 24 Ιουνίου τα καίμε στις φωτιές του ΑÏŠ–Γιάννη.

Η Πρωτομαγιά έχει χαρακτηριστεί ως παγκÏŒσμια ημέρα αργίας και διεκδικήσεων των εργατÏŽν, γι' αυτÏŒ την ονομάζουμε και «Εργατική Πρωτομαγιά». Τη 2η Κυριακή του Μαΐου είναι η «Γιορτή της Μητέρας».

Κατά το τριήμερο 21–23 γίνονται τα «Αναστενάρια», προς τιμή των αγίων Κωνασταντίνου και Ελένης. Στο τελετουργικÏŒ τους περιλαμβάνουν εκστατικούς χορούς, πομπικές περιφορές εικονισμάτων, αλλά κυρίως πυροβασία, δηλαδή περπάτημα πάνω σε αναμμένα κάρβουνα. Τον λένε και «Κερασάρη», γιατί τÏŒτε βγαίνουν τα κεράσια.

ΙΟΥΝΙΟΣ

Ο Î­κτος μήνας του έτους ήταν αφιερωμένος απÏŒ τους Ρωμαίους στη θεά Juno (Ήρα), σύζυγο του Jupiter (Δίας), προστάτιδα του οίκου και του γάμου. Κατά μία άλλη εκδοχή, πήρε το ÏŒνομά του απÏŒ τον Λεύκιο Ιούνιο Βρούτο. ΑυτÏŒς ανέτρεψε τον βασιλιά Ταρκύνιο τον Υπερήφανο το 510 π.Χ., εγκαθίδρυσε το θεσμÏŒ της Υπατείας, θεμελίωσε τη Δημοκρατία και έγινε ο πρÏŽτος ÎŽπατος της ΡÏŽμης. Στις 21 Ιουνίου είναι το θερινÏŒ ηλιοστάσιο, οπÏŒτε ξεκινά επίσημα το καλοκαίρι, ενÏŽ έχουμε τη μεγαλύτερη σε διάρκεια ημέρα στο βÏŒρειο ημισφαίριο και τη μικρÏŒτερη στο νÏŒτιο. Λέγεται «θεριστής», γιατί κατά τη διάρκειά του γίνεται ο θερισμÏŒς του σταριού, «ορνιαστής» ή «ρινιαστής», γιατί γίνεται τεχνητή γονιμοποίηση των ήμερων συκιÏŽν με ορνιούς, δηλαδή καρπούς άγριας συκιάς.

ΙΟΥΛΙΟΣ

Ο Î­βδομος μήνας του έτους έχει 31 ημέρες και είναι αφιερωμένος στον Ιούλιο Καίσαρα, ο οποίος θεωρείται ένας απÏŒ τους τρεις μεγάλους στρατηλάτες του αρχαίου κÏŒσμου. Ήταν εξαιρετικά ευφυής πολιτικÏŒς, στρατιωτικÏŒς, νομοθέτης, ρήτορας, ιστορικÏŒς, ανέβηκε σε ÏŒλα τα αξιÏŽματα και άφησε σημαντικÏŒ έργο. Τον Ιούλιο οι Ρωμαίοι τον έλεγαν Quintilis, επειδή κατά το ημερολÏŒγιο του Νουμά Πομπιλίου ήταν ο πέμπτος μήνας του έτους, με πρÏŽτο τον Μάρτιο. Το 153 π.Χ. ως πρÏŽτη ημέρα του έτους ορίστηκε η 1η Ιανουαρίου. Το 46 π.Χ., ο Ιούλιος Καίσαρας ανέθεσε στον Σωσιγένη να αναμορφÏŽσει το ρωμαÏŠκÏŒ ημερολÏŒγιο, το οποίο βασιζÏŒταν στις φάσεις της σελήνης, αλλά οι ατέλειες που είχε είχαν σαν αποτέλεσμα να δημιουργηθούν μεγάλες αποκλίσεις στην εαρινή ισημερία. Στο νέο ημερολÏŒγιο, που ονομάστηκε ΙουλιανÏŒ, προστέθηκαν 80 ημέρες που δεν είχαν καταμετρηθεί και το έτος 46 ονομάστηκε «Î­τος σύγχυσης», διÏŒτι είχε 445 ημέρες.

