Ο ÎœÏθος της ΠανδώÏας και η αλήθεια για το «Κουτί της ΠανδώÏας»
Περιγραφή του ΜÏθου
Μετά απÏŒ την κλοπή της Ιερής Φωτιάς απÏŒ τον ΠρομηθÎα, η ζωή πάνω στη γη Îγινε πιο ευτυχισμÎνη γιατί ο Τιτάνας ΠρομηθÎας Îμαθε στους ανθρÏŽπους διάφορες τÎχνες και τους χάρισε κάθε λογής γνÏŽσεις. Ο Δίας τιμÏŽρησε σκληρά ÏŒχι μÏŒνο τον κλÎφτη αλλά και τον κλεπταποδÏŒχο δηλαδή το ανθρÏŽπινο γÎνος. Για το σκοπÏŒ αυτÏŒ πρÏŒσταξε τον Ήφαιστο να πλάσει με χÏŽμα και νερÏŒ Îνα ανθρÏŽπινο ομοίωμα γυναίκας στο οποίο Îδωσε ζωή, γλυκιά φωνή και ταυτÏŒχρονα ομορφιά παρÏŒμοια με τις αθάνατες θεÎς. ΚατÏŒπιν την παρÎδωσε στους θεοÏς του ΟλÏμπου οι οποίοι την στÏŒλισαν με ÏŒλα τα χαρίσματά τους, δίνοντάς της ο καθÎνας απÏŒ Îνα θεÏŠκÏŒ δÏŽρο, εξ’ ου και η προÎλευση του ονÏŒματÏŒς της ‘ΠανδÏŽρα’ (Παν+ δÏŽρα). ÎŒταν πια ήταν Îτοιμη, ο Δίας της Îδωσε Îνα κουτί(πιθάρι), ÏŒπου περιείχε τα γαμήλια δÏŽρα του και πρÏŒσταξε τον Ερμή να την πάει στον ΠρομηθÎα, προσφÎροντάς την για σÏζυγÏŒ του, ο οποίος ÏŒντας πανÎξυπνος υποπτεÏθηκε την παγίδα και αρνήθηκε. ΤÏŒτε ο Ερμής, σÏμφωνα με τις οδηγίες του Δία, την πρÏŒσφερε στον άμυαλο αδελφÏŒ του, ΕπιμηθÎα, που θαμπÏŽθηκε απÏŒ την ομορφιά της ΠανδÏŽρας και τη δÎχθηκε παρά τις επίμονες συμβουλÎς του αδελφοÏ του ΠρομηθÎα να μη δεχθεί ποτÎ δÏŽρα σταλμÎνα απÏŒ το Δία. Ο ΕπιμηθÎας λοιπÏŒν δεν τον άκουσε.. η ΠανδÏŽρα τον μάγεψε με την ομορφιά της και στο τÎλος την παντρεÏτηκε. Δεν άργησε ÏŒμως να μάθει πÏŒσα δεινά κουβάλησε μαζί της για τους ανθρÏŽπους. ΚανÎνας δεν ήξερε τι υπήρχε μÎσα στο κουτί(πιθάρι) και κανÎνας δεν τολμοÏσε να το ξεσκεπάσει. Εκείνος περίεργος να δει τα δÏŽρα του Δία σήκωσε το βαρÏ καπάκι και πλήθος συμφορÏŽν αγνÏŽστων μÎχρι τÏŒτε στους ανθρÏŽπους, πÏŒνοι, οδÏνες, θάνατος ξεχÏθηκαν πάνω στη γη. ΜÏŒνο η Ελπίδα είχε απομείνει στον πάτο του πιθαριοÏ!
