Η ΔιακήÏυξη της 3ης ΣεπτεμβÏίου 1974!
Η Διακήρυξη της 3ης Σεπτεμβρίου είναι ιδρυτική διακήρυξη του Πανελλήνιου ΣοσιαλιστικοÏ Κινήματος. Παρουσιάστηκε απÏŒ τον ΑνδρÎα ΠαπανδρÎου σε κεντρικÏŒ ξενοδοχείο της Αθήνας στις 3 Σεπτεμβρίου 1974.
Στην παρουσίαση είχαν παραστεί αρκετά στελÎχη του ΠΑΚ που ζοÏσαν μÎχρι την πτÏŽση της δικτατορίας στο εξωτερικÏŒ ÏŒπως και άλλα πρÏŒσωπα με συμμετοχή στον αντιδικτατορικÏŒ αγÏŽνα μεταξÏ των οποίων ο Σάκης Καράγιωργας. Αρκετοί απÏŒ τους παρÏŒντες και τις παροÏσες εντάχθηκαν στο ΠΑΣΟΚ και, αργÏŒτερα, εκλÎχτηκαν βουλευτÎς του κÏŒμματος ή άσκησαν υπουργικÎς θητείες στις μετÎπειτα κυβερνήσεις του κÏŒμματος.
Στις 3 Σεπτεμβρίου του 1974, ο ΑνδρÎας ΠαπανδρÎου ανακοίνωσε την ίδρυση του Πανελλήνιου ΣοσιαλιστικοÏ Κινήματος. Με βάση την ιδρυτική του διακήρυξη, σκοπÏŒς της δράσης του ΠΑΣΟΚ Î®ταν να επιφÎρει στη χÏŽρα:
1.Εθνική Ανεξαρτησία
2.ΛαÏŠκή Κυριαρχία
3.Κοινωνική ΑπελευθÎρωση και
4.Δημοκρατική διαδικασία.
Τις αρχÎς αυτÎς υποστήριζαν ο ίδιος ο ιδρυτής και πολλά απÏŒ τα ιδρυτικά στελÎχη. Ο ΑνδρÎας ΠαπανδρÎου κάλεσε σε αυτοοργάνωση τις λαÏŠκÎς δυνάμεις κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης.
Οι συστατικÎς ομάδες του ΠΑΣΟΚ
Ο καθηγητής πολιτικής επιστήμης Μιχάλης Σπουρδαλάκης κατατάσσει τα ιδρυτικά στελÎχη του ΠΑΣΟΚ σε τρεις κατηγορίες.[6] Η τυπολογία του είναι σε γενικÎς γραμμÎς, αλλά ÏŒχι οικουμενικά, αποδεκτή.
Οι αριστεροί σοσιαλιστÎς. Αυτή την ομάδα αποτελοÏσαν μÎλη του ΠΑΚ, νεολαίοι που πρωταγωνίστησαν στον αντιχουντικÏŒ αγÏŽνα και την εξÎγερση του Πολυτεχνείου, πρÏŽην μÎλη του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ και γενικÏŒτερα οι μεγάλες ριζοσπαστικοποιημÎνες μάζες που συγκροτοÏσαν την κομματική βάση του ΠΑΣΟΚ. Η πιο καθαρά σοσιαλιστική ομάδα μÎσα στο ΠΑΣΟΚ αποκαλοÏνταν «η Αριστερά της Αριστεράς». Πίστευαν γενικά στον σοσιαλιστικÏŒ μετασχηματισμÏŒ της ελληνικής κοινωνίας, στην εθνικοποίηση των μεγάλων επιχειρήσεων, στο τÎλος της εξάρτησης της χÏŽρας απÏŒ τις ΗΠΑ, στην παραδειγματική τιμωρία των χουντικÏŽν και σε μία επιθετική εξωτερική πολιτική
Οι εκσυγχρονιστÎς ή μεταρρυθμιστÎς σοσιαλδημοκράτες. ΣτελÎχη ÏŒπως ο ΚÏŽστας Σημίτης. ΑκαδημαÏŠκοί, δημοσιογράφοι και διανοοÏμενοι, ανήκαν στα μεσαία και ανÏŽτερα στρÏŽματα. Πίστευαν στον ευρωπαÏŠκÏŒ προσανατολισμÏŒ της Ελλάδας και σε μία γενικά μετριοπαθή και σοσιαλδημοκρατική πολιτική.
Οι «παλαιοκομματικοί» ή παλιοί βενιζελικοί και παλιοί φιλελεÏθεροι. ΣτελÎχη ÏŒπως ο ΜÎνιος ΚουτσÏŒγιωργας. Κεντρογενείς με σημεία αναφοράς τον ΕλευθÎριο ΒενιζÎλο, τον ΝικÏŒλαο Πλαστήρα και τον ΓεÏŽργιο ΠαπανδρÎου. Φανατικά αντιδεξιοί αλλά και αντικομμουνιστÎς, είχαν μεγάλες ικανÏŒτητες στην απÏŒκτηση και διατήρηση της εξουσίας. Γίνονταν συνεχÏŽς στÏŒχος κριτικής για λαÏŠκισμÏŒ (απÏŒ τους εκσυγχρονιστÎς) και για πολιτικαντισμÏŒ (απÏŒ τους αριστεροÏς), ÏŒμως χωρίς αυτοÏς πολÏ δÏσκολα θα Îφτανε το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία.
Τα πρÏŽτα χρÏŒνια
Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. συμμετείχε για πρÏŽτη φορά σε εθνικÎς εκλογÎς τον ΝοÎμβριο του 1974, αποσπÏŽντας ποσοστÏŒ 13,5%, που μεταφράστηκε στην ανάδειξη 15 βουλευτÏŽν. Στις βουλευτικÎς εκλογÎς του Νοεμβρίου του 1977 το ΠΑ.ΣΟ.Κ. διπλασίασε το ποσοστÏŒ του και εξÎλεξε 92 βουλευτÎς, καταλαμβάνοντας τη θÎση της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Βικιπαιδεία
