Ποιοι κινδυνεÏουν από καÏκίνο του παχÎος εντÎÏου; Ποιες οι ενδείξεις; Tι Ï€ÏÎπει να κάνετε για την Ï€Ïόληψή του;
Ο καρκίνος του εντÎρου, γνωστÏŒς και ως ορθοκολικÏŒς καρκίνος ή καρκίνος του παχÎος εντÎρου, εμφανίζεται στο παχÏ Îντερο (colon) ή στο ορθÏŒ (rectum).
Ο καρκίνος του παχÎος εντÎρου (ΚΠΕ) αποτελεί παγκοσμίως τον τρίτο πιο συχνÏŒ καρκίνο στους άντρες και το δεÏτερο στις γυναίκες, με πάνω απÏŒ 1.2 εκατομμÏρια νÎες περιπτÏŽσεις και 600000 θανάτους ετησίως.
Η συχνÏŒτητα του ΚΠΕ ποικίλλει με τη μεγαλÏτερη να απαντάται σε Αυστραλία, ΝÎα Ζηλανδία, ΕυρÏŽπη και ΒÏŒρεια Αμερική και τη μικρÏŒτερη στην κεντρική Ασία και Αφρική. Η συχνÏŒτητα της νÏŒσου αυξάνει σημαντικά μετά την ηλικία των 40-50 ετÏŽν.
Τα τελευταία χρÏŒνια η θνησιμÏŒτητα απÏŒ ΚΠΕ ελαττÏŽνεται προοδευτικά. ΑυτÏŒ οφείλεται πιθανÏŒν στην πρÏŽιμη διάγνωση μÎσω του πληθυσμιακοÏ ελÎγχου, καθÏŽς και στη βελτίωση της θεραπευτικής αντιμετÏŽπισης (χειρουργική, ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία).
Αν ο καρκίνος του εντÎρου ανιχνευθεί νωρίς, βελτιÏŽνονται σημαντικά οι πιθανÏŒτητες επιτυχοÏς θεραπευτικής αγωγής και μακροπρÏŒθεσμης επιβίωσης.
Οι οδηγίες για την πρÏŒληψη και πρÏŽιμη διάγνωση της νÏŒσου στο γενικÏŒ πληθυσμÏŒ, περιλαμβάνουν την κολονοσκÏŒπηση απÏŒ την ηλικία των 50 ετÏŽν και Îκτοτε κάθε δÎκα χρÏŒνια ή τη σιγμοειδοσκÏŒπηση κάθε πÎντε χρÏŒνια. Για άτομα υψηλοÏ κινδÏνου ο Îλεγχος πρÎπει να αρχίζει απÏŒ μικρÏŒτερη ηλικία
Ποιος κινδυνεÏει απÏŒ την ασθÎνεια;
Ο κίνδυνος εμφάνισης μιας νÏŒσου υπολογίζεται με βάση της Ïπαρξη παραγÏŒντων κινδÏνου, συνθηκÏŽν οι οποίες αποδεδειγμÎνα αυξάνουν τις πιθανÏŒτητες κάποιου να νοσήσει απÏŒ μια δεδομÎνη ασθÎνεια.
Ειδικά για τον καρκίνο του εντÎρου υπάρχουν διάφοροι παράγοντες κινδÏνου ÏŒπως:
• Δίαιτα και Διατροφή. Η θεωρία ÏŒτι οι διαιτητικοί παράγοντες σχετίζονται με τον ορθοκολικÏŒ καρκίνο βασίζεται σε επιδημιολογικÎς μελÎτες που δείχνουν ÏŒτι η θνησιμÏŒτητα αυξάνει σε πληθυσμοÏς που καταναλÏŽνουν πολλÎς θερμίδες, πολλÎς πρωτεÎνες ζωικής προÎλευσης και κορεσμÎνα λίπη, και λίγες φυτικÎς ίνες.
