Κάστανα: ΧειμεÏινό γευστικό σνακ!
Έξω σε πολλÎς περιοχÎς ο βροχερÏŒς καιρÏŒς μας υπενθυμίζει ÏŒτι σιγά σιγά μπαίνουμε στο ΧειμÏŽνα και Îνα απÏŒ τα πλÎον χαρακτηριστικά εδÎσματα είναι φυσικά τα κάστανα! Θα προσπαθήσω λοιπÏŒν σήμερα να σας βάλω στο "κÏŒσμο" αυτοÏ του υπÎροχου και γευστικοÏ σνακ.
Η καστανιά:
Η καστανιά λÎγεται και "αρτÏŒδενδρο". Το αρτÏŒδενδρο είναι δÎντρο τροπικÏŒ και κατάγεται απÏŒ την Ωκεανία και οι "ρίζες" του είναι βαθιά στην αρχαιÏŒτητα, ÏŒπως αποδεικνÏεται απÏŒ διάφορα ευρήματα της εποχής του ΧαλκοÏ. Οι καστανιÎς πρÎπει να βρίσκονται σε υψÏŒμετρο πάνω απÏŒ 250 μÎτρα και δεν ευδοκιμοÏν σε χαμηλÏŒτερα υψÏŒμετρα. Πολλαπλασιάζονται με σπÏŒρο, με μοσχεÏματα και με εμβολιασμÏŒ.
Το δÎντρο ανθίζει κατά την άνοιξη και τα κάστανα ωριμάζουν απÏŒ τις αρχÎς Σεπτεμβρίου μÎχρι τÎλη Νοεμβρίου, ανάλογα με τις συνθήκες και την ποικιλία. Κάθε δÎντρο μπορεί να δÏŽσει απÏŒ 30-50 κιλά κάστανα. Το μÎγιστο της απÏŒδοσης θεωρείται το 50ο-60ο Îτος της ηλικίας του.
Η συγκομιδή γίνεται με τίναγμα των καρπÏŽν του δÎντρου και στη συνÎχεια γίνεται μάζεμα με το χÎρι. Μερικοί στρÏŽνουν δίχτυα για πιο εÏκολο μάζεμα. Οι καρποί των κάστανων βρίσκονται μÎσα σε Îνα ξυλÏŽδες περίβλημα που Îχει αγκάθια εξωτερικά και ανοίγει, ÏŒταν οι καρποί ωριμάσουν.
Ανάλογα με το είδος, μÎσα στο περίβλημα υπάρχουν 2-3 καρποί και σε άλλα είδη μÏŒνο Îνας. Το μÎγεθος του κάστανου Îχει να κάνει με την υγρασία, την ποικιλία και τη σÏσταση του εδάφους. Τα νωπά κάστανα περιÎχουν 50% νερÏŒ, 45% υδατάνθρακες και 5% φυτικÏŒ Îλαιο.
Τα κάστανα τρÏŽγονται ψητά ή βραστά, χρησιμοποιοÏνται στη ζαχαροπλαστική, στη μαγειρική σε διάφορες συνταγÎς και γίνονται και αλεÏρι, κυρίως σε διάφορες περιοχÎς της Ασίας, αλλά και της ΕυρÏŽπης.
Υπάρχουν δυο είδη κάστανου που συνήθως συναντάμε στο εμπÏŒριο: τα αγριοκάστανα και τα μαρÏŒνια (γλυκά και χονδρά). Το πρÏŽτο ευδοκιμεί σε ψυχρά κλίματα, και το δεÏτερο είναι προÏŠÏŒν καλλιÎργειας που προορίζεται για την παρασκευή μαρÏŒν γλασÎ, μαρμελάδων, γλυκÏŽν και αλευριοÏ.