Ο ΜÏθος της ΠανδÏŽρας ίδιος στον κεντρικÏŒ του άξονα σÏŽζεται σε διάφορες εκδοχÎς (ΗσιÏŒδου, ΑισÏŽπου, ΑισχÏλου), ÏŒπως επίσης συναντάται και σε ÏŒλους τους ΑνατολικοÏς λαοÏς. ΣαφÎστατη είναι η ομοιÏŒτητά σε μια παραλλαγή του, πιθανÏŒτατα η παλαιÏŒτερη ÏŒλων, σÏμφωνα με την οποία ο Δίας γÎμισε πραγματικά δÏŽρα στο κουτί δίνοντας ÏŒμως την εντολή να μην ανοιχτεί ποτÎ. Περίεργη καθÏŽς ήταν η ΠανδÏŽρα το άνοιξε με αποτÎλεσμα ÏŒλα τα καλά που περιείχε, ÏŒλα τα αγαθά που ο Δίας είχε χαρίσει στους ανθρÏŽπους, με εξαίρεση την Ελπίδα, πÎταξαν πάλι προς τον ουρανÏŒ και προς τους Αθάνατους ΘεοÏς.
Ανάλυση και σχÏŒλια
ΜÏθοι με θÎμα τη δημιουργία του ανθρÏŽπου απÏŒ χÏŽμα και νερÏŒ μας είναι γνωστοί απÏŒ πολλοÏς λαοÏς. Στους ΑιγÏπτιους ο Χνουμ, ο δημιουργÏŒς πηλοπλάστης θεÏŒς ήταν αυτÏŒς που Îπλαθε τους ανθρÏŽπους με πηλÏŒ. Στους Βαβυλωνίους, οι ανθρωποπλάστες θεοί ΜαρδοÏκ και Έα, Îσφαζαν κάποιο θεÏŒ, εξιλαστήριο θÏμα, Îπαιρναν το αίμα και το ανακάτευαν με χÏŽμα, το ζÏμωναν και Îπλαθαν τον άνθρωπο. Στην Ελληνική Μυθολογία η ΠανδÏŽρα αναφÎρεται ως η πρÏŽτη θνητή γυναίκα πλασμÎνη απÏŒ πηλÏŒ, η πρÏŽτη φωνή των Αρχαίων Ελληνίδων. Ο μÏθος της Îχει πρÏŒτυπο το μÏθο της Γης, άρα σαν ηρωίδα δεν είναι άλλη απÏŒ την ίδια τη θεά Γη, που τη λάτρευαν σαν ‘ΠανδÏŒτρεια’, ‘ΑνησιδÏŽρα’ γιατί δωρίζει τα πάντα στα πλάσματά της.
ΘεωρÏŽ ÏŒτι είναι αναγκαίο να αναφερθÏŽ στην παραλλαγή του ΗσιÏŒδου που αν και η αρχαιÏŒτερη που κατÎχουμε δεν Îχει διασÏŽσει το αρχικÏŒ νÏŒημα του μÏθου. Στη ‘ΘεογονÎ¯α’ και στο ‘Îˆργα και ΗμÎραι’ ο ποιητής επηρεασμÎνος απÏŒ τις λαÏŠκÎς ιστορίες για την πονηριά της γυναίκας και τις ολÎθριες συνÎπειÎς της, ÏŒντας μÎγας μισογÏνης και οπαδÏŒς του γνωστοÏ δÏŒγματος «’εκ γυναικÏŒς ’ερρÏη τα φαυλα» οικοδομεί την πιο ακραία απαισιÏŒδοξη φιλοσοφία του για την καταγωγή του κακοÏ. Παρουσιάζει δηλαδή την ΠανδÏŽρα ως το χειρÏŒτερο δÏŽρο που θα μποροÏσαν να κάνουν οι θεοί στον άνθρωπο, «το ÏŒμορφο κακÏŒ», την «παγίδα για τους θνητοÏς». Έτσι περιορίζει το θÎμα του μÏθου στη δημιουργία της γυναίκας διαστρÎφοντας το νÏŒημά του. Με λίγα λÏŒγια Îχει προσαρμÏŒσει τα πάντα στους δικοÏς του σκοποÏς (Ο ΧαμÎνος Παράδεισος εξ’ αιτίας της πρÏŽτης θνητής γυναίκας ,της ΠανδÏŽρας, -ανάλογη της ιστορίας της βιβλικής ΕÏας και του απαγορευμÎνου καρποÏ).