Ο Ιούλιος είναι ένας μήνας με πολλές γιορτές και πανηγύρια, ÏŒπως της Αγίας Κυριακής στις 7, της Αγίας Μαρίνας στις 17, που είναι προστάτιδα των παιδιÏŽν, του Προφήτη Ηλία στις 20, της Αγίας Παρασκευής στις 26, που προστατεύει τα μάτια, του Αγίου Παντελεήμονα στις 27. Τον λέμε και «Αλωνάρη», επειδή κατά τη διάρκειά του γίνεται το αλÏŽνισμα του σταριού.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

Ο Αύγουστος οφείλει το ÏŒνομά του στον αυτοκράτορα ΟκταβιανÏŒ, ο οποίος τιμήθηκε απÏŒ τη Σύγκλητο με το προσωνύμιο Αύγουστος, που σημαίνει σεβαστÏŒς. Η ηγεμονία του ήταν η αφετηρία μιας σχετικά ειρηνικής περιÏŒδου για την αυτοκρατορία, που έγινε γνωστή ως Pax Romana. Δημιούργησε μεγάλο έργο, ÏŒπως κατασκευή οδικού δικτύου, μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος, ÏŽθηση στα γράμματα και τις τέχνες, συγκρÏŒτηση μÏŒνιμου στρατού κλπ. Ο ΟκταβιανÏŒς ήταν ανιψιÏŒς του Ιούλιου Καίσαρα και εξίσου σημαντική προσωπικÏŒτητα με εκείνον. Του αφιέρωσαν τον μήνα Sextilis (έκτος) των Ρωμαίων, στον οποίο έδωσαν 31 ημέρες (γιατί θεωρούσαν ÏŒτι ήταν υποτιμητικÏŒ να έχει λιγÏŒτερες ημέρες απÏŒ τον Ιούλιο), παίρνοντας μία ημέρα απÏŒ τον Φεβρουάριο, ο οποίος έτσι έμεινε με 28 ημέρες.

Τον Αύγουστο γίνονταν παλαιÏŒτερα προγνÏŽσεις του καιρού με τα «μερομήνια», δηλαδή το πρÏŽτο δωδεκαήμερο του Αυγούστου χρησίμευε για να προβλέψουν τον καιρÏŒ ÏŒλης της χρονιάς. Έτσι, τα καιρικά φαινÏŒμενα της 1ης Αυγούστου θα ήταν ο καιρÏŒς που θα επικρατούσε το Σεπτέμβρη, της 2ης Αυγούστου του ΟκτÏŽβρη κ.λπ.

Τον Αύγουστο τον λέμε και «ΣυκολÏŒγο», γιατί τÏŒτε ωριμάζουν τα σύκα, αλλά και «Δριμάρη» απÏŒ τις δρίμες (ξωτικά), που τις 6 πρÏŽτες μέρες του Αυγούστου επηρεάζουν τα νερά και τÏŒτε δεν πρέπει να κολυμπάς ή να πλένεις ρούχα. Ο Αύγουστος είναι ο μήνας της Παναγίας, με τη μεγάλη γιορτή του Δεκαπενταύγουστου.