Στη μαγειρική είναι πασίγνωστο ÏŒτι στο χριστουγεννιάτικο τραπÎζι η γαλοποÏλα είναι απαραιτήτως γεμισμÎνη -εκτÏŒς των άλλων- και με κάστανα. Στη βÏŒρεια Iταλία και στην κεντρική Γαλλία είναι πολÏ διαδεδομÎνο το ψωμί απÏŒ καστανάλευρο, ενÏŽ εκεί ÏŒπου το κάστανο Îχει πρωταγωνιστικÏŒ ρÏŒλο είναι σαφÏŽς η ζαχαροπλαστική!
Ιστορία και γεÏση :
Το κάστανο, γνωστÏŒ απÏŒ την αρχαιÏŒτητα, αποτελοÏσε τη βασική τροφή των κατοίκων που ζοÏσαν σε ορεινÎς περιοχÎς. Μην ξεχνάμε πως η πατάτα καλλιεργήθηκε πολÏ αργÏŒτερα! ΑντικαθιστοÏσε επαξίως το ψωμί και το κρÎας και για το λÏŒγο αυτÏŒ ο ΞενοφÏŽντας ονÏŒμαζε την καστανιά «δÎνδρο του άρτου».
Στην αρχαιÏŒτητα τα κάστανα ήταν γνωστά με διάφορα ονÏŒματα ÏŒπως «ΔιÏŒς βάλανοι», «ΕυβοÏŠκά κάρυα», «λÏŒπιμα» Î® «Σαρδιαναί βάλανοι», αποτελοÏσαν Îνα εκλεκτÏŒ συμπλήρωμα στη διατροφή, ή και σε κάποιες περιπτÏŽσεις Îνα πλήρες φαγητÏŒ.
Οι αρχαίοι τοÏς απÎδιδαν συνήθως ελληνική καταγωγή, χωρίς ÏŒμως να αποκλείουν και τις ανατολίτικες ρίζες τους (συγκεκριμÎνα απÏŒ την Παφλαγονία). Αλλά και οι βυζαντινοί Îτρεφαν μεγάλη εκτίμηση για τα κάστανα που αποτελοÏσαν Îνα βασικÏŒ επιδÏŒρπιο στο διαιτολÏŒγιÏŒ τους. ΑργÏŒτερα, στο μεσαίωνα, σε περιÏŒδους λοιμÏŽν, αποτÎλεσαν τη βασική τροφή των φτωχÏŽν λαÏŽν της ΕυρÏŽπης και ÏŒχι μÏŒνο!
Smart Tips :
ÎŒταν αγοράζουμε ωμά κάστανα, διαλÎγουμε αυτά που Îχουν λαμπερή φλοÏδα, χωρίς σκασίματα ή τρÏπες.
Τα κάστανα ξεφλουδίζονται εÏκολα ÏŒταν τα χαράξουμε και τα βράσουμε σε λίγο νερÏŒ για 5 λεπτά. ΑφαιροÏμε την εξωτερική φλοÏδα και τα ξαναβράζουμε μÎχρι να χαλαρÏŽσει και η εσωτερική τους φλοÏδα, για να τα καθαρίσουμε εÏκολα.
Για να ξεφλουδίσετε εÏκολα τα κάστανα που Îχετε ψήσει στα κάρβουνα, θα πρÎπει πρÏŽτα να τα βρÎξετε και να τα χαράξετε ελαφρά και στη συνÎχεια να τα ψήσετε. Θα διαπιστÏŽσετε ÏŒτι η φλοÏδα τους φεÏγει αμÎσως.
ΙδιÏŒτητες:
Σε αντίθεση με άλλους καρποÏς, τα κάστανα περιÎχουν λιγÏŒτερο λίπος, ενÏŽ ταυτÏŒχρονα είναι πλοÏσια σε μÎταλλα, βιταμίνες και θρεπτικά συστατικά.
ΕνÏŽ τα 100 γραμμάρια καρυδιÏŽν ξεπερνοÏν κατά πολÏ τις 600 θερμίδες, η ίδια ποσÏŒτητα των καρπÏŽν της καστανιάς ξεπερνά τις 300. Παρ’ ÏŒλο, ÏŒμως που συγκριτικά Îχουν λιγÏŒτερες θερμίδες, αν προσπαθείτε να χάσετε βάρος θα πρÎπει να τα καταναλÏŽνετε με μÎτρο.