Ο μÏθος περιÎχει πολλαπλά στοιχεία γι’ αυτÏŒ και αποδείχθηκε διαχρονικÏŒς. Τι σημαίνουν και πως ερμηνεÏονται στην εποχή μας! Ποια είναι η αλήθεια για το περιβÏŒητο «Κουτί της ΠανδÏŽρας»! Ο ΠρομηθÎας αντιπροσωπεÏει τον άνθρωπο που προβλÎπει, που προνοεί, που γνωρίζει απÏŒ την αρχή. Σε αντίθεση με τον αδελφÏŒ του ΕπιμηθÎα που αντιπροσωπεÏει τον άνθρωπο που αποκτά γνÏŽση εκ των υστÎρων. Η ιερή φωτιά συμβολίζει το φως, τη γνÏŽση, την αλήθεια και την αγάπη. Το κουτί συμβολίζει την άγνωστη ψυχή μας, χάριν της οποίας η ζωή αποκτά νÏŒημα, υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει πάντοτε μπροστά μας γεμάτο απρÏŒσμενους θησαυροÏς που κάποιες φορÎς δεν είμαστε Îτοιμοι να τους δεχθοÏμε για να ευεργετηθοÏμε. ÎŒλα είναι συνάρτηση της ελεÏθερης βοÏλησής μας, μια αυστηρÏŽς προσωπική μας υπÏŒθεση γιατί τα δÏŽρα βρίσκονται κλεισμÎνα, εκείνος που τα ανοίγει θα πρÎπει να γνωρίζει, να νοιÏŽθει προσωπική ευθÏνη για το τι θα του συμβεί. ΑκÏŒμη και αυτά που θα θεωρήσει συμφορÎς "δεινά", αν ελευθερÏŽσει τη δÏναμή του θα αποκτήσει μια ανÏŽτερη πνευματική υπÏŒσταση(γνÏŽση της αλήθειας). Άλλωστε δεν είναι τυχαίο που η Ελπίδα παρÎμεινε στον πάτο του κουτιοÏ(μÎσα στην ψυχή). Έντεχνα συνÎβη για να μη χαθεί η ίδια η Ελπίδα, δηλαδή η επαφή με τον εσÏŽτερο εαυτÏŒ μας ακÏŒμη και ÏŒταν η ελεÏθερη βοÏληση μας οδηγεί σε αδιÎξοδα.
Ο μÏθος δεν αναφÎρει την κατηγορία εκείνων των ανθρÏŽπων που δεν Îχουν τη δυνατÏŒτητα να δουν το κουτί ή ίσως δεν του προσδίδουν τη σημασία που του αξίζει ή δεν ενδιαφÎρονται για το περιεχÏŒμενÏŒ του ή τη χρήση του. Ο μÏθος απευθÏνεται στον άνθρωπο που δÎχθηκε τη φωτιά(ΓΝΩΣΗ) του ΠρομηθÎα, στον άνθρωπο που οφείλει να ερμηνεÏει σε ÏŒσο βάθος μπορεί να φτάσει, αναλÏŒγως των δυνατοτήτων που διαθÎτει για να ανακαλÏψει ‘Τι είναι το κουτί’ ή ‘Τι σημαίνει γι’ αυτÏŒν το δÏŽρο’ Î® ‘Τι θα το κάνει’ Î® ‘Πως θα το χρησιμοποιήσει’ Î® ‘Για ποιÏŒν λÏŒγο του το προσÎφεραν’. ΑγαπημÎνοι συνοδοιπÏŒροι, το κουτί της ΠανδÏŽρας βρίσκεται μπροστά σας!
«Θα επιλÎξετε να το ανοίξετε ή θα το αφήσετε κλειστÏŒ»
ΣκÎψου... πριν μιλήσεις!