Οι πληθυσμοί που Îχουν αυξημÎνο ποσοστÏŒ στεφανιαίας νÏŒσου και υψηλά επίπεδα χοληστερίνης Îχουν και αυξημÎνο κίνδυνο για εμφάνιση ορθοκολικοÏ καρκίνου. Κάποια είδη λιπÏŽν μπορεί να συμβάλλουν κατά το στάδιο ανάπτυξης του καρκίνου.
Το αλκοÏŒλ είναι Îνας ακÏŒμα προδιαθεσικÏŒς παράγοντας, χωρίς αυτÏŒ να είναι καθολικά παραδεκτÏŒ.â€¨Η αυξημÎνη πρÏŒσληψη αντιοξειδωτικÏŽν συστατικÏŽν (ÏŒπως βιταμίνη C και Ε) φαίνεται πως μπορεί να μειÏŽσει τον κίνδυνο εμφάνισης αυτοÏ του καρκίνου.â€¨Η ασπιρίνη φαίνεται ÏŒτι παρεμποδίζει την ανάπτυξη ÏŒγκων του παχÎος εντÎρου.
• ΠροσωπικÏŒ ιστορικÏŒ ορθοκολικοÏ Î® άλλου είδους καρκίνου ή πολÏποδα.
Οι γυναίκες που Îχουν καρκίνο των ωοθηκÏŽν, του ενδομητρίου ή του μαστοÏ Îχουν μεγαλÏτερες πιθανÏŒτητες να αναπτÏξουν και ορθοκολικÏŒ καρκίνο.
• Γενετικοί παράγοντες (οικογενειακÏŒ ιστορικÏŒ ορθοκολικοÏ καρκίνου ή πολÏποδα). Περίπου 25 % των ασθενÏŽν Îχουν οικογενειακÏŒ ιστορικÏŒ νÏŒσου.
• Ηλικία. Ο κίνδυνος για την εμφάνιση του ορθοκολικοÏ καρκίνου αυξάνει με την ηλικία. Ατομα με ηλικία άνω των 55 ετÏŽν Îχουν μεγαλÏτερο κίνδυνο να αναπτÏξουν ορθοκολικÏŒ καρκίνο.
• Καθιστική ζωή. Η Îλλειψη σωματικής άσκησης επηρεάζει την κινητικÏŒτητα του εντÎρου
με αποτÎλεσμα να αυξάνει ο κίνδυνος για ορθοκολικÏŒ καρκίνο.
• ΧρÏŒνια ΦλεγμονÏŽδης Εντερική ΝÏŒσος. Ο ορθοκολικÏŒς καρκίνος θεωρείται επιπλοκή χρÏŒνιας φλεγμονÏŽδους εντερικής νÏŒσου και είναι πιο συχνÏŒς σε ασθενείς με ελκÏŽδη κολίτιδα. Η επίπτωση της νÏŒσου αυξάνει ÏŒσο μεγαλÏτερο είναι το τμήμα του εντÎρου που Îχει προσβληθεί και ÏŒσο μεγαλÏτερη είναι η διάρκεια και η σοβαρÏŒτητα της κολίτιδας.
ΠροειδοποιητικÎς ενδείξεις του καρκίνου του παχÎος εντÎρου
Ο καρκίνος του παχÎος εντÎρου συχνά απαντάται χωρίς συμπτÏŽματα ÏŒμως είναι σημαντικÏŒ να δείτε το γιατρÏŒ σας αν προσÎξετε οτιδήποτε απÏŒ τα παρακάτω:
• αιμορραγία απÏŒ τον πρωκτÏŒ ή οποιαδήποτε Îνδειξη αίματος μετά απÏŒ κÎνωση του εντÎρου (αφÏŒδευση)
• συνεχής αλλαγή στις συνήθειες του εντÎρου π.χ. πιο αραιά κÏŒπρανα ή πιο συχνÎς κενÏŽσεις, αυξανÏŒμενη δυσκοιλιÏŒτητα, χρειάζεται να πηγαίνετε στην τουαλÎτα πιο συχνά απ’ ÏŒτι συνήθως
• αίσθηση ÏŒτι το ÎντερÏŒ σας δεν αδειάζει τελείως
• κοιλιακÏŒς πÏŒνος
• ανεξήγητο χάσιμο βάρους, κÏŒπωση, αδυναμία ή δÏσπνοια. Στις περισσÏŒτερες περιπτÏŽσεις οι παραπάνω αλλαγÎς δεν θα οφείλονται σε καρκίνο του παχÎος εντÎρου ÏŒμως είναι σημαντικÏŒ να το ελÎγξετε.