ΑπÏŒ διατροφικής άποψης, τα κάστανα είναι παρÏŒμοια με άλλες αμυλÏŽδεις τροφÎς ÏŒπως η πατάτα, το καλαμπÏŒκι κ.λπ., ενÏŽ περιÎχουν και υψηλής ποιÏŒτητας πρωτεÎνη. ΠαρÏŒλο που το κάστανο κατατάσσεται στους ξηροÏς καρποÏς, το βρÏŽσιμο τμήμα του καρποÏ είναι μαλακÏŒ και χαρακτηρίζεται απÏŒ υψηλή περιεκτικÏŒτητα σε άμυλο, διπλάσιο απÏŒ την πατάτα, ομοιάζοντας περισσÏŒτερο με δημητριακÏŒ παρά με ξηρÏŒ καρπÏŒ.
ΑποτελοÏν μια καλή πηγή διαιτητικÏŽν φυτικÏŽν ινÏŽν, παρÎχοντας περίπου 8,1 γραμμ. φυτικÏŽν ινÏŽν στα 100 γραμμ., δηλαδή το 21% της συνιστÏŽμενης ημερήσιας ποσÏŒτητας. Οι φυτικÎς ίνες βοηθοÏν στη μείωση των επιπÎδων της χοληστερÏŒλης, καθÏŽς μειÏŽνουν την απορρÏŒφησή της στο αίμα.
Τα κάστανα ξεχωρίζουν ακÏŒμη, λÏŒγω της υψηλής περιεκτικÏŒτητάς τους σε βιταμίνη C, αφοÏ 100 γραμμάρια κάστανα μας παρÎχουν 43 mg της σημαντικής αυτής βιταμίνης, (η οποία μας προσφÎρει αντιοξειδωτική προστασία απÎναντι στις ελεÏθερες ρίζες), δηλαδή περίπου το 70% της συνιστÏŽμενης ημερήσιας δÏŒσης.
ΑκÏŒμη, είναι πλοÏσια σε φυλλικÏŒ οξÏ, με τα 100 γραμμάρια να παρÎχουν 62 mg φυλλικοÏ οξÎος (δηλαδή το 15,5% της συνιστÏŽμενης ημερήσιας δÏŒσης). Το φυλλικÏŒ οξÏ είναι απαραίτητο για το σχηματισμÏŒ ερυθρÏŽν αιμοσφαιρίων, τη σÏνθεση του RNA και την αντιγραφή του DNA, ενÏŽ η επαρκής λήψη του απÏŒ τη διατροφή την περίοδο πριν τη σÏλληψη και την εγκυμοσÏνη, βοηθά στην αποτροπή εμφάνισης βλαβÏŽν στο νευρικÏŒ σωλήνα του εμβρÏου.
Είναι καλή πηγή μονοακÏŒρεστων λιπαρÏŽν οξÎων, ÏŒπως ολεÏŠκοÏ και παλμιτολεÏŠκοÏ οξÎος, τα οποία βοηθοÏν στη μείωση της κακής (LDL) χοληστερÏŒλης και αÏξηση της καλής (HDL). Η μεσογειακή διατροφή, η οποία είναι πλοÏσια σε διαιτητικÎς φυτικÎς ίνες, μονοακÏŒρεστα λιπαρά οξÎα, ωμÎγα-3 λιπαρά οξÎα και αντιοξειδωτικά, μπορεί να εμποδίσει την εμφάνιση παθήσεων της καρδιάς και των αρτηριÏŽν, βελτιÏŽνοντας το λιπιδαιμικÏŒ προφίλ.
ÎŒσον αφορά στα μÎταλλα, τα κάστανα και πάλι δεν υστεροÏν αφοÏ περιÎχουν σίδηρο,ασβÎστιο (για τη μεταβίβαση των νευρικÏŽν ερεθισμάτων και την ενίσχυση των οστÏŽν και των δοντιÏŽν), κάλιο, μαγνήσιο (αντικαταθλιπτικÎς ιδιÏŒτητες και απαραίτητο για την υγεία των μαλλιÏŽν), μαγγάνιο, φωσφÏŒρο (για τα οστά και την ÏŒραση), νάτριο καιψευδάργυρο.
