ΠεÏιμÎνοντας ειÏηνικά το θάνατο… Όπως Ï€Ïόσταζε ο Îόμος!
Ο Σωκράτης κάνει τον επίλογο της ζωής του!
‘Αλλά τÏŽρα είναι ÏŽρα να φÏγουμε, εγÏŽ για να πεθάνω και σεις για να ζήσετε…..
Ποιοι απÏŒ μας πηγαίνουν σε καλÏτερο πράγμα είναι άγνωστο σε ÏŒλους, εκτÏŒς απÏŒ το ΘεÏŒ’.
Με τα παραπάνω λÏŒγια Îκλεισε την απολογία του. ΓιÏŒς του Σωφρονίσκου και της ΦιλαρÎτης γεννήθηκε και Îζησε στην Αθήνα (470-399π.Χ). Ο Îˆλληνας φιλÏŒσοφος θεωρείται μία απÏŒ τις σημαντικÏŒτερες φυσιογνωμίες του παγκοσμίου πνεÏματος, πολιτισμοÏ και ΠατÎρας της Δυτικής Φιλοσοφίας. Ο Σωκράτης δε δίδαξε συστηματικά, δεν ίδρυσε Σχολή, δεν πληρωνÏŒταν απÏŒ τους μαθητÎς του (σε αντίθεση με τους σοφιστÎς) αλλά διαλεγÏŒταν σε κάθε σημείο της πÏŒλης, με ανθρÏŽπους κάθε κοινωνικής τάξης. Παρουσίαζε και συζητοÏσε τις φιλοσοφικÎς του Îρευνες και αναζητήσεις σε μία τραυματισμÎνη ΑθηναÏŠκή κοινωνία. Σε μία κοινωνία ÏŒπου είχε προηγηθεί ο ΠελοποννησιακÏŒς πÏŒλεμος, σε μία κοινωνία προβληματική ÏŒπου βίωσε το αυταρχικÏŒ πολίτευμα των Τριάκοντα Τυράννων, στον Αθηναίο πολίτη ÏŒπου η ιστορία Îδειξε ÏŒτι δεν ήτανε ÏŽριμος να δεχθεί τη σκÎψη του μεγάλου ΦιλοσÏŒφου. Κάτω απÏŒ αυτÎς τις συνθήκες ήταν πολÏ εÏκολο να βρεθοÏν κατήγοροι και κατηγορίες. Έτσι το 399π.Χ. διατυπÏŽθηκε εναντίον του κατηγορία για ασÎβεια προς τους θεοÏς και για διαφθορά των νÎων.
Του επιβάλλεται η ποινή του θανάτου!
Μετά την ανακοίνωση της θανατικής καταδίκης ο Σωκράτης απευθÏνει λÏŒγο προς τους δικαστÎς που τον καταδίκασαν, προς τους δικαστÎς που του Îδωσαν αθωωτική ψήφο και προλÎγει στους Αθηναίους ÏŒτι με την καταδίκη του Îδωσαν ÏŒπλα σ’ αυτοÏς που θÎλουν να δυσφημοÏν την πÏŒλη..(Βιάστηκαν , γιατί εάν είχαν λίγη υπομονή, ο θάνατος θα ερχÏŒταν μÏŒνος του, λÏŒγω της μεγάλης ηλικίας του). ΠοτÎ, κανείς δεν πρÎπει να ξεχάσει ÏŒτι ο Σωκράτης δεν καταδικάστηκε απÏŒ Îλλειψη πειστικÏŽν επιχειρημάτων αλλά απÏŒ Îλλειψη θράσους και αναισχυντίας και ακÏŒμη απÏŒ Îλλειψη αναξιοπρÎπειας, γιατί δε θÎλησε να καταφÏγει σε θρήνους και παρακλήσεις και γενικά σε ανελεÏθερα , δουλοπρεπή μÎσα για να πετÏχει την απαλλαγή του . ÎŒμως δε μετανοεί γι’ αυτÏŒ, οÏτε για τον τρÏŒπο της απολογίας του, γιατί θα του ήταν αδÏνατο να ζήσει χάρη στον οίκτο των δικαστÏŽν. ΒÎβαια είναι δυνατÏŒν κανείς να αποφÏγει τον θάνατο, αρκεί να χρησιμοποιήσει ευτελή μÎσα ÏŒπως ικεσίες, παρακλήσεις, λιποταξίες κ.τ.λ. ÎŒμως δεν είναι δυνατÏŒν, είναι δÏσκολο, να αποφÏγει κανείς την κακία, γιατί αυτή τρÎχει γρηγορÏŒτερα απÏŒ το θάνατο. Έτσι ο μεν Σωκράτης επειδή είναι γÎροντας και αργÏŒς πιάστηκε απÏŒ το θάνατο, οι δε κατήγοροί του πιάστηκαν απÏŒ την κακία. Και γι’ αυτÏŒ η Îκβαση της δίκης να ήταν τÎτοια. Ο μεν Σωκράτης να θανατωθεί, οι δε κατήγοροί του να μείνουν με το στίγμα των κακÏŽν, μοχθηρÏŽν και άδικων ανθρÏŽπων.
Η καταδίκη σε θάνατο αποτελεί αγαθÏŒ!
