Τι είναι το deja vu και γιατί επαναλαμβάνεται ο χÏόνος; ÎœÎÏος 2ο
Επιστημονική ΠροσÎγγιση: Γιατί Δεν Είναι Εφικτή;
Έχοντας υπÏŒψη μας τα παραπάνω, δηλαδή ÏŒτι ως φαινÏŒμενο βιÏŽνεται απÏŒ την πλειοψηφία των ανθρÏŽπων και ÏŒτι Îχει παρατηρηθεί απÏŒ τις απαρχÎς της ιστορίας μας(υπάρχουν αρκετÎς αναφορÎς σε παλαιÏŒτερα κείμενα), είναι φυσικÏŒ να αναρωτηθοÏμε γιατί δεν αποτÎλεσε μÎχρι σήμερα αντικείμενο επιστημονικής Îρευνας και πειραματισμοÏ.
Και ÏŒντως, πÎρα απÏŒ τις αρκετÎς- στατιστικής φÏσεως- Îρευνες που παρουσιάσαμε παραπάνω, λιγοστÎς πραγματικά φορÎς οι εν λÏŒγω εμπειρίες Îχουν αποτελÎσει αντικείμενο πειραματισμοÏ. Γιατί λοιπÏŒν;
Η απάντηση είναι εξαιρετικά απλή και Îχει να κάνει με τη φÏση των εμπειριÏŽν. Το deja vu δεν βιÏŽνεται κατά παραγγελία, αντιθÎτως μάλιστα εμφανίζεται πάντα σε τελείως απρÏŒσμενες στιγμÎς, με αποτÎλεσμα να είναι σχεδÏŒν αδÏνατη η μελÎτη του σε εργαστηριακÏŒ περιβάλλον.
ΟπÏŒτε, η μοναδική επιστημονική προσÎγγιση που μπορεί να πραγματοποιηθεί, Îως τη στιγμή που θα ανακαλυφθεί τρÏŒπος πρÏŒκλησης εμπειριÏŽν deja vu, είναι η καταγραφή εμπειριÏŽν και οι στατιστικÎς Îρευνες ÏŒσο το δυνατÏŒν περισσÏŒτερων πληθυσμÏŽν.
ΑσθÎνεια, ΠαρενÎργεια Φαρμάκων ή Ανωμαλία των ΝευρÏŽνων;
Κάπως Îτσι, δημιουργήθηκε πρÏŒσφορο Îδαφος για ανάπτυξη δεκάδων θεωριÏŽν στην προσπάθεια εξήγησης του παράδοξου αυτοÏ φαινομÎνου, απÏŒ αρκετά επιστημονικά πεδία.
Για παράδειγμα, Îχει παρατηρηθεί μία Îντονη ομοιÏŒτητα μεταξÏ εμπειριÏŽν deja vu και διάφορων κλινικÏŽν ασθενειÏŽν, ÏŒπως κάποιες μορφÎς σχιζοφρÎνειας. Η πιο ισχυρή πάντως σÏνδεση Îχει γίνει μεταξÏ deja vu και παροδικής επιληψίας του λοβοÏ(αγγλ. temporal lobe epilepsy), κάτι που οδηγεί αρκετοÏς επιστήμονες στο συμπÎρασμα ÏŒτι είναι αποτÎλεσμα νευρολογικής ανωμαλίας. Τι σημαίνει αυτÏŒ; Οι περισσÏŒτεροι άνθρωποι υποφÎρουν συχνά απÏŒ μικρÎς(μη παθολογικÎς) επιληπτικÎς κρίσεις, μερικÎς εκ των οποίων κατά πάσα πιθανÏŒτητα ευθÏνονται και για τις εμπειρίες deja vu.
Επίσης, Îχει αποδειχθεί κλινικά ÏŒτι η παράλληλη χρήση συγκεκριμÎνων φάρμακων αυξάνει τις πιθανÏŒτητας βίωσης εμπειρίας deja vu. ΜÏŒλις το 2001, οι Taiminen και Jaaskelainen ανÎφεραν την περίπτωση ενÏŒς, κατ’ άλλα υγιή, άνδρα που άρχισε να βιÏŽνει Îντονα και αλλεπάλληλα deja vu ÏŒταν ξεκίνησε φαρμακευτική αγωγή με αμανταδίνη και φενυλοπροπανολαμίνη (amantadine και phenylpropanolamine) για να αντιμετωπίσει τα συμπτÏŽματα γρίπης που τον ενοχλοÏσαν. ΣτηριζÏŒμενοι σε παλαιÏŒτερες Îρευνες, οι δÏο ερευνητÎς κατÎληξαν στο συμπÎρασμα ÏŒτι το deja vu είναι αποτÎλεσμα υπερδοπανιμεργικής δραστηριÏŒτητας στον εγκÎφαλο.