Ο καρκίνος του εντÎρου είναι Îνας απÏŒ τους καρκίνους που μποροÏν να προληφθοÏν πιο εÏκολα. Πολλοί παράγοντες κινδÏνου που Îχουν σχÎση με τον τρÏŒπο ζωής μπορεί να συμβάλλουν στον καρκίνο του εντÎρου. Η πιο αποτελεσματική σας προστασία Îναντι του καρκίνου του εντÎρου είναι να:
• Εξετάζεστε για καρκίνο του εντÎρου κάθε δυο χρÏŒνια αν είστε ηλικίας άνω των 50 ετÏŽν.
• Κάνετε 30 Îως 60 λεπτά μÎτριας Îως Îντονης Îντασης άσκηση την ημÎρα.
• Διατηρείτε υγιÎς σωματικÏŒ βάρος.
• Ακολουθείτε μια καλά ισορροπημÎνη διατροφή.
• ΑποφεÏγετε το επεξεργασμÎνο και το καρβουνιασμÎνο κρÎας. Περιορίζετε την κατανάλωση κÏŒκκινου κρÎατος σε τρεις Îως τÎσσερις φορÎς την εβδομάδα. ΜειωμÎνη κατανάλωση ζωικοÏ λίπους (λιγÏŒτερο απÏŒ το 20% του συνÏŒλου των λαμβανομÎνων θερμίδων).
• Η καθημερινή διατροφή να περιλαμβάνει ικανή ποσÏŒτητα φρÎσκων λαχανικÏŽν και φροÏτων, ψωμιοÏ ολικής αλÎσεως, δημητριακÏŽν, οσπρίων και ελαιολάδου, προκειμÎνου να εξασφαλισθεί η λήψη σημαντικής ποσÏŒτητας φυτικÏŽν ινÏŽν, βιταμινÏŽν, ιχνοστοιχείων και άλλων συστατικÏŽν που Îχουν αντικαρκινική δράση. Υπάρχουν ενδείξεις ÏŒτι το ασβÎστιο των γαλακτοκομικÏŽν προÏŠÏŒντων ασκεί προφυλακτική δράση. Το παραπάνω διαιτολÏŒγιο αντιπροσωπεÏεται στη λεγÏŒμενη «Μεσογειακή Δίαιτα».
• ΑποφεÏγετε ή περιορίζετε την κατανάλωση αλκοÏŒλ.
• Σταματήστε το κάπνισμα.
Συμπερασματικά: Είναι χρήσιμη η διατροφή που είναι φτωχή σε ζωικÏŒ λίπος και πλοÏσια σε συστατικά φυτικής προÎλευσης, αλλά μÎχρι να διευκρινισθοÏν με ακρίβεια οι ιδιÏŒτητες των διαφÏŒρων συστατικÏŽν της τροφής, πρÎπει να αποφεÏγονται οι διαιτητικÎς υπερβολÎς.
Να θυμάστε ÏŒτι αν Îχετε οποιεσδήποτε ανησυχίες ή ερωτήσεις, παρακαλείστε να επικοινωνήσετε με το γιατρÏŒ σας.
του ΑλÎξανδρου Γιατζίδη, M.D.
medlabgr.blogspot.gr