ÎŒσον αφορά, μάλιστα, το κάλιο, η περιεκτικÏŒτητά τους είναι αρκετά υψηλή, φτάνοντας τα 518 mg στα 100 γραμμάρια. Το κάλιο αντισταθμίζει την υπερτασική δράση του νατρίου, ρίχνει τους καρδιακοÏς παλμοÏς, αλλά και την πίεση, ο σίδηρος εμποδίζει την εμφάνιση της μικροκυτταρικής αναιμίας και το μαγνήσιο και ο φÏŽσφορος είναι σημαντικά μÎταλλα για τον μεταβολισμÏŒ των οστÏŽν.
ΔυνατÏŒ σημείο των καστάνων είναι και η περιεκτικÏŒτητά τους σε βιταμίνες του συμπλÎγματος Β (Β1,Β2), καθÏŽς 100 γραμμάρια περιÎχουν 11% νιασίνη, 29% πυριδοξίνη, 100% θειαμίνη και 12% ριβοφλαβίνη.
ÎŒπως τα αμÏγδαλα και τα φουντοÏκια, Îτσι και τα κάστανα δεν περιÎχουν γλουτÎνη και μποροÏν να καταναλÏŽνονται ελεÏθερα σε ÏŒσους Îχουν δυσανεξία στη γλουτÎνη, πάσχουν απÏŒ κοιλιοκάκη κ.λπ. Το κάστανο, ωμÏŒ ή ψητÏŒ, αποτελεί μια πλήρη τροφή, ιδανική για παιδιά στην ανάπτυξη, για ÏŒσους αναρρÏŽνουν απÏŒ διάφορες ασθÎνειες, ÏŒπως η Îντονη διάρροια, καθÏŽς και για αθλητÎς.
Τα κάστανα είναι γνωστά για την προστατευτική τους δράση στο καρδιαγγειακÏŒ και τη συμβολή τους στην καλή λειτουργία του εντÎρου, ως υποκατάστατο δημητριακÏŽν.
Ο φλοιÏŒς της καστανιάς είναι, επίσης, αντιπυρετικÏŒς και τα φÏλλα της χρησιμοποιοÏνται για την καταπράυνση του κοκίτη κ.α.
ΠÏŽς να τα επιλÎξετε και να τα αποθηκεÏσετε :
Αν πρÏŒκειται να αγοράσετε κάστανα προκειμÎνου να τα ψήσετε ή να τα βράσετε μÏŒνοι σας, επιλÎξτε τα μεγάλα σε μÎγεθος και τα πιο φρÎσκα, καθÏŽς λÏŒγω του ÏŒτι είναι πλοÏσια σε άμυλο και Îχουν λιγÏŒτερα λιπαρά απÏŒ άλλους καρποÏς, τείνουν να χαλάνε γρήγορα. Για να επιβεβαιÏŽσετε το ÏŒτι είναι φρÎσκα, λÏŒγω του ÏŒτι είναι δÏσκολο να βεβαιωθείτε απÏŒ το εξωτερικÏŒ τους περίβλημα, ανοίξτε 1-2 και ελÎγξτε αν η ψίχα τους είναι βαριά, σκληρή και ανοιχτÏŒχρωμη.
ÎŒσον αφορά στην αποθήκευσή τους στο σπίτι, θα πρÎπει να τους συμπεριφερθείτε ÏŒπως στα φροÏτα και τα λαχανικά. Τοποθετήστε τα στο ψυγείο, μÎσα σε πλαστική σακοÏλα, απ’ ÏŒπου Îχετε αφαιρÎσει τον αÎρα, Îτσι ÏŽστε να τα διατηρήσετε για λίγες εβδομάδες.
tromaktiko