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ

Ο Σεπτέμβριος κατείχε την έβδομη θέση στη σειρά των μηνÏŽν, ÏŒπως δείχνει και το ÏŒνομά του, καθÏŽς septem στα λατινικά σημαίνει επτά. ÎŒταν ÏŒμως καθιερÏŽθηκε το ιουλιανÏŒ ημερολÏŒγιο με πρÏŽτο μήνα του έτους τον Ιανουάριο, ο Σεπτέμβριος έγινε ένατος. Η 1η του Σεπτέμβρη θεωρείται η αρχή του εκκλησιαστικού έτους, αποτελεί την Αρχή της Ινδίκτου, απÏŒ την λατινική λέξη indictio (επιβολή φÏŒρου), την οποία εισήγαγε ο Καίσαρας Αύγουστος ÏŒταν διέταξε να γίνει γενική απογραφή των κατοίκων του ρωμαÏŠκού κράτους και να εισπραχθούν φÏŒροι την 1η του Σεπτέμβρη. Η ΙνδικτιÏŽνα είναι τρÏŒπος μέτρησης του χρÏŒνου ανά 15ετίες, με αφετηρία τη γέννηση του Χριστού ή απÏŒ το 3 π.Χ. Η 23η του Σεπτέμβρη, γενέθλια ημέρα του αυτοκράτορα της ΡÏŽμης Οκταβιανού, καθορίστηκε ως Πρωτοχρονιά και ως Αρχή της Ινδίκτου. Η Εκκλησία σ' αυτήν την Πρωτοχρονιά τοποθέτησε τη γιορτή της σύλληψης του ΠροδρÏŒμου, που αποτελεί το πρÏŽτο γεγονÏŒς της ευαγγελικής ιστορίας, ενÏŽ το 462 μ.Χ. η εκκλησιαστική Πρωτοχρονιά μετατέθηκε την 1η Σεπτεμβρίου, για πρακτικούς λÏŒγους.

Τον Σεπτέμβριο αρχίζει και το γεωργικÏŒ έτος, καθÏŽς τÏŒτε ξεκινούν ÏŒλες οι αγροτικές εργασίες. Λέγεται και «Τρυγητής», γιατί τÏŒτε γίνεται ο τρύγος των αμπελιÏŽν, ενÏŽ αρχίζει η σπορά και το ÏŒργωμα. Στις 2 του Σεπτέμβρη είναι η γιορτή του Αγίου Μάμα, που θεωρείται προστάτης των βοσκÏŽν. Στις 14 του Σεπτέμβρη είναι η μεγάλη γιορτή της ÎŽψωσης του Τιμίου Σταυρού. Στις 23 του μήνα είναι η φθινοπωρινή ισημερία και η νύχτα θα έχει μεγαλύτερη διάρκεια απÏŒ την ημέρα έως την εαρινή ισημερία.

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

ΑπÏŒ την λέξη octo, που σημαίνει οκτÏŽ, πήρε ο ΟκτÏŽβριος το ÏŒνομά του, μιας και στο παλαιÏŒ ρωμαÏŠκÏŒ ημερολÏŒγιο ήταν ο ÏŒγδοος μήνας. Το 46 π.Χ. με την αλλαγή του ημερολογίου έγινε ο δέκατος μήνας, αλλά κράτησε το ÏŒνομά του. Το ΙουλιανÏŒ ημερολÏŒγιο είχε απÏŒκλιση μίας ημέρας κάθε 128 χρÏŒνια απÏŒ το πραγματικÏŒ τροπικÏŒ έτος και έτσι το 1582 καταμετρήθηκαν 10 ημέρες απÏŒκλισης, οπÏŒτε ο Πάπας ΓρηγÏŒριος ο 13ος θέσπισε το ΓρηγοριανÏŒ ημερολÏŒγιο τον ΟκτÏŽβριο του 1582 και την 4η Οκτωβρίου αυτού του έτους την διαδέχτηκε η 15η Οκτωβρίου αντί της 5ης, για να αφαιρεθούν οι 10 ημέρες οι οποίες είχαν καταμετρηθεί, χωρίς ωστÏŒσο να έχουν διανυθεί και να επανέλθει η εαρινή ισημερία στην 21η Μαρτίου.

Τον ΟκτÏŽβριο τον λέμε και «Βροχάρη», για τις ευεργετικές για τους γεωργούς βροχές του. ΑκÏŒμα τον ονομάζουμε «Σποριά» ή «ΣπαρτÏŒ», γιατί αρχίζει η σπορά στους αγρούς, αλλά και «ΑÏŠ–Δημητριάτη», για τη μεγάλη γιορτή του Αγίου Δημητρίου.

Ο ΟκτÏŽβριος είναι ο μήνας των χρυσανθέμων.