ΑπÏŒ την άλλη, προς τα τÎλη του 19ου και αρχÎς του 20ου αιÏŽνα, αναπτÏχθηκε η θεωρία ÏŒτι οι εμπειρίες deja vu είναι αποτÎλεσμα της ετεροχρονισμÎνης ενεργοποίησης των νευρÏŽνων. Ο παραπάνω ετεροχρονισμÏŒς παραπλανοÏσε τον εγκÎφαλο, ο οποίος πίστευε ÏŒτι δεχÏŒταν πανομοιÏŒτυπο ερÎθισμα για δεÏτερη φορά, ενÏŽ στην πραγματικÏŒτητα λάμβανε το ίδιο ερÎθισμα με μία μικρή καθυστÎρηση. Η πιο διαδεδομÎνη θεωρία που στηρίχθηκε στην παραπάνω παραδοχή ήταν αυτή της οπτικής καθυστÎρησης, η οποία εξηγοÏσε το φαινÏŒμενο deja vu ως αποτÎλεσμα της καθυστερημÎνης μεταφοράς απÏŒ Îνα μάτι ενÏŒς οπτικοÏ ερεθίσματος σε σχÎση με το δεÏτερο. Έτσι, το ίδιο ερÎθισμα Îφτανε στον εγκÎφαλο με καθυστÎρηση χιλιοστÏŽν δευτερολÎπτου, η οποία ÏŒμως ήταν αρκετή ÏŽστε να παραπλανήσει τη συνείδηση και να δημιουργήσει μία παράδοξη αίσθηση οικειÏŒτητας: δηλαδή φαινÏŒμενο deja vu. Η παραπάνω θεωρία ÏŒμως κατÎρρευσε ÏŒταν παρουσιάστηκαν περιπτÏŽσεις βίωσης deja vu απÏŒ τυφλοÏς!
Deja vu: ΜÎ¯α ‘Aγνωστη ΙκανÏŒτητα του ΑνθρÏŽπου;
Παράλληλα ÏŒμως με τις θεωρίες της καθεστηκυίας επιστήμης, αναπτÏχθηκαν και ορισμÎνες προερχÏŒμενες απÏŒ το χÏŽρο των ψυχικÏŽν ερευνÏŽν και της παραψυχολογίας, ιδιαίτερα διαδεδομÎνος και αποδεκτÏŒς σε χÏŽρες της Βρετανίας και της Αμερικής.
Έτσι, αρκετοί επιστήμονες συνÎδεσαν την εμπειρία με φαινÏŒμενα πρÏŒγνωσης, διÏŒρασης ή υπεραισθητικÏŽν αντιλήψεων, ενÏŽ η πλειονÏŒτητα της επιστημονικής κοινÏŒτητας των ψυχικÏŽν ερευνÏŽν είδαν το φαινÏŒμενο deja vu ως την αδιαμφισβήτητη απÏŒδειξη Ïπαρξης ψυχικÏŽν ικανοτήτων στην πλειονÏŒτητα των ανθρÏŽπων.
ΑπÏŒ την άλλη, μικρÏŒτερος αριθμÏŒς ερευνητÏŽν υποστηρίζουν ÏŒτι το deja vu στην πραγματικÏŒτητα είναι προσπÎλασης της μνήμης των ονείρων! ΣÏμφωνα με το σκεπτικÏŒ της εν λÏŒγω θεωρίας, τα ÏŒνειρα- ÏŒπως και κάθε άλλο σημαντικÏŒ ερÎθισμα- αποθηκεÏονται στην μακροπρÏŒθεσμη μνήμη.
Αν και οι περισσÏŒτεροι άνθρωποι δεν μποροÏν να θυμηθοÏν την πλειονÏŒτητα των ονείρων που Îχουν δει, εντοÏτοις Îνας άνθρωπος που ονειρεÏεται παρουσιάζει δραστηριÏŒτητα στο κομμάτι του εγκεφάλου του ÏŒπου βρίσκεται η μακροπρÏŒθεσμη μνήμη. Έτσι, πιθανÏŒν Îνα ÏŒνειρο μπορεί να προσπεράσει τη μικροπρÏŒθεσμη μνήμη, προσπελαÏνοντας κατ’ ευθείαν τη μακροπρÏŒθεσμη.
Με λίγα λÏŒγια, το συναίσθημα του deja vu μπορεί να προκληθεί εξαιτίας μίας ανάμνησης ενÏŒς ξεχασμÎνου ονείρου, το οποίο φÎρει αρκετά κοινά στοιχεία με την κατάσταση που βιÏŽνει εκείνη τη στιγμή το άτομο.
Κάπως Îτσι, αρκετοί ερευνητÎς συνÎδεσαν την εμπειρία deja vu με το φαινÏŒμενο deja reve, που σημαίνει «αυτÏŒ το Îχω ονειρευτεί».
To Deja vu Αναδημιουργήθηκε σε Εργαστήριο!
