ΙΘΑΚΗ - ΚΑΒΑΦΗΣ
Πάντα στο νου σου, να ‘χεις την Ιθάκη!
Σα βγεις στον πηγαιμÏŒ για την Ιθάκη, να εÏχεσαι νάναι μακρÏς ο δρÏŒμος,
Γεμάτος περιπÎτειες, γεμάτος γνÏŽσεις. Τους ΛαιστρυγÏŒνας και τους ΚÏκλωπας,
Τον θυμωμÎνο ΠοσειδÏŽνα μη φοβάσαι, τÎτοια στο δρÏŒμο σου ποτÎ σου δεν θα βρεις,
αν μÎν’ η σκÎψις σου υψηλή, αν εκλεκτή συγκίνησις το πνεÏμα και το σÏŽμα σου αγγίζει.
Τους ΛαιστρυγÏŒνας και τους ΚÏκλωπας, τον άγριο ΠοσειδÏŽνα δεν θα συναντήσεις,
Αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου, αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρÏŒς σου.
Να εÏχεσαι νάναι μακρÏς ο δρÏŒμος. Πολλά τα καλοκαιρινά πρωϊά να είναι
Που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά θα μπαίνεις σε λιμÎνας πρωτοειδωμÎνους
Να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά, και τες καλÎς πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,
ΣεντÎφια και κοράλια, κεχριμπάρια κ’ Îβενους, και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
ÎŒσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά σε πÏŒλεις ΑιγυπτιακÎς πολλÎς να πας,
Να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμÎνους.
Πάντα στο νου σου νάχεις την Ιθάκη. Το φθάσιμον εκεί εÎ¯ν’ ο προορισμÏŒς σου.
Αλλά μη βιάζεις το ταξείδι διÏŒλου. Καλλίτερα χρÏŒνια πολλά να διαρκÎσει
Και γÎρος πια ν’ αράξεις στο νησί, πλοÏσιος με ÏŒσα κÎρδισες στο δρÏŒμο,
Μη προσδοκÏŽντας πλοÏτη να σε δÏŽσει η Ιθάκη.
Η Ιθάκη σ’ Îδωσε τ’ ωραίο ταξείδι. Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρÏŒμο.
Άλλα δεν Îχει να σε δÏŽσει πια. Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γÎλασε.
Έτσι σοφÏŒς που Îγινες, με τÏŒση πείρα, ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν.
Κωνσταντίνος Καβάφης
ΓραμμÎνο το 1911, ο ποιητής χρησιμοποιεί δεÏτερο πρÏŒσωπο κερδίζοντας την αμεσÏŒτητα με τον αναγνÏŽστη του. Το ποίημα αναφÎρεται στο ταξίδι προς την Ιθάκη αλλά ÏŒχι ως Îνα ταξίδι επιστροφής ÏŒπως εκείνο του ΟδυσσÎα μα ως Îνα ταξίδι πηγαιμοÏ. Ο ποιητής εÏχεται στον αναγνÏŽστη που πηγαίνει προς την Ιθάκη να κάνει Îνα ταξίδι ÏŒπου θα διαρκÎσει πολÏ χρÏŒνο και θα είναι γεμάτο με περιπÎτειες δηλαδή γνÏŽσεις και εμπειρίες. Δε θα υπάρξουν εμπÏŒδια με ΛαιστρυγÏŒνες και ΚÏκλωπες οÏτε αξεπÎραστες δυσκολίες αρκεί ο ταξιδιÏŽτης να μην ασχοληθεί με ασήμαντες, ανοÏσιες σκÎψεις και απολαÏσεις παρά μÏŒνο να φροντίζει για τις πνευματικÎς του ανάγκες, Îχοντας καθαρÏŒ πνεÏμα. Για τον ταξιδιÏŽτη του ποιήματος δεν υπάρχει κίνδυνος να συναντήσει τα εμπÏŒδια του ΟδυσσÎα μÏŒνο αν φοβηθεί ή δραματοποιήσει τα δικά του μικρά προβλήματα ή στήσει ο ίδιος εμπÏŒδια στο δρÏŒμο του ή φοβηθεί να τολμήσει να διεκδικήσει τα ÏŒνειρά του.
Συνεχίζει ο ποιητής προτρÎποντάς μας να ευχÏŒμαστε να διαρκÎσει πολÏ αυτÏŒ το ταξίδι μας επειδή θεωρεί ÏŒτι είναι σημαντικÏŒ και το ταυτίζει με το ταξίδι της ζωής μας. Να είναι πολλά τα πρωινά μας στα νÎα λιμάνια, να γνωρίσουμε νÎους τÏŒπους, νÎους ανθρÏŽπους, ξÎνους πολιτισμοÏς, να βιÏŽσουμε νÎες εμπειρίες μÎσω των οποίων θα μπορÎσουμε να πλουτίσουμε τις γνÏŽσεις μας. Άλλωστε η γνÏŽση για τον ποιητή είναι το σπουδαιÏŒτερο απÏŒκτημα του ανθρÏŽπου που κατακτά κατά τη διάρκεια του ταξιδιοÏ του στη ζωή. Γι’ αυτÏŒ θα πρÎπει να Îχουμε ως στÏŒχο ζωής, ως τελικÏŒ προορισμÏŒ την Ιθάκη δίχως να συμβιβαζÏŒμαστε ή να εγκαταλείπουμε ποτÎ την προσπάθειά μας για τον τερματισμÏŒ αυτοÏ του ταξιδιοÏ μας. Δε χρειάζεται να βιαστοÏμε, μιας και η Ιθάκη δεν Îχει πλοÏτο να μας δÏŽσει, απλά ταυτίζεται με το τÎλος της ζωής μας και θα πρÎπει να καταφÎρουμε να φτάσουμε σ’ αυτήν πλοÏσιοι απÏŒ γνÏŽσεις και εμπειρίες.
Η Ιθάκη είναι το κίνητρο, είναι ο λÏŒγος για τον οποίο ξεκινήσαμε το ταξίδι, εξ’ αιτίας της μπορÎσαμε να γνωρίσουμε τÏŒσους νÎους τÏŒπους και ανθρÏŽπους. Είναι το ιδανικÏŒ που θÎτουμε στη ζωή μας, ο στÏŒχος που μας δίνει κουράγιο να αντιμετωπίζουμε τις αντιξοÏŒτητες και να ξεπερνάμε τις δυσκολίες. Ουσιαστικά η Ιθάκη του ποιητή είναι μÏŒνον ο προορισμÏŒς, δεν Îχει τίποτα να μας προσφÎρει εκτÏŒς απÏŒ το ταξίδι.
ΣκÎψου… πριν μιλήσεις!