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ

Είναι ο ενδέκατος μήνας του έτους σύμφωνα με το τωρινÏŒ ημερολÏŒγιο, αλλά κατά το παλαιÏŒ ρωμαÏŠκÏŒ ημερολÏŒγιο ήταν ο ένατος μήνας, γι' αυτÏŒ και το ÏŒνομά του προέρχεται απÏŒ τον αριθμÏŒ εννέα, που στα λατινικά είναι novem. Είναι ο τελευταίος μήνας του φθινοπÏŽρου και ο μήνας που αρχίζει η συγκομιδή της ελιάς, ενÏŽ τελειÏŽνει η σπορά και τα κοπάδια κατεβαίνουν στα χειμαδιά τους να ξεχειμωνιάσουν. Το πρÏŽτο δεκαπενθήμερο του Νοέμβρη βασιλεύει η Πούλια (πλειάδες), γεγονÏŒς που σηματοδοτεί τον ερχομÏŒ του χειμÏŽνα. Τον λέμε «Κρασομηνά», γιατί ανοίγονται τα καινούργια κρασιά, «Ανακατωμένο», για τον άστατο καιρÏŒ του, «Χαμένο», γιατί είναι μεγάλες οι νύχτες του και οι μικρÏŒτερες στη διάρκεια του έτους οι μέρες του, αλλά και «Αρχαγγελίτη», απÏŒ τη μεγάλη γιορτή των Αρχαγγέλων Γαβριήλ και Μιχαήλ στις 8 Νοεμβρίου.

Έχει πάρα πολλές θρησκευτικές γιορτές, ÏŒπως του Αγίου Μηνά, των Αγίων Αναργύρων, των Αγίων Ακινδύνων, του Αγίου Φιλίππου, του Αγίου Ανδρέα, τα ΕισÏŒδια της ΘεοτÏŒκου, της Αγίας Αικατερίνης κ.λπ.

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Ο τελευταίος μήνας του έτους, ο πρÏŽτος του χειμÏŽνα, ο δέκατος του παλιού ρωμαÏŠκού ημερολογίου, απÏŒ ÏŒπου πήρε και το ÏŒνομά του. Decem στα λατινικά είναι το δέκα. Είναι ένας μήνας γεμάτος απÏŒ γιορτές, του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Σάββα, της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Σπυρίδωνα, του Αγίου Ελευθερίου και άλλες, με μεγαλύτερη την γιορτή της γέννησης του Χριστού, τα Χριστούγεννα, στις 25 του μήνα.

Τον λένε και «Χιονιά», «Ασπρομηνά», «Χριστουγεννιάτη», «Χριστιανάρη», «Δεκέμπρη», «ΑÏŠ–Νικολιάτη». Είναι ο μήνας με τις λιγÏŒτερες ÏŽρες φωτÏŒς στο βÏŒρειο ημισφαίριο και τις περισσÏŒτερες ÏŽρες φωτÏŒς στο νÏŒτιο ημισφαίριο, μιας και ο ήλιος έχει τÏŽρα τη μεγαλύτερη απÏŒκλιση νÏŒτια του Ισημερινού. Στις 22 του μηνÏŒς είναι το χειμερινÏŒ ηλιοστάσιο, οπÏŒτε η απÏŒκλιση του ήλιου νÏŒτια του Ισημερινού αρχίζει να λιγοστεύει και έτσι αρχίζει να μεγαλÏŽνει η ημέρα και να μικραίνει η νύχτα.

Κατά την παράδοση, στις 25 του μήνα ξεχύνονται οι καλικάντζαροι στον επάνω κÏŒσμο και παραμένουν μέχρι τα ΦÏŽτα, οπÏŒτε εξαφανίζονται με τον αγιασμÏŒ των υδάτων. Είναι δαιμÏŒνια τα οποία βγαίνουν απÏŒ τη γη αυτÏŒ το δωδεκαήμερο, που τα νερά είναι αβάπτιστα, για να πειράξουν τους ανθρÏŽπους. Φοβούνται τις φωτιές και τα κουδούνια, γι' αυτÏŒ σε πολλές περιοχές της Ελλάδας ανάβουν φωτιές και τραγουδάνε χτυπÏŽντας κουδούνια.

Ξέρετε από πού πήραν τα ονόματά τους οι 12 μήνες του χρόνου; νέα, eidiseis, ειδήσεις, news