ÎŒπως ÏŒμως ήδη προείπαμε, ÏŒλα τα παραπάνω δεν είναι παρά θεωρίες που αναπτÏχθηκαν στην προσπάθεια του ανθρÏŽπου να βρει απαντήσεις γÏρω απÏŒ Îνα φαινÏŒμενο που δεν μπορεί να μελετήσει πειραματικά. Σαν μία ψηλάφηση δηλαδή στα τυφλά!
Και ÏŒμως, μÏŒλις πριν λίγους μήνες, στις 21 Ιουλίου 2006, μία ανατρεπτική είδηση αναμεταδÏŒθηκε απÏŒ το ειδησεογραφικÏŒ δίκτυο του BBC News: «Εμπειρίες Deja vu αναδημιουργήθηκαν στο εργαστήριο!» .
Τι σημαίνει μία τÎτοια είδηση; ΕφÏŒσον κατάφεραν να αναδημιουργήσουν κατά παραγγελία την εν λÏŒγω εμπειρία, τÏŒτε το φαινÏŒμενο δεν μÎνει παρά να εισÎλθει στα εργαστήρια για πειραματική μελÎτη. ΤÎλος στις θεωρίες δηλαδή, αρχή στις πράξεις. ΣÏμφωνα με δημοσίευμα λοιπÏŒν του περιοδικοÏ New Scientist, τα μÎλη του Leeds Memory Group κατάφεραν μÎσω «Ïπνωσης» να προκαλÎσουν deja vu εμπειρίες στους συμμετÎχοντες στα πειράματα. ÎŒπως αναφÎρει χαρακτηριστικά το περιοδικÏŒ: «η δουλειά τους θα ρίξει φως σε θεμελιÏŽδεις εργασίες της ανθρÏŽπινης μνήμης».
Πως ÏŒμως κατÎληξαν στην εν λÏŒγω ανακάλυψη; ΣÏμφωνα με την πλειονÏŒτητα των επιστημÏŒνων, ÏŒταν Îνας άνθρωπος αναγνωρίζει Îνα οικείο αντικείμενο ή πρÏŒσωπο περνά απÏŒ δÏο σημαντικÎς διεργασίες. Αρχικά, ο εγκÎφαλος προσπελαÏνει τη μνήμη με σκοπÏŒ να διαπιστÏŽσει αν το αντικείμενο που βλÎπει τÏŽρα Îχει παρατηρηθεί στο παρελθÏŒν. Στη συνÎχεια, αν ÏŒντως Îχει παρατηρηθεί, Îνα άλλο κομμάτι του εγκεφάλου αναγνωρίζει το αντικείμενο ως οικείο.
ΑυτÏŒ που κατάφεραν οι επιστήμονες του Leeds είναι να διαχωρίσουν τη δεÏτερη διεργασία απÏŒ την πρÏŽτη και να προκαλÎσουν τη δεÏτερη μÎσω «Ïπνωσης». ΑποτÎλεσμα; Αναπαράγεται επιτυχÏŽς στους συμμετÎχοντες το συναίσθημα του deja vu για κάθε τι που παρατηροÏν! Με αυτÏŒν τον τρÏŒπο, το παράδοξο αυτÏŒ φαινÏŒμενο μετατρÎπεται σε αντικείμενο πειραματισμοÏ.
Ο ερευνητής Akira O’ Connor, μÎλος της ομάδας του Leeds, παρουσίασε τα συμπεράσματα τους στο ΔιεθνÎς ΣυνÎδριο για τη Μνήμη στο ΣÏδνευ της Αυστραλίας, ενÏŽ δήλωσε χαρακτηριστικά στο New Scientists: «ΑυτÏŒ μας λÎει ÏŒτι είναι δυνατÏŒν να διαχωρίσουμε στο εργαστήριο τις δÏο αυτÎς διεργασίες, κάτι πολÏ σημαντικÏŒ στην προσπάθεια μας να αποδείξουμε ÏŒτι είναι ÏŒντως ξεχωριστÎς».
Μάλιστα, οι παραπάνω ανακαλÏψεις δεν άφησαν ασυγκίνητη την παγκÏŒσμια επιστημονική κοινÏŒτητα. Ο καθηγητής Alan Brown, ειδικÏŒς στο φαινÏŒμενο deja vu στο πανεπιστήμιο South Methodist του Ντάλας, είπε χαρακτηριστικά: «Δεν Îχω πολλÎς πληροφορίες για την Îρευνα που διεξάγεται στο Leeds, ÏŒμως απÏŒ οτιδήποτε γνωρίζω πρÏŒκειται σίγουρα για μία σοβαρή και μεθοδική δουλειά με Îνα ιδιαίτερα ανατρεπτικÏŒ αποτÎλεσμα»!
metafysiko.gr
Δείτε ΕΔΩ το 1ο ΜÎρος
