Τα «ΣεπτεμβÏιανά»
Στις 6 Σεπτεμβρίου του 1955 η είδηση της Îκρηξης αυτοσχÎδιου μηχανισμοÏ στο ΤουρκικÏŒ Προξενείο της Θεσσαλονίκης, το οποίο στεγάζεται μÎχρι και σήμερα, στο σπίτι που γεννήθηκε ο Κεμάλ ΑτατοÏρκ, ο ιδρυτής του σÏγχρονου ΤουρκικοÏ κράτους, αποτελεί την αφορμή για το προγκρÏŒμ κατά της ελληνικής κοινÏŒτητας της ΚωνσταντινοÏπολης – μια σειρά γεγονÏŒτων που Îμειναν γνωστά ως τα «Σεπτεμβριανά».
ΑποτÎλεσμα του προγκρÏŒμ της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου του 1955 ήταν να συρρικνωθεί σταδιακά ο πληθυσμÏŒς των 100.000 Ελλήνων που ζοÏσαν στην ΚωνσταντινοÏπολη. Ο αριθμÏŒς των Ελλήνων στην ΠÏŒλη σήμερα δεν ξεπερνά τις 2.000.
ΑπÏŒ την Îκρηξη στο σπίτι του ΑτατοÏρκ προκλήθηκαν μικρÎς υλικÎς ζημιÎς, παρÏŒλα αυτά ο τοÏρκικος τÏπος υπÏŒ την καθοδήγηση της κυβÎρνησης του ΔημοκρατικοÏ ΚÏŒμματος του Αντνάν ΜεντÎρες, διαστρεβλÏŽνουν το περιστατικÏŒ με τίτλους ÏŒπως «Îˆλληνες τρομοκράτες κατÎστρεψαν το πατρικÏŒ σπίτι του ΑτατοÏρκ». Το αποτÎλεσμα ήταν Îνας κατευθυνÏŒμενος ÏŒχλος να κυνηγά τον ελληνικÏŒ πληθυσμÏŒ.
Στις 5 το απÏŒγευμα, το μαινÏŒμενο πλήθος των 50.000 ατÏŒμων στράφηκε κατά των ελληνικÏŽν περιουσιÏŽν στη συνοικία ΠÎραν. Μεγάλος αριθμÏŒς διαδηλωτÏŽν μεταφÎρθηκε απÏŒ τη Δυτική Μικρά Ασία δωρεάν, αντί αμοιβής 6 δολαρίων, που ουδÎποτε τους δÏŒθηκε. 4.000 ταξί τους μετÎφεραν στον χÏŽρο των ταραχÏŽν, ενÏŽ φορτηγά του Δήμου της ΚωνσταντινοÏπολης είχαν αναπτυχθεί σε επίκαιρα σημεία της ΠÏŒλης, φορτωμÎνα με τσεκοÏρια, φτυάρια, ρÏŒπαλα, αξίνες, σφυριά, σιδερÎνιους λοστοÏς και μπιτÏŒνια βενζίνης.
Οι λεηλασίες κράτησαν μÎχρι τις πρωινÎς ÏŽρες της 7ης Σεπτεμβρίου, ÏŒταν επενÎβη ο στρατÏŒς, καθÏŽς η κατάσταση κινδÏνευε να τεθεί εκτÏŒς ελÎγχου.
Τα χαράματα της 7ης Σεπτεμβρίου, οι ταραχÎς μεταφÎρθηκαν στην ΣμÏρνη με τους ΤοÏρκους να καίνε το ελληνικÏŒ περίπτερο στην Διεθνή Έκθεση της ΣμÏρνης.
Η αρχική αιτιολογία της κυβÎρνησης ΜεντÎρες ήταν πως το προγκρÏŒμ πραγματοποιήθηκε απÏŒ τους κουμουνιστÎς. ΠαρÏŒλα αυτά τα συνεχή τηλεγραφήματα των ξÎνων πρÎσβεων στην Άγκυρα προς τις κυβερνήσεις τους διÎψευδαν αυτÏŒν τον ισχυρισμÏŒ.
Το πογκρÏŒμ κατά της ελληνικής κοινÏŒτητας της ΠÏŒλης προκάλεσε:
• τον θάνατο 16 Ελλήνων και τον τραυματισμÏŒ 32
• τον θάνατο ενÏŒς ΑρμÎνιου
• τον βιασμÏŒ 12 Ελληνίδων
• τον βιασμÏŒ αδιευκρίνιστου αριθμοÏ ανδρÏŽν (εξαναγκάστηκαν να υποστοÏν περιτομή)
• την καταστροφή:
4.348 εμπορικÏŽν καταστημάτων,
110 ξενοδοχείων,
27 φαρμακείων,
23 σχολείων,
21 εργοστασίων,
73 εκκλησιÏŽν,
περίπου 1000 κατοικιÏŽν, ÏŒλα ελληνικής ιδιοκτησίας.
Το οικονομικÏŒ κÏŒστος των ζημιÏŽν ανήλθε σε 150 εκατομμÏρια δολάρια και χιλιάδες Έλληνες ομογενείς μετανάστευσαν στην Ελλάδα.
Με τη βελτίωση των ελληνοτουρκικÏŽν σχÎσεων και υπÏŒ το ευρωπαÏŠκÏŒ ÏŒραμα της Τουρκίας, μια σειρά ΤοÏρκοι διανοοÏμενοι ασκοÏν πλÎον ανοικτά κριτική στην πολιτική της χÏŽρας τους απÎναντι στους Έλληνες της ΚωνσταντινοÏπολης. Η σκηνοθÎτης Τομπρίζ, γυρίζει μια ταινία με θÎμα το πογκρÏŒμ εναντίον των Ελλήνων στα «Σεπτεμβριανά» του 1955. Ο εκδÏŒτης Ραγκίπ Ζαράκολου εκδίδει Îνα ακÏŒμη βιβλίο για την κουλτοÏρα των Ποντίων – τα προηγοÏμενα του στοίχισαν δικαστικÎς διÏŽξεις και μια βομβιστική επίθεση που κατÎστρεψε τον εκδοτικÏŒ του οίκο. Ο δημοσιογράφος και συγγραφÎας Ριτβάν Ακάρ, Îγραψε Îνα πολÏκροτο άρθρο που είχε τον τίτλο «ΣυγγνÏŽμη ΚÏŽστα». Ζητάει συγγνÏŽμη, για τις διÏŽξεις κατά τις ελληνικής μειονÏŒτητας στην διάρκεια του 20ου αιÏŽνα.
tvxs.gr