Ο Σωκράτης ισχυρίζεται ÏŒτι ο θάνατος μπορεί να είναι είτε ανυπαρξία είτε αναισθησία και μοιάζει με Ïπνο δίχως ÏŒνειρα, πράγμα το οποίο θα το ζήλευε ÏŒχι μÏŒνον απλÏŒς ιδιÏŽτης αλλά και ο ίδιος ο μÎγας βασιλεÏς της Περσίας, αν μάλιστα υπολογίσει τις νÏχτες και μÎρες της ζωής του που είναι επιβαρυμÎνες απÏŒ πίκρες και καταθλιπτικά ÏŒνειρα. Στην περίπτωση αυτή ο θάνατος είναι κÎρδος αν υπολογίσει κανείς ÏŒτι ολÏŒκληρη η αιωνιÏŒτητα δε φαίνεται μεγαλÏτερη απÏŒ μία ατÎλευτη νÏχτα. ΑκÏŒμη ο θάνατος μπορεί να είναι μια μορφή αποδημίας σε άλλο τÏŒπο, ÏŒπου βρίσκονται οι ψυχÎς των νεκρÏŽν. Ο οποιοσδήποτε θα δεχÏŒταν να πληρÏŽσει για να πάει εκεί ÏŒπου θα συναντήσει τους πραγματικοÏς δικαστÎς ÏŒπως ο Μίνωας, ο Ραδάμανθος και ο ΑιακÏŒς μα και ÏŒλους τους άλλους ήρωες, τους ποιητÎς και τους μουσικοÏς, τον ΟρφÎα, τον Μουσαίο, τον Ησίοδο και τον ÎŒμηρο ΑκÏŒμη τους ΤρωÏŠκοÏς ήρωες που πÎθαναν απÏŒ άδικη κρίση τον Παλαμήδη και τον Αίαντα. ÎŒμως το πιο μεγάλο κÎρδος θα ήταν ÏŒτι ο Σωκράτης θα μποροÏσε να ελÎγχει και να εξετάζει τους ανθρÏŽπους του Άδη χωρίς να κινδυνεÏει να θανατωθεί. Γιατί θα αισθάνεται μεγάλη ευτυχία να εξετάζει τον ΑγαμÎμνονα, τον ΟδυσσÎα, τον Σίσυφο και άλλους πολλοÏς. ‘Μεγάλη ευτυχία θα υπάρχει εκεί, αν τα πράγματα είναι Îτσι’.
Ο Σωκράτης δε μνησικακεί κατά των δικαστÏŽν!
ΤελειÏŽνοντας την απολογία του εμψυχÏŽνει τους αθωωτικοÏς δικαστÎς λÎγοντάς τους ÏŒτι θα Îχουν την εÏνοια του θεοÏ, γιατί αποδείχτηκαν άνδρες αγαθοί και δίκαιοι, συνιστÏŽντας τους να είναι θαρραλÎοι και να Îχουν υπ’ ÏŒψιν τους ÏŒτι για Îναν καλÏŒ άνθρωπο δεν υπάρχει κακÏŒ. Μετά απευθÏνει λίγα λÏŒγια στους καταδικαστικοÏς και τους κατηγÏŒρους του. Με καταπληκτική μεγαλοψυχία τους συγχωρεί. ‘Δεν με καταδίκασαν γιατί είχαν τις δικÎς μου αντιλήψεις για τον θάνατο αλλά νομίζοντας ÏŒτι με βλάπτουν’. Παρακαλεί τÎλος ÏŒλους να επιπλήττουν συνεχÏŽς τα παιδιά του, αν φαίνεται ÏŒτι ενδιαφÎρονται περισσÏŒτερο για τα χρήματα παρά για την αρετή και αν υπερηφανεÏονται ÏŒτι είναι άξιοι ενÏŽ στην πραγματικÏŒτητα δεν είναι.
Βαδίζοντας στο δεσμωτήριο!
Η θανατική εκτÎλεση καθυστÎρησε Îνα μήνα περίπου λÏŒγω της τρικυμίας απÏŒ την οποία εμποδίστηκε το ιερÏŒ πλοίο να επιστρÎψει Îγκαιρα στην Αθήνα απÏŒ τη Δήλο ÏŒπου είχε πάει για τις εορτÎς του ΑπÏŒλλωνα. ΑπÏŒ το διάλογο του Κρίτωνος μαθαίνουμε ÏŒτι ο Σωκράτης θα μποροÏσε να σωθεί με τη βοήθεια των φίλων και μαθητÏŽν του που είχαν τη δυνατÏŒτητα να τον βοηθήσουν να αποδράσει. Ο Î¯διος αρνήθηκε και ως νομοταγής πολίτης ήπιε το κÏŽνειο, ÏŒπως πρÏŒσταζε ο νÏŒμος σÏμφωνα με την απÏŒφαση του δικαστηρίου της Ηλιαίας, αποτελοÏμενο απÏŒ 6000 Αθηναίους πολίτες.
Είναι αξιοσημείωτο να αναφÎρω ÏŒτι ο Πλάτωνας κλείνοντας την ‘ΑπολογÎ¯α’ για Ïστατη φορά θÎλησε να παρουσιάσει την ευσÎβεια του Σωκράτη, τον οποίο η ΑθηναÏŠκή δικαιοσÏνη καταδίκασε ως ασεβή προς τους θεοÏς. Ο θεÏŒς, στο τÎλος της Απολογίας το οποίο συμπίπτει με το τÎλος της ζωής του ΑνθρÏŽπου-Σωκράτη είναι ο μÏŒνος που ξÎρει και μπορεί να λÏσει τα μεταφυσικά προβλήματα. Ο Πλάτωνας επίσης κατÎληξε στο συμπÎρασμα ÏŒτι οι Αθηναίοι περισσÏŒτερο απÏŒ άγνοια καταδίκασαν τον Σωκράτη και λιγÏŒτερο απÏŒ πρÏŒθεση.
ΣκÎψου... πριν μιλήσεις!